Artikelen

Cultuurfilosoof Thijs Lijster over de grote vlucht inwaarts.

Schrijver Nelleke Noordervliet (1945) blikt terug op het in de jaren zestig en zeventig dominante maakbaarheidsidee.

Volgens toekomst-antropoloog Roanne van Voorst kunnen we ons een deel van de effecten van klimaatverandering helemaal niet voorstellen.

Historicus Rutger Bregman pleit voor een flinke dosis realisme in het klimaatdebat. "Met de houding dat we nog wel moeten kunnen barbecueën komen we er niet."

Sociaalwetenschapper Shivant Jhagroe pleit voor een ecologische samenleving waarin denken voorbij de mens centraal staat. In zo'n samenleving kunnen burgers experimenteren met het creëren van nieuwe relaties met de aarde, maar hebben met name overheden de verantwoordelijkheid om burgers daarin te ondersteunen. "Ons is lang voorgehouden: verbeter de wereld, begin bij jezelf. Dat is echt een neo-liberaal mantra waar we niet in moeten trappen."

Door alles en iedereen meer rechten te geven verkleinen we de rechtszekerheid, betoogt filosoof Bart van der Sloot in Het Filosofisch Kwintet.

In Het Filosofisch Kwintet vertelt Annelien De Dijn dat we niet hoeven te kiezen tussen vrijheid en zekerheid, maar dat we vrijheid moeten herdefiniëren.

Zekerheid, dat is toch iets positiefs? Dat dacht politiek filosoof Josette Daemen (1993) in eerste instantie ook. Totdat ze voor haar promotieonderzoek aan de Universiteit Leiden meer onderzoek deed en ontdekte dat aan diezelfde zekerheid toch ook onlosmakelijk negatieve kanten kleven. "Onzekerheid moeten we accepteren, maar ik vraag me af of we dat nog kunnen."

Wat schrijver Stephan Sanders betreft zijn we met de opkomst van de 'woke-cultuur' weer terug bij het begin van de jaren zestig, toen de leraar en de dominee nog bepaalden wat er wel en niet gezegd en gedaan mocht worden. "We zijn ongelofelijk gevoelig geworden voor wat volgens bepaalde groepen 'juist' is."

Onzekerheid bezweren kan volgens filosoof Naomi Jacobs door onbevreesd en open naar de toekomst te kijken. In Het Filosofisch Kwintet spreekt ze erover.

Techniekfilosoof Marjolein Lanzing ziet met lede ogen aan hoe grote techbedrijven steeds meer invloed krijgen en in staat zijn tot manipulatie.

Alleen maar polderen is geen oplossing voor grote problemen, volgens filosoof Stijn Sieckelinck. We hebben nog behoefte aan idealisten die jongeren vergezichten voorhouden, en zo de politiek prikkelen.

We vertrouwen de "elite" steeds minder, terwijl we die maatschappelijke voorhoede wel nodig hebben. 'De negatieve connotatie die het woord heeft gekregen is onterecht,' zegt Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau.

Elite-volk lijkt tegenwoordig een logische tegenstelling, terwijl die groepen niet zo makkelijk tegenover elkaar te zetten zijn. Politicoloog Sarah de Lange probeert de woorden opnieuw betekenis te geven.

Bestaat er zoiets als een Europese identiteit? En hoe gaan wij om met de vele verschillen in Europa? De redactie sprak met de Pools-Belgische filosofe Alicja Gescinska.

Op een plek waar nog veel mensen met elkaar in gesprek zijn - een Amsterdamse hotelbar, spreken wij met Valerie Frissen over de uitholling van het publieke debat. Algoritmes beïnvloeden steeds sterker het publieke debat, waardoor informatie ons steeds meer gefilterd bereikt. De drukbezette hoogleraar ICT & Sociale Verandering (Erasmus Universiteit Rotterdam) weet waar ze het over heeft. Ze werkt samen met veel internetbedrijven en gaat regelmatig in discussie met grote reuzen als Google en Facebook.

Met haar hartelijke lach voelen we ons meteen welkom in het kantoor van filosoof Daan Roovers, in Amsterdam. Zodra we haar de titel van de aflevering voorleggen komt meteen denker Habermas ter sprake. ‘Digitalisering heeft wel dat oude idee van een gemeenschappelijk publiek debat veranderd.’

'Een beter milieu begint niet bij jezelf. Die slogan betekent nogal wat. Als ik dan vervolgens de krantenberichten lees over zeevogels die aanspoelen onder de olie met plastic in hun maag en over de plastic soup in de zee dan denk ik: dat komt dus door mij, want een beter milieu begint bij jezelf.'