Artikelen

Als chirurg zag Baukje van den Heuvel (1981) patiënten vaak pas als er gesneden moest worden en het te laat was om bij te sturen. “Als mensen uit het jaar 4022 ons bezig zien, zouden ze ons voor gek verklaren.”

Hoogleraar medische ethiek Ignaas Deviscg waarschuwt voor de keerzijde van onze gezondheidsdrift

Gezondheid is veel politieker dan we denken, zegt sociaalwetenschapper Alana Helberg-Proctor.

Onze samenleving is gestoeld op het idee dat eigen verdienste bepaalt hoe ver je het schopt. Of, om met Louis van Gaal te spreken: geluk dwing je af. In deze aflevering onderzoekt Het Filosofisch Kwintet de maakbaarheid van ons persoonlijke leven.

Filosoof en econoom Huub Brouwer over meritocratie.

Even dachten we dat alles maakbaar was, en die vergissing zal ons duur komen te staan, verwacht historicus Philipp Blom.

De afgelopen decennia stonden in het teken een grenzeloze maakbaarheidsdrift. De mens als architect van zijn eigen lot. We leken alles onder controle te hebben, maar na corona en de Oekraïne-oorlog weten we inmiddels beter. In deze aflevering onderzoekt Het Filosofisch Kwintet de veranderende betekenis van het begrip maakbaarheid.

Cultuurfilosoof Thijs Lijster over de grote vlucht inwaarts.

Het Filosofisch Kwintet is vanaf 3 juli terug met een nieuw seizoen over Macht en Onmacht. Ontdek alles over de afleveringen.

Voor even leken we oppermachtig. Onze tijd werd gekenmerkt door ongekende welvaart, langdurige vrede en steeds meer individuele vrijheid. Het twaalfde seizoen van Het Filosofisch Kwintet gaat over macht en onmacht. In vijf afleveringen onderzoekt presentator Clairy Polak maakbaarheid in tijden van crises.

De problemen stapelen zich op, het denken in termen van wij en zij viert hoogtij en het eigenbelang wint het vaak van het algemeen belang. Wat betekent dat voor de publieke zaak? Wie neemt verantwoordelijkheid voor de grote maatschappelijke vraagstukken van nu? En waar begin je? In dit dertiende seizoen van Het Filosofisch Kwintet onderzoekt Clairy Polak met verschillende denkers het algemeen belang met als thema: ‘Ikke, ikke, ikke en de rest…?’

Schrijver Nelleke Noordervliet (1945) blikt terug op het in de jaren zestig en zeventig dominante maakbaarheidsidee.

Volgens toekomst-antropoloog Roanne van Voorst kunnen we ons een deel van de effecten van klimaatverandering helemaal niet voorstellen.

In deze Engelstalige aflevering van Het Filosofisch Kwintet onderzoekt Clairy Polak met vier denkers wat er nodig is om ons in beweging te krijgen en klimaatrampen te voorkomen.

Historicus Rutger Bregman pleit voor een flinke dosis realisme in het klimaatdebat. "Met de houding dat we nog wel moeten kunnen barbecueën komen we er niet."

De onzekere factor in onze omgang met de aarde is al lang niet meer de wetenschap. "Dat zijn wij zelf," aldus cultuursocioloog Ruben Jacobs. Begrijp hem niet verkeerd: niks menselijks is hem vreemd, maar de strategische onwetendheid die we onszelf eigen hebben gemaakt zit ons wel in de weg. "De meeste mensen voelen diep van binnen wel dat ze zichzelf voor de gek aan het houden zijn."

Sociaalwetenschapper Shivant Jhagroe pleit voor een ecologische samenleving waarin denken voorbij de mens centraal staat. In zo'n samenleving kunnen burgers experimenteren met het creëren van nieuwe relaties met de aarde, maar hebben met name overheden de verantwoordelijkheid om burgers daarin te ondersteunen. "Ons is lang voorgehouden: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Dat is echt een neo-liberaal mantra waar we niet in moeten trappen."

Door alles en iedereen meer rechten te geven verkleinen we de rechtszekerheid, betoogt filosoof Bart van der Sloot in Het Filosofisch Kwintet.