Artikelen

We willen allemaal gezien en erkend worden, of het nu gaat om politieke voorkeur, geslacht, culturele achtergrond of religie. Door die gerichtheid op het zelf dreigen we soms over het hoofd te zien dat er een wereld buiten onszelf bestaat, die om gezamenlijke inzet en betrokkenheid vraagt.

In Nederland hoort iedereen gelijke toegang tot gezondheidszorg te hebben, maar in de praktijk gaat individuele vrijheid vaak ten koste van het algemeen belang. Zorgverleners en patiënten zijn bezig met individuele belangen, maar wie draagt zorg voor een gezonde samenleving? Wordt de kloof tussen gezonde en ongezonde burgers groter? Hebben we te hoge verwachtingen van gezond ouder worden? En tot welke spanningen leiden scherpere keuzes met het oog op solidariteit? Te gast zijn filosoof Marli Huijer, bestuurskundige Albert Jan Kruiter, chirurg Baukje van den Heuvel en filosoof Menno de Bree.

De snelheid en schaal van kunstmatige intelligentie opent ongekende mogelijkheden. Hoe fijn is dat? Of zijn we bezig een legertje monsters van Frankenstein te creëren, die de democratie en de rechtstaat bedreigen? In de vijfde aflevering van Het Filosofisch Kwintet gaat het over het Algemeen Belang en de rol van kunstmatige intelligentie. Presentator Clairy Polak Marleen Stikker (directeur van Waag en oprichter van de Digitale stad), Bart van der Sloot (techniekfilosoof in Tilburg), Tjark Tjin-A-Tsoi (CEO van TNO) en Reijer Passchier (hoogleraar Digitalisering en de democratische rechtstaat).

Moderne slavernij sijpelt door in elk huishouden. We hebben het over het WK in Qatar, maar in de hele productieketen van alledaagse producten gaat het mis.

Voor even waanden we ons oppermachtig. Onze tijd werd gekenmerkt door ongekende welvaart en langdurige vrede. Werd, want Poetins bloederige oorlog in Oekraïne veranderde alles. In de laatste aflevering van dit seizoen van Het Filosofisch Kwintet onderzoeken we de maakbaarheid van de internationale rechtsorde.

Wie de internationale rechtsorde wil doorgronden, doet er volgens Ties Dams (1993) goed aan te beginnen bij rebellerende postmoderne filosofen.

In ieder land is de fixatie op de eigen nationale geschiedenis opmerkelijk groot. Wie haar (her)schrijft, beschikt over macht. Wie die macht misbruikt, kan zomaar een oorlog beginnen. De vierde aflevering van het twaalfde seizoen van Het Filosofisch Kwintet gaat over de aantrekkingskracht, het gevaar en de maakbaarheid van geschiedenis.

Het is droevig gesteld met onze kennis van de eigen geschiedenis. Eeuwig zonde, vindt historicus Geerten Waling (1986).

Publiekshistoricus en feminist Agnes Cremers (1984): "Er wordt terecht de vraag gesteld of geschiedenis überhaupt een wetenschap is."

Risico’s zijn er om uit te sluiten, gezondheid is er om te optimaliseren. We hebben de dood weliswaar (nog) niet bezworen, maar we doen wat we kunnen. In de derde aflevering van dit twaalfde seizoen van Het Filosofisch Kwintet onderzoekt Clairy Polak met haar gasten hoe we ons moeten verhouden tot gezondheidsdrift.

Als chirurg zag Baukje van den Heuvel (1981) patiënten vaak pas als er gesneden moest worden en het te laat was om bij te sturen. “Als mensen uit het jaar 4022 ons bezig zien, zouden ze ons voor gek verklaren.”

Gezondheid is veel politieker dan we denken, zegt sociaalwetenschapper Alana Helberg-Proctor.

Hoogleraar medische ethiek Ignaas Deviscg waarschuwt voor de keerzijde van onze gezondheidsdrift

Onze samenleving is gestoeld op het idee dat eigen verdienste bepaalt hoe ver je het schopt. Of, om met Louis van Gaal te spreken: geluk dwing je af. In deze aflevering onderzoekt Het Filosofisch Kwintet de maakbaarheid van ons persoonlijke leven.

Filosoof en econoom Huub Brouwer over meritocratie.

Even dachten we dat alles maakbaar was, en die vergissing zal ons duur komen te staan, verwacht historicus Philipp Blom.

De afgelopen decennia stonden in het teken een grenzeloze maakbaarheidsdrift. De mens als architect van zijn eigen lot. We leken alles onder controle te hebben, maar na corona en de Oekraïne-oorlog weten we inmiddels beter. In deze aflevering onderzoekt Het Filosofisch Kwintet de veranderende betekenis van het begrip maakbaarheid.

Schrijver Nelleke Noordervliet (1945) blikt terug op het in de jaren zestig en zeventig dominante maakbaarheidsidee.