aflevering 3

Klimaat

aflevering 3

Klimaat

Hoe vaak zeggen we niet: ‘Met de kennis van nu had ik het anders gedaan.’ Terugblikkend zijn we blijkbaar beter in staat complexe situaties te analyseren. In vijf afleveringen vraagt presentator Clairy Polak haar vier tafelgasten zich voor te stellen hoe over twee generaties wordt teruggekeken op problemen, oplossingen en het handelen van nu.

discussieer verder onder aan deze pagina

Overstromingen, smoglandschappen, uitputting van grondstoffen: een wereldwijde milieuramp van ongekende omvang is hoogstwaarschijnlijk. Kunnen we ons doen en denken nog veranderen? In de wereldgemeenschap, in Nederland en in onze eigen straat?

Zondag 15 juli, 12:10 uur op NPO 1

herhaling maandag 16 juli om 10:00 uur op NPO 2

Gasten in deze aflevering zijn:

Philipp Blom

De Duits-Nederlandse historicus en romanschrijver studeerde in Wenen en Oxford. Onlangs verscheen zijn boek Wat op het spel staat, waarin hij schrijft over de grootste bedreigingen van deze tijd. Verder publiceert hij onder meer in The Times Literary Supplement, The Independent, Frankfurter Allgemeine Zeitung en Die Zeit.

 

Lees hier ons profiel van Philipp Blom.

Johan van de Gronden

Johan van de Gronden is filosoof en bestuurder. Hij was tot juli 2016 directeur bij het Wereld Natuur Fonds. Daarvoor was hij onder meer werkzaam bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken en het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties. In zijn essaybundel Wijsgeer in het wild schrijft Van de Gronden over de verhouding tussen de mens en natuur en de ethische grondslagen van die relatie.

Lees hier ons interview met Johan van de Gronden.

Maarten Hajer

Maarten Hajer is planoloog en politicoloog. Als hoogleraar Urban Futures is hij verbonden aan de Universiteit van Utrecht. In die hoedanigheid is hij ook curator van de tentoonstelling Places of hope. Tot 2015 was hij directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving.

Lees hier ons interview met Maarten Hajer.

Elize de Mul

Elize de Mul werkt als filosoof bij Leiden University en ARTez. In april verscheen haar boek 'Onszelf voorbij' dat ze samen schreef met Lisa Doeland en Naomi Jacobs. Eerder schreef ze 'Dansen met een plasticzak', over onze relatie met plastic.
 

Lees hier ons interview met Elize de Mul.

samenvatting uitzending

'Begint een beter milieu inderdaad bij jezelf? Wat doen jullie zelf?' vraagt Clairy Polak haar gasten. Filosoof Elize de Mul eet al 20 jaar geen vlees, scheidt fanatiek afval, maar vliegt wel zo’n twee keer per jaar, want ze houdt zo van de wereld zien. Filosoof Johan van de Gronden vloog als directeur van het Wereld Natuur Fonds zelf ook de hele wereld over, best ironisch, vindt hij.

'De Club van Rome luidde in in de jaren zeventig al de noodklok over het klimaatprobleem, heeft dat alarmisme zin?' vraagt Polak zich af. 'Dat alarmisme was volledig terecht,' antwoordt politicoloog Maarten Hajer, maar hij vindt het jammer dat de milieubeweging altijd een negatieve boodschap heeft uitgedragen. Elize de Mul beaamt dat het alarmisme tot ongemak leidt en niet helpt mensen te activeren. 'Het verlamt: waarom zou ik iets doen? Niemand doet toch iets.'

Volgens Johan van de Gronden raakt het milieuprobleem aan sociale rechtvaardigheid. 'De draagkracht van de aarde kan 10 miljard mensen aan. Het is een verdelingsvraagstuk. Aan de ene kant zijn er mensen met obesitas, aan de andere kant is er honger. Het kapitalisme heeft geen rem: we moeten een nieuwe taal en nieuwe economen vinden met een balans waarbij niet groei de pil is voor al onze problemen.'

Philipp Blom maakt het onderscheid tussen groei en verandering. 'We hebben voortdurend verandering nodig, maar dat betekent niet per definitie groei. Misschien moet verandering een andere kant op gaan.' Maarten Hajer wijst erop dat we naar onze rol in het westen moeten kijken: 'Ons koloniale verleden heeft ook een rol gespeeld: het uitbuiten van de rest van de wereld om grondstoffen te vinden. En we hebben in 200 jaar 400 miljoen jaar energie verslonden. Over potverteren gesproken.'

 'Zijn we onderdeel van de aarde of staan we tegenover de aarde?' vraagt Clairy Polak. 'We denken dat we boven de aarde staan, maar de aarde kan prima zonder ons. We moeten goed voor de aarde zorgen uit eigenbelang,' zegt Philipp Blom. Hij hamert op de vraag die we onszelf moeten stellen: 'Gedragen we ons als burger of als consument?' Institutionele verandering kan volgens hem niet anders dan met morele verandering gepaard gaan.

Elize de Mul vindt dat we een verstoorde relatie met het hebben van spullen. Philipp Blom is het daar mee eens: 'Vroeger hadden we eer, en daar zijn veel mensen een oorlog in gegaan. Tegenwoordig komt de bevrediging uit bezit. Maar dat betekent ook dat het anders kan!' Clairy Polak: 'Wat moeten we daarvoor opofferen?'

Maarten Hajer: 'Spullen! Tien seconden na de aankoop ben je gelukkig met je spullen. Tien seconden verder ben je al je geluksgevoel veel verder kwijt.'

Wat kunnen we doen? Philipp Blom: 'We moeten dingen laten kosten wat ze werkelijk kosten. Vanuit de grond tot aan de recycling.' Elize de Mul: 'Een nieuw bewustzijn is het belangrijkst. Is het zo vreemd dat we misschien een stapje terug moeten doen?' Johan van de Gronden: 'Je moet op de plek waar het nodig is de voedselproductie ophogen. we moeten voedsel niet de hele wereld over verslepen.' Maarten Hajer: 'Ik denk dat we over twee generaties terugkijken op deze tijd en heel raar opkijken naar vis in een plastic bakje uit de vriezer? Jullie waren een beetje gek bezig, maar fijn dat we nu weer lekker eten.'

Tekst loopt door onder afbeelding

dit vond het publiek op twitter

discussieer verder onder aan deze pagina

lees- en kijktips

Plastic wordt als één van de boosdoeners aangehaald van grote milieuproblematiek. We moeten minder consumeren. De Europese Commissie heeft alvast wegwerpplastic in de ban gedaan

In 2016 maakte de Volkskrant deze indrukwekkende productie samen met programmamaker Bahram Sadeghi. Het maakt zichtbaar in hoeverre plastic onderdeel uitmaakt van ons dagelijks leven.

Overtuigd geraakt? NRC helpt om plastic te minderen.

Ook een aanrader: volg Jikke van Wijnen in haar strijd tegen plastic

Benieuwd naar wat doorsnee Nederlanders doen om de wereld te verbeteren? De Volkskrant maakte portretjes. Hoopvol, of alleen een druppel op de gloeiende plaat?

Om het klimaat minder te belasten moeten we ook significant minder vliegen. Bas van Weegberg, voorzitter van DWARS, de GroenLinkse Jongeren, pleit in de Volkskrant voor Europese Spoorwegen. Reizen per trein moet sneller en goedkoper om een goed alternatief voor het vliegtuig te zijn. 

NRC-journalist Milo van Bokkum dook ook in het dossier. De noodzaak lijkt duidelijk, maar een beter Europees treinnetwerk is nog niet zo makkelijk geregeld. Grasduin hier in het hele dossier van NRC (en ontdek of de TGV meer verstookt dan een Boeing, of lees hoe de topman van ProRail en de topman van KLM over de ontwikkeling van het spoor denken).

De Nederlandse overheid presenteerde op 10 juli 2018 de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord. Bekijk de reportage van Nieuwsuur of lees de hoofdlijnen in NRC.

Alle ontwikkelingen rondom het Klimaatakkoord kun je volgen via de officiële website.

Na de presentatie van het Nederlandse klimaatakkoord had de NOS direct een gesprek waarbij kijkers vragen konden insturen. Hoofdvraag: wat gaan we merken van dat klimaatakkoord? Kijk de livestream hiernaast terug (vanaf 0:29). 

Kweekvlees is één van de manieren om ons klimaat minder te belasten. Onze collega's van Tegenlicht maakten er deze indringende documentaire over. 

The Guardian lijkt ook voor. Zij schrijven dat 83% van onze landbouwgrond slechts 18% van onze calorieën levert. Zorgwekkend?

In Zuid-Afrika merken ze al langzaam maar zeker de gevolgen van klimaatverandering en de impact die dat heeft op het dagelijks leven. Bekijk de 2doc kort: Leven zonder water, over hoe Day Zero nadert. De dag dat een stad met vier miljoen mensen droog komt te staan.