over de serie

Ons brein, hoe slim ook, houdt ons regelmatig voor de gek. Hoe zit dat?

Met filosoof Johan Braeckman worden vier thema’s onderzocht: Waarom houden we onszelf zo vaak voor de gek? Waarom hebben we zoveel vooroordelen? Waarom zijn we zo slecht in het inschatten van risico’s? En waarom geloven we zo makkelijk in complotten?

Onder leiding van Braeckman doet een groep van honderd vrijwilligers mee aan psychologische tests die de verschillende gedachtegangen blootleggen.

De mens is vooringenomen. Om te kunnen overleven in een informatiesamenleving kiest hij de snelste weg om tot een beslissing te komen. Maar dat is niet altijd de beste. In een snel oordeel sluipt al te vaak een fout. Die fouten zijn terug te voeren op een aantal basisregels van het brein, concrete denkpatronen, biases in het wetenschappelijke jargon. Ze spelen ons parten in particuliere beslissingen, wanneer we bijvoorbeeld ons huis willen verkopen en een te hoge prijs berekenen. Maar ook op maatschappelijk en politiek niveau, wanneer bijvoorbeeld een groepslid zich laat imponeren door het oordeel van de groep en meegaat in een foute beslissing.

Johan Braeckman
De bekende Vlaamse filosoof Johan Braeckman laat ons alle denkpatronen zien en onder zijn leiding doet een groep van honderd vrijwilligers mee aan psychologische tests die de verschillende gedachtegangen blootleggen.

Denkpatronen
Van het bevestigingsvooroordeel en cognitieve dissonantie tot het verloren kosten-effect. Braeckman laat zien hoe die denkpatronen ons op het verkeerde been kunnen zetten. In huis-tuin-en-keukensituaties, in de actualiteit, maar ook in grote historische gebeurtenissen kunnen die denkpatronen invloed hebben. Zo speelde het verloren kosten-effect bijvoorbeeld een belangrijke rol in de Vietnamoorlog en eigenlijk alle oorlogen daarna en droeg het bij aan een veel groter aantal slachtoffers. Datzelfde verloren kosten-effect kan er echter ook voor zorgen dat je te lang in een baan of in een relatie blijft hangen.

De serie Dat had je gedacht is mede geïnspireerd op het boek van Suzanne Weusten: 'Wij zijn slim en andere dwaalwegen van het denken'.

Vier afleveringen vanaf donderdag 2 november, ca. 22.55-23.20 uur op NPO 2

2 november: Waarom houden we onszelf zo vaak voor de gek?
9 november: Waarom hebben we zoveel vooroordelen?
16 november: Waarom zijn we zo slecht in het inschatten van risico’s?
23 november: Waarom geloven we zo makkelijk in complotten?