aflevering 5

Wat te doen

aflevering 5

Wat te doen

Hoe vaak zeggen we niet: ‘Met de kennis van nu had ik het anders gedaan.’ Terugblikkend zijn we blijkbaar beter in staat complexe situaties te analyseren. In vijf afleveringen vraagt presentator Clairy Polak haar vier tafelgasten zich voor te stellen hoe over twee generaties wordt teruggekeken op problemen, oplossingen en het handelen van nu.

discussieer verder onder aan deze pagina

Na vier afleveringen over overbevolking, groeiende ongelijkheid, klimaatverandering en het verdwijnen van het publieke debat maken we de balans op. Wat hebben we nodig om onze koers te veranderen? Zijn onze Verlichtingsidealen nog wel van toepassing? Of moeten we opnieuw vaststellen wat ‘goed leven’ is? Kortom, kunnen we niet veranderen, of willen we dat niet?

Zondag 29 juli, 12:10 uur op NPO 1

herhaling maandag 30 juli om 10:00 uur op NPO 2

Gasten in deze aflevering zijn:

Philipp Blom

De Duits-Nederlandse historicus en romanschrijver. Blom studeerde in Wenen en Oxford en heeft historische werken als 'To Have and to Hold' en 'Enlightening the World' op zijn naam staan. Hij schrijft o.a. voor The Times Literary Supplement, The Independent, Frankfurter Allgemeine Zeitung en Die Zeit.

Lees hier ons profiel van Philipp Blom.

Kim Putters

Kim Putters is directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en bijzonder hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg in de Veranderende Verzorgingsstaat aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Begin dit jaar werd Putters benoemd als kroonlid van de Sociaal-Economische Raad (SER).
 

Lees hier ons interview met Kim Putters.

Marli Huijer

Marli Huijer is hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Haar onderzoek richt zich op de filosofie van mens en cultuur. Hoe ordenen we de tijd? Wat maakt dat we zulke beweeglijke types zijn? Hoe richten technieken en apparaten de publieke ruimte in? Wat is seksuele vrijheid? En hoe disciplineren we onszelf en elkaar tot gedrag dat het mogelijk maakt om vreedzaam samen te leven? Van 2015 tot 2017 was zij Denker des Vaderlands.
 

Lees hier ons interview met Marli Huijer.

Robbert Dijkgraaf

Robbert Dijkgraaf is sinds 2012 directeur van het prestigieuze Institute for Advanced Study in Princeton. Daarnaast is hij Universiteitshoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Eerder was Dijkgraaf president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. In 2003 won hij de Spinozapremie voor zijn wiskundige bijdragen aan de snaartheorie. Dijkgraaf schrijft o.a. regelmatig opiniestukken in NRC en geeft jaarlijks wetenschappelijke TV-colleges bij DWDD University.

Lees hier ons interview met Robbert Dijkgraaf.

samenvatting uitzending

‘Is het jullie ooit gelukt om in korte tijd jullie eigen leven echt drastisch te veranderen?’, vraagt Clairy Polak haar tafelgasten. Directeur van het SCP, Kim Putters komt uit een schippersfamilie. Het lag in de lijn der verwachting dat hij ook een olietanker zou gaan varen. Maar tegen de stroom in is hij toch gaan studeren. Philipp Blom begrijpt de huidige tijd waarin we leven als belangrijk moment van verandering. ‘Ik probeer iedere dag een beetje mijn leven te veranderen.’

‘Wat is het overkoepelende probleem van de afgelopen vier afleveringen, Philipp?’, vraagt Clairy haar stamgast. Historicus Blom schetst vervolgens dat we op een groot schip zitten in de mist. We weten dat we afvaren op een ijsberg, maar waar die precies is weten we niet. Onze oplossing? Harder varen. Volgens natuurkundige Robbert Dijkgraaf helpt zo’n alarmistische toon wel om mensen wakker te schoppen: ‘Er is nu zoveel mogelijk, maar wat is ons kompas dat ons op die zee gaat sturen?’

Volgens Kim Putters zijn Verlichtingsidealen als vrijheid en gelijkheid heel dominant geworden. De vraag is of we nog wel willen delen. Volgens Marli Huijer kan een samenleving niet zonder goede instituties als rechtsstaat en onderwijs. ‘In deze tijd zijn burgers heel kritisch op die instituties. Onze individuele belangen moeten worden verdedigd. Als dat onzeker wordt, worden mensen boos op het instituut politiek,’ zegt de filosoof.

‘We moeten goed kijken hoe we de samenleving blijven vormgeven. Ik denk niet dat het huidige politieke landschap het landschap is waarmee we de nieuwe samenleving tegemoet treden,’ zegt Kim Putters. Volgens Blom kan het zijn dat de veranderingen te snel gaan, waardoor mensen hun samenleving niet meer herkennen. Marli Huijer: ‘Je ziet in de geschiedenis vaker dat mensen het veel te snel vinden gaan.’ Robbert Dijkgraaf vindt het heel belangrijk dat mensen zich bewust worden van de problemen van nu.

Een belangrijk probleem lijkt dat onze samenleving is gestoeld op groei. Het is maar de vraag of economische groei een goed verdienmodel voor onze samenleving is. Volgens Kim Putters hebben we dan ook behoefte aan een nieuwe voorhoede. Elite is een woord dat te besmet is geraakt. Bij de politieke voorhoede is het bovendien belangrijk dat politici voor compromissen gaan staan met oog op de toekomst. Ze moeten het loslaten van verkiezingsbeloften niet als kiezersbedrog toegeworpen krijgen. Marli Huijer roept op tot vreedzaam vechten: ‘Met elkaar in discussie gaan en argumenten durven uitwisselen.’

Tekst loopt door onder afbeelding

dit vond het publiek op twitter

discussieer verder onder aan deze pagina

lees- en kijktips

Wouter van Noort sprak met de tecnho-optimist Andrew Keen. Alleen is hij de laatste tijd niet zo positief meer: ‘Het verdienmodel van Facebook zal leiden tot oorlog.

Ook dit stuk van NRC  roept op tot het redden van de democratie. Een boekbespreking van het boek van Andrew Keen met maatregelen om de toekomst te ‘fixen’.

De Volkskrant schetst een optimistisch beeld. Uit een onderzoek van het CBS blijkt dat we over veel dingen positiever zijn gaan denken. Maar is dat terecht?

We tipten dit stuk vorige week ook, maar het blijft belangrijk: wat voor samenleving willen wij, vraagt professor Robbert Dijkgraaf zich af in NRC.

 

Onze collega's van de Onzichtbaar Nederland (VPRO) maakten een VR-video waarin we rondrazen door een stad in 2040. Ontwikkelingen als het Internet of things, stadslandbouw, en autonoom rijdend verkeer hebben stad en land ingrijpend veranderd.

Zin in een futuristisch kijkje in een andere samenleving waar robots een belangrijke rol spelen? In de serie Westworld komen genoeg ethische dilemma’s aan bod. Wat voor rechten heeft een robot eigenlijk?

Weten hoe jij op de toekomst reageert? We maakten tien toekomstscenario’s om het te testen. Doe de test hier! En kom er en passant achter wat voor dier je bent.