aflevering 2

De markt en het algemeen belang

aflevering 2

De markt en het algemeen belang

Bekijk de tweede aflevering van Change Your Mind over marktdenken en het algemeen belang.

Samenvatting in tekst

NIEREN VERKOPEN
Betekent persoonlijke vrijheid dat iedereen zelf mag weten of je je nieren verkoopt? Met die vraag trapt Michael Sandel het debat over markt en democratie af. Het zou een oplossing kunnen zijn voor de grote vraag naar organen. Voormalig legerofficier Jeroen ziet er niets in: 'Het risico is dat de zwaksten in de samenleving hierdoor geschaad worden. Die hebben geld het meest nodig.'

Voor voormalig kooivechter Marloes ligt de kwestie principiëler: 'Het gaat om de zelfbeschikking over je lichaam. Voor mij is het principieel dat iedereen met z'n lichaam mag doen wat hij wil.' Sociaal ondernemer Joris vindt het principieel juist níet kunnen: 'Het heeft te maken met de waarde van bepaalde waren. Het voelt niet goed om daar marktmechanismen op toe te passen.' Joris gaat zelfs verder: 'Er zijn producten, basisbehoeften als voedsel en water, en ook organen, die te veel morele waarde bezitten om puur op de markt te verhandelen.' Sandel vat Joris punt samen: 'Bekijken we onszelf met minder integriteit of respect als we zo instrumenteel naar onszelf kijken?'

'het kan mij schelen hoe mensen zich gedragen'

Isabelle Buhre

KANNIBALISME
Sandel besluit het argument van persoonlijke vrijheid verder te testen. Mogen twee volwassen burgers die volledig bij hun verstand zijn elkaar opeten? Zoals een paar jaar geleden werkelijk is gebeurd in Duitsland. Isabelle denkt van niet: 'Wat op het spel staat is een ordelijke samenleving, waar mensen zich goed gedragen en anderen met respect behandelen. Veel mensen hier zeggen: "Doe maar wat je wil. Het kan mij niet schelen." Mij kan het wel schelen wat het doet met onze kijk op de mens.'

PROSTITUTIE
Volgende vraagstuk: 'Wie is er voor legale prostitutie?'. Iets meer dan de helft steekt zijn hand op. Boerin Iris brengt haar bezwaar in: 'Het zou niet normaal moeten zijn dat een vrouw haar lichaam verkoopt.'

Lucky brengt daar tegenin: 'Ik ben het niet eens met de terminologie. Met nieren verkoop je je lichaam dus echt. Met prostitutie verkoop je niet je lichaam, maar een dienst waarvoor je je lichaam gebruikt. Zoals ik nu ook m'n lichaam gebruik en een dienst verleen.' Maarten valt hem bij: 'Mensen die principieel tegen prostitutie zijn omdat het lichaam heilig is, zijn juist degenen die vrouwen vernederen. Want het idee dat je met prostitutie je lichaam zou verkopen suggereert dat je lichaam bedorven is als je eenmaal betaalde seks hebt gehad. Alsof je daarna niets meer waard bent.' 

'met prostitutie verkoop je niet je lichaam, maar een dienst'

Lucky

CONCLUSIE
'We hebben wat controversiële gevallen besproken van het gebruik van het lichaam', besluit Michael Sandel. 'Al pratend merkten we dat er twee verschillende ideeën van het algemeen belang aan ten ten grondslag liggen. De een zegt dat je het algemeen belang dient door mensen vrij te laten. Je moet het morele oordeel van sommigen niet opleggen aan iedereen.' 

'Maar er was ook een andere, normatieve interpretatie van het algemeen belang. Die zegt dat zelfs als je menselijke vrijheid respecteert, de wet morele oordelen niet kan vermijden. En de vraag is: welke morele oordelen moeten worden opgenomen in de wet?'.

reacties

Christiaan van Andel

"Vooral die merkwaardige koppeling tussen vrijheid en handel stuit mij tegen de borst, vrije handel, vrijhandel, vrije handeling etc. Alsof elke vorm van handel zo maar om vrijwilligheid zou draaien. Maar we weten allemaal dat dit veel vaker niet dan wel aan de orde is. Handel is geen vrijwilligerswerk. En iemand staat niet zo maar zijn nieren af voor geld. Dan heeft die persoon een probleem. Maar in de vrije markt ideologie bestaat zijn probleem eenvoudigweg niet. Alles is immers het gevolg van een vrije keuze. Dus ook het probleem dat iemand tot geen andere keuze noopt dan zijn organen te verkopen." - op de Human-Facebookpagina

Urbian Fitz-James

"Mensenlevens redden kan men als nobel en estetisch zien, maar sex valt net zoals eten onder de basisbehoefte van de mens (Maslow)en is dus niet puur gericht op gerief, sterker nog is meer gebaseerd op lange termijn evolutie van de mens dan een orgaandonor." - op de Human-Facebookpagina

relevante links

filosofisch kwintet

Heb je nog geen genoeg gekregen van het filosoferen over de relatie tussen markt, samenleving en democratie? Bekijk dan het gesprek dat Clairy Polak had met historicus Philipp Blom, econoom Fieke van der Lecq, historicus Bas van Bavel en Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. De hoofdvraag in het gesprek luidt: ondermijnt de markteconomie onze democratie?

schuldig

Een belangrijk argument tegen de vermarkting van het lichaam is dat mensen die leven in armoede de keuze niet in volledige vrijheid kunnen maken. In de vijfdelige documentaireserie Schuldig zie je hoe armoede in Nederland er werkelijk uitziet.

WAT VIND JIJ?

Is het goed dat prostitutie in Nederland legaal is?

Laat je bijdrage hieronder achter.