aflevering 2

Groeiende ongelijkheid

aflevering 2

Groeiende ongelijkheid

Hoe vaak zeggen we niet: ‘Met de kennis van nu had ik het anders gedaan.’ Terugblikkend zijn we blijkbaar beter in staat complexe situaties te analyseren. In vijf afleveringen vraagt presentator Clairy Polak haar vier tafelgasten zich voor te stellen hoe over twee generaties wordt teruggekeken op problemen, oplossingen en het handelen van nu.

discussieer verder onderaan deze pagina

De kloof tussen rijk en arm wordt groter en de macht van de superrijken groeit en groeit. Wat betekent dit voor onze kansen en de kansen van onze kinderen?

Zondag 8 juli, 12:10 uur op NPO 1

herhaling maandag 9 juli om 10:00 uur op NPO 2

Gasten in deze aflevering zijn:

Philipp Blom

De Duits-Nederlandse historicus en romanschrijver studeerde in Wenen en Oxford. Onlangs verscheen zijn boek Wat op het spel staat, waarin hij schrijft over de grootste bedreigingen van deze tijd. Verder publiceert hij onder meer in The Times Literary Supplement, The Independent, Frankfurter Allgemeine Zeitung en Die Zeit.

Lees hier een profiel van Philipp Blom.

Tamar de Waal

Tamar de Waal is filosoof en jurist en werkt als Universitair Docent aan Erasmus School of Law. Ze promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam. In haar proefschrift richtte ze zich op migratie, inburgeringsvereisten en democratisch burgerschap. De afgelopen jaren publiceerde ze opinieartikelen in verschillende media.

Lees hier ons interview met Tamar de Waal.

Joshua Livestro

Joshua Livestro is hoofdredacteur van de opiniesite Jalta.nl. Hij studeerde politicologie in Leiden en politieke filosofie aan de universiteit van Cambridge. Joshua Livestro werkte voorheen in Londen op het hoofdkantoor van de Conservative Party.

Lees hier ons interview met Joshua Livestro.

Bas van Bavel

Bas van Bavel is historicus en werkt als hoogleraar Transities van Economie en Samenleving aan de Universiteit Utrecht. In zijn laatste boek, 'De onzichtbare hand' onderzoekt hij opkomst en verval van markteconomieën.​

Lees hier ons interview met Bas van Bavel.

Samenvatting uitzending

‘Het is 2050. De meeste van onze kinderen hebben het niet beter gekregen dan wij, maar slechter. We leven in een wereld waarin superkapitaalkrachtige multinationals de dienst uitmaken.’ Het toekomstscenario waarmee Philipp Blom de uitzending opent is behoorlijk somber.

Politiek filosoof Tamar de Waal ziet de ongelijkheid toenemen, ook in bijvoorbeeld het onderwijs. ‘We zien een afname van kansengelijkheid. Het nest waarin je geboren wordt maakt veel uit voor de kansen die je krijgt.’ Politicoloog Joshua Livestro herkent de ontwikkeling. Livestro zelf kon als kind uit een arbeiderswijk naar een gymnasium. Maar inmiddels is afkomst belangrijker geworden dan talent. Niet iedereen kan bijvoorbeeld bijlessen betalen. ‘Het idee dat hard werken en goed studeren ervoor zorgen dat je het beter hebt dan je ouders staat onder druk. Dat is schadelijk voor het geheel van de samenleving.’

Historicus Bas van Bavel stelt dat het gevaar zit aan de kant van vermogensongelijkheid. ‘ 0,01 procent van de wereldbevolking heeft honderden miljarden in handen.’ Met veel vermogen is het volgens Van Bavel makkelijk om invloed te verwerven via politiek en media. ‘Bij de Brexit heeft Rupert Murdoch zijn politieke invloed gebruikt om te sturen.’ Joshua Livestro: ‘In Amerika is die dystopie al werkelijkheid geworden met grote bedrijven die de politieke praktijk drijven.’

‘Zou jij bereid zijn kansen voor je kinderen in te leveren zodat anderen betere kansen hebben?’ vraagt Clairy Polak aan haar gasten. Het is even stil. ‘Ik vind dat het erfrecht anders moet, en dat zou mij en mijn kinderen raken,’ antwoordt Bas van Bavel. Maar het heeft weinig zin om naar het persoonlijke handelen te kijken. Philipp Blom is het daar mee eens. ‘We hebben politici nodig die zeggen dat inkomen en kapitaal vergelijkbaar worden belast.’

Joshua Livestro wil een ‘jubelend tegengeluid’ geven. ‘Kijk naar de wereldwijde ontwikkeling van de afgelopen vijftig jaar waarbij miljoenen mensen uit abjecte armoede zijn opgeheven naar een betere levensstandaard.’ Volgens Van Bavel komt dat overigens niet door de markteconomie. ‘Wij zijn welvarend geworden in de periode dat wij de markteconomie naar de achtergrond hebben weggedrongen, met al onze corporaties en associaties.’ Daar ligt wat hem betreft hoop voor de toekomst: ‘Laten we ons weer kleinschalig organiseren met coöperaties en een boerenleenbank.’

Teskt loopt door onder afbeelding

dit vond het publiek op twitter

discussieer verder onderaan deze pagina

lees- en kijktips

Het basisinkomen wordt vaak als oplossing gezien voor de groeiende ongelijkheid. NRC schreef in juni over een studie waaruit blijkt dat het basisinkomen juist voor meer armoede zorgt.

Arjen van Veelen schreef voor de Correspondent een longread (12-17 leesminuten) over wat er gebeurt als we de groei van de ongelijkheid niet stoppen

Politiek econoom Piet Rietman roept in een opiniestuk in de Volkskrant op tot actie: 'Het is ongemakkelijk om in een ranglijst van vermogensongelijkheid alleen de VS voor je te laten.'

Het Humanprogramma Schuldig heeft de afgelopen jaren ruime aandacht geschonken aan armoede en ongelijkheid. De serie, de achtergrondartikelen én de podcast raden we dan ook van harte aan.

Tamar de Waal vertelde in onze aflevering over de geboorteloterij. Eerder mocht ze bij Brainwash daar ook al over vertellen. In een eerder aflevering van Het filosofisch kwintet  in 2015 kwam de geboorteloterij al ter sprake. 

Ook al bij onze vrienden van Brainwash: Roxana van Iperen in een Brainwash talk over gelijke kansen.

De Amerikaanse taalwetenschapper Noam Chomsky maakte een documentaire over de socio-economische evolutie in de Verenigde Staten in de 20e en 21e eeuw. De rode draad is zeer ongelijke verdeling van rijkdom en macht.