aflevering 4

Uitholling van het publieke debat

aflevering 4

Uitholling van het publieke debat

Hoe vaak zeggen we niet: ‘Met de kennis van nu had ik het anders gedaan.’ Terugblikkend zijn we blijkbaar beter in staat complexe situaties te analyseren. In vijf afleveringen vraagt presentator Clairy Polak haar vier tafelgasten zich voor te stellen hoe over twee generaties wordt teruggekeken op problemen, oplossingen en het handelen van nu.

discussieer verder onder aan deze pagina

Sinds de digitalisering kunnen we op dezelfde aarde wonen, en toch in totaal verschillende werelden leven.
Vraag is alleen: leven we nu nog wel samen? Is er nog sprake van een publiek debat? En welke gevolgen heeft dit voor de democratie? Is er nog genoeg saamhorigheid om ingewikkelde grensoverschrijdende problemen op te lossen?

Zondag 22 juli, 12:10 uur op NPO 1

herhaling maandag 23 juli om 10:00 uur op NPO 2

Gasten in deze aflevering zijn:

Philipp Blom

De Duits-Nederlandse historicus en romanschrijver studeerde in Wenen en Oxford. Onlangs verscheen zijn boek 'Wat op het spel staat', waarin hij schrijft over de grootste bedreigingen van deze tijd. Verder publiceert hij onder meer in The Times Literary Supplement, The Independent, Frankfurter Allgemeine Zeitung en Die Zeit.

Lees hier ons profiel van Philipp Blom.

Daan Roovers

Daan Roovers is filosoof. Aan de Universiteit van Amsterdam is ze docent Publieksfilosofie. Tegelijkertijd is ze bezig met haar promotieonderzoek over de ontwikkeling van publieke opinie. Eerder was ze ook hoofdredacteur van Filosofie Magazine.

 

Lees hier ons interview met Daan Roovers.

Valerie Frissen

Valerie Frissen is directeur van het SIDN-fonds. Dit fonds stimuleert vernieuwende internetprojecten met maatschappelijke impact. Daarnaast is Frissen hoogleraar ICT & Sociale Verandering bij de Erasmus Universiteit Rotterdam. Haar expertise ligt voor een groot deel op het terrein van digitale innovatie, in het bijzonder internetontwikkelingen. Voor het Financieel Dagblad schreef Frissen een tijd lang columns over technologie.

Lees hier ons interview met Valerie Frissen.

Rogier de Langhe

Rogier De Langhe is economiefilosoof aan de Universiteit Gent en essayist bij De Morgen. Hij bestudeert al meer dan tien jaar de dynamiek van wetenschap en technologie. De laatste jaren specialiseert hij zich in de digitale revolutie en haar maatschappelijke gevolgen.

 


 

Lees hier ons interview met Rogier De Langhe.

samenvatting uitzending

'Volgen jullie op sociale media mensen met een totaal ander wereldbeeld?', vraagt Clairy Polak aan het begin van de uitzending. 'Ja,' zeggen filosofen Daan Roovers en Rogier De Langhe. Valerie Frissen, hoogleraar ICT, vertelt dat ze een vroege gebruiker van Twitter was, maar dat ze de laatste tijd een beetje is afgehaakt. Commerciële alrogitmes zorgen ervoor dat ze nog weinig andere perspectieven te zien krijgt. Philipp Blom: 'Onze eigen stem doet niet meer mee.' Ook hij vindt het problematisch dat de publieke ruimte een economische ruimte is geworden, met instanties die geld verdienen aan likes en shares

Filosoof Daan Roovers schetst het ideaal van een publieke sfeer: 'Het is het gesprek dat we voeren over hoe we samenleven. Daarbij gelden twee regels: macht en geld spelen geen rol.' Juist als het om toegankelijkheid van het debat gaat ziet Valerie Frissen ook de voordelen van sociale media. 'Meningsuiting is voor grote groepen mensen toegankelijk geworden, minder elitair.' Philipp Blom trekt zijn wenkbrauwen op: 'Is democratie elitair? Ik zou zeggen dat democratie een elite nodig heeft, zolang iedereen maar toegang heeft om tot die elite te behoren.'

Een belangrijk probleem van de filterbubbels is dat je niet weet welke informatie je nog kunt vertrouwen, aldus Daan Roovers. Bovendien: “Het zou kunnen dat je alleen maar in een zelfbevestigend perspectief valt en je niet meer verplaatst in een ander. Dat is een probleem voor de democratie.'

'Er zou een hele nieuwe publieke sfeer kunnen ontstaan die we nog niet kennen,' oppert Valerie Frissen. Daan Roovers knikt: 'Ik denk dat de samenleving zich op een andere plek gaat afspelen. We voelen ons minder verwant met mensen die fysiek dichtbij zijn, dan met de mensen op afstand met wie we digitaal contact hebben.'

Philipp Blom ziet juist in die ontwikkeling een groot probleem. 'Die mensen op afstand hebben andere lokale problemen dan wij.' Rogier De Langhe is optimistischer: 'We moeten totaal anders gaan denken. Niet meer als natiestaten, maar in platforms, en daar kunnen we internet juist goed voor gebruiken.'

Tekst loopt door onder afbeelding

dit vond het publiek op twitter

discussieer verder onder aan deze pagina

lees- en kijktips

Algoritme is een woord dat met grote regelmaat terugkomt als het gaat over het publieke debat. Professor Robbert Dijkgraaf (te gast in onze volgende aflevering) schreef over zijn ontmoeting met de techies van Silicon Valley. Het algoritme lijkt een ideologie, maar wat voor samenleving willen wij eigenlijk?

Aan tafel schoof Valerie Frissen aan. Een tijd lang schreef zij stukken voor het Financieel Dagblad. Hier vindt u een overzicht.

Niet het meest recente stuk, wel één van de meest gedeelde stukken in de discussie rondom Facebook: de oproep van Nick Srnicek - hoogleraar Digitale Economie aan King's College in Londen - om Google, Facebook en Amazon te nationaliseren.  

Onze gast Rogier De Langhe schreef dit stuk als reactie op het stuk van Nick Srnicek. Eerste citaat in het stuk: 'De overheid van de toekomst lijkt meer op Google dan op België, en dat is niet per se een slechte evolutie.'

Facebook heeft een grote invloed op het publieke debat en het verloop. Velen lijken dan ook verslaafd aan de app van het Amerikaanse bedrijf. Ben jij zo iemand, en wil je je Facebookgebruik verminderen? EenVandaag tipt hoe je de verslaving de baas kunt. Sowieso is het hele dossier 'Facebook' van EenVandaag de moeite waard.

Onze collega's van Tegenlicht maakten eerder ook al een uitzending over onze verslaving aan onze telefoons. Kijk die documentaire hiernaast, of duik in het dossier

Vorig jaar maakten wij op het Brainwash Festival een speciale aflevering over de macht van datareuzen. Zijn wij nog de baas over onze eigen gegevens en dus onze eigen levens? En hoe beïnvloeden deze bedrijven de democratie? Na die uitzending gaven we meer kijk- en leestips.

Lees ook de interviews met de gasten van toen: filosoof Hans Schnitzler ('De ironie is dat Zuckerberg ons eigenlijk disconnect'), filosoof Beate Rössler ('Een goed leven vereist zelfreflectie en autonomie'), schrijver Evgeny Morozov ('Eigenlijk werken we allemaal voor Google') en historicus Philipp Blom ('We betalen graag de prijs van onze slavernij').

Eerder in ons vorige seizoen maakten we al een afleveringen over de invloed van propaganda op de democratie. Te gast waren toen socioloog Jaron Harambam, filosoof en psycholoog Kees Kraaijeveld, filosoof Daan Roovers en publicist Ian Buruma.