Medialogica reconstrueert de impact die de nacht na de wedstrijd Ajax - Maccabi Tel Aviv op Nederland en haar inwoners heeft gehad. Welke beeldvorming en journalistieke werkwijze ontstond in de mediastorm die volgde?
Als Nederland op 8 november 2024 ontwaakt, blijkt dat onze hoofdstad in de uren ervoor wereldnieuws is geworden. Na de wedstrijd Ajax - Maccabi Tel Aviv zou er een jodenjacht hebben plaatsgevonden in de straten van Amsterdam. Er gaan filmpjes rond met aanvallen op Maccabi-supporters, die veel commotie veroorzaken. De Israëlische premier Netanyahu kondigt aan regeringsvliegtuigen naar Nederland te sturen om Israëliërs te evacueren. Amsterdam wordt onveilig verklaard voor joden.
Journalisten in Nederland (en daarbuiten) proberen te achterhalen wat er die nacht daadwerkelijk gebeurd is. Er worden direct liveblogs opgezet, beelden van de avond worden bestudeerd en met woorden als ‘Jodenjacht’ en ‘pogrom’ is de vergelijking met de Tweede Wereldoorlog snel gemaakt. Regeringsleiders uit de hele wereld spreken hun walging uit over de gebeurtenissen.
Waar in die eerste dagen nauwelijks wordt gesproken over wangedrag van de Maccabi-supporters, volgt later meer nuance en context. Het mag niet baten: politici spreken dan al van een integratieprobleem. Terwijl het onderzoek naar de gebeurtenissen nog in volle gang is, worden de schuldigen al aangewezen: moslimjongeren. Als vervolgens een staatssecretaris opstapt, lijkt de val van het kabinet dichtbij.
Nu, ruim een jaar later, is de pijn bij zowel Joodse en Islamitische Amsterdammers nog steeds voelbaar.
In de aflevering Een gitzwarte nacht onderzoekt 'Medialogica' de beeldvorming en journalistieke werkwijze in deze mediastorm. Hoe komt het woord ‘pogrom’ zo snel centraal te staan? Hoe gaan nieuwsredacties om met de enorme druk om meteen verslag te doen? En hoe gebruiken politici de gebeurtenissen om hun eigen agenda door te voeren?
Bovenstaande foto is eenmalig vrij van rechten te gebruiken, enkel ter ondersteuning van dit persbericht.
Verdiep je verder
De gedeelde geschiedenis van moslims en joden
Israëlisch-Nederlandse politicoloog Hilla Dayan benadrukt dat begrip voor gedeelde geschiedenis en culturele diversiteit essentieel is om vertrouwen en solidariteit in de samenleving te herstellen.
Sprekers
Lotfi El Hamidi
Journalist bij De Groene Amsterdammer en voormalig chef Opinie van NRC
El Hamidi staat op de dag van de wedstrijd na zijn werk op de Dam en ziet hoe Maccabi-supporters op de Dam anti-Palestijnse leuzen scanderen en met vlaggen van gevallen IDF-soldaten zwaaien.
Hilla Dayan
Politiek socioloog en docent aan het Amsterdam University College
Dayan doet onderzoek naar antisemitisme en anti-Palestijns racisme in Europa. Zij bezoekt op de avond van de wedstrijd de Kristallnachtherdenking in Amsterdam en maakt zich zorgen over het gedrag van de Israëlische supporters. Ze laat zien hoe propaganda van de Israëlische regering werkt om onrust binnen de joodse gemeenschap te creëren.
Tonny van der Mee
Journalist bij het Algemeen Dagblad (AD)
Van der Mee bezoekt de wedstrijd Ajax - Maccabi Tel Aviv en ziet supporters na de wedstrijd in groepjes de stad in trekken. Hij gaat naar huis en heeft de volgende ochtend nieuwsdienst bij het Algemeen Dagblad.
Annet de Graaf
Journalist en oprichter van Whispering Media
De Graaf staat 's nachts als een van de weinigen op het Damrak en filmt hoe Israelische supporters mensen aanvallen. Na een paar uur meldt persbureau Reuters zich om haar beelden te kopen.
Femke Halsema
Burgemeester van Amsterdam
Halsema is ’s nachts nog wakker omdat ze er door ongeregeldheden die nacht ervoor niet gerust op is. Om half twee laten de Israelische ambassadeur en Joodse inwoners van Amsterdam haar weten dat er sprake zou zijn van een jodenjacht in haar stad. Een internationale mediastorm barst los.
Wilma Haan
Adjunct-hoofdredacteur bij de NOS
Haan heeft die dag een 24-uurs dienst en wordt even na vier uur ‘s nachts uit haar bed gebeld. Haar collega vraagt wat te doen met een persalarm waarin staat dat Netanyahu reddingsvliegtuigen naar Nederland stuurt.
Step Vaessen
Al Jazeera-verslaggever
Vaessen is bij toeval in Nederland en spoedt zich in de vroege ochtend naar hotels in Amsterdam, waar Israelische supporters belaagd zouden worden. Tijdens de persconferentie later die dag vraagt zij als een van de weinigen om context.
Amélie Godefroidt
Assistant Professor in Conflict Management aan de IESEG School of Management in Frankrijk
Godefroidt onderzoekt de effecten van mediaberichtgeving over incidenten en conflicten. Zij ziet dat ‘oorlogjournalistiek’ vrijwel altijd polariserend werkt en daardoor antidemocratisch is. Terwijl journalisten juist de taak hebben democratieën te ondersteunen.
Anya Topolski
Universitair Hoofddocent in de Ethiek en Politieke Filosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Topolski doet onderzoek naar termen als antisemitisme en christelijk-zionisme. Zij ziet dat antisemitisme in de kern niet een Arabisch maar een Europees probleem is, maar dat journalisten hier geen oog voor hebben.
Nora Achahbar
Voormalig staatssecretaris van Toeslagen en Douane
Achahbar gaat onder één voorwaarde het kabinet Schoof in, namelijk dat iedere partij zich aan de wet houdt. Maar keer op keer doen collega kabinetsleden in het openbaar uitspraken die op gespannen voet met de grondwet. Het polariserende debat na de Maccabi-rellen is voor haar de druppel, waardoor ze opstapt.
