De Publieke Tribune op NPO Radio 1

De Impact van de Transgenderwet

In het weekend voorafgaand aan het Tweede Kamerdebat over de wijziging van de Transgenderwet spreekt Coen Verbraak in De Publieke Tribune met mensen die de afgelopen decennia de impact van deze wet zelf hebben ervaren.

67. De Impact van de Transgenderwet (24 september 2022)

'Mensonterend,' zo omschreef toenmalig minister Ingrid van Engelshoven (Emancipatie) de oude Transgenderwet eind vorig jaar. Bij een bijeenkomst in de Ridderzaal bood ze namens het kabinet excuses aan voor de oude Wet Wijziging Geslacht (ook wel de Transgenderwet), die van 1985 tot 2014 van kracht was. In die jaren moesten mensen die hun geslachtsregistratie wilden wijzigen eerst geslachtsaanpassende operaties en onomkeerbare sterilisatie ondergaan. Deze operaties waren medisch niet noodzakelijk maar wel wettelijk verplicht. Met grote gevolgen voor de mensen bij wie op de geboorteakte een verkeerd geslacht stond vermeld.
 
En toen waren daar nog geen jaar na de excuses van de minister de afgelopen weken ineens de posters op honderden reclameborden door het hele land van stichting Gendertwijfel. De stichting probeerde met de actie de discussie over de aanstaande aanpassing van de huidige Transgenderwet, waarover op maandag 26 september 2022 in de Tweede Kamer wordt gedebateerd, nieuw leven in te blazen. Met die wetswijziging wordt het makkelijker om officieel van geslacht te veranderen. De posters schoten bij velen in het verkeerde keelgat en werden al gauw beklad en gerapporteerd.
 
In De Publieke Tribune geen discussie over deze wet. In het weekend voorafgaand aan het debat in de Tweede Kamer spreekt Coen Verbraak met mensen die de afgelopen decennia de impact van de Transgenderwet zelf hebben ervaren.

Vraag voor in de uitzending? Of zelf ervaring met dit onderwerp?

Gasten in deze aflevering

Sjaan van der Jagt

Sjaan van der Jagt (1951) ging al in de jaren '70 in transitie, in een tijd dat het nog onmogelijk was om haar geslachtsregistratie te veranderen. Toen dat in de jaren '90 voor problemen zorgde en ze haar geslacht ook formeel wilde laten wijzigen, kon dat alleen na inwendig medisch onderzoek. "Dit voelde als een verkrachting van staatswege, een diepe vernedering."

Brand Berghouwer

Brand Berghouwer (1976) is voorzitter van Transgender Netwerk Nederland en ging zelf pas rond zijn 40e in transitie, nadat de oude Transgenderwet in 2014 was afgeschaft. Dit jaar startte hij een procedure bij het College voor de Rechten van de Mens over discriminatie van transmensen in de zorg. Hij wil dat er meer bewustwording komt onder medisch specialisten.

Leonne Zeegers

Leonne Zeegers (1961) had bij haar geboorte zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. Ze groeide op als jongen, onderging later meerdere operaties om lichamelijk een vrouw te worden, maar besloot later dat ze niet langer wilde kiezen tussen man of vrouw zijn. Omdat de Transgenderwet voor haar geen oplossing bood stapte ze in 2018 zelf naar de rechter. Ze werd de eerste persoon in Nederland van wie het geslacht in het paspoort werd veranderd in een X, voor genderneutraal.

Verdiep je verder

Zolang ze zich kan herinneren, droomt de zevenjarige Sasha ervan een meisje te mogen zijn. Haar familie staat haar zonder aarzelen bij. We zien Sasha spelen, op balletles en tijdens haar therapiesessies.

Ook zien we het leven van een familie die vecht voor het geluk van hun dochter in een samenleving die vasthoudt aan traditionele ideeën over gender.

Marcel gaat verder door het leven als Marcella. Voor echtgenote Ada een emotionele aardbeving, maar ondanks alles blijft het gezin bij elkaar. Gedurende een aantal jaren wordt het wel en wee van het gezin gevolgd. Hoe kijken de zonen Manfred en Erwin en moeder Ada en Marcella terug op de verandering?

Lees hier een interview met Marcella en Ada uit 2018.

Ryan (die/hen) is trans non-binair en wil graag zwanger worden. Gesteund door diens partner David (hij/hem) trotseren ze alle hobbels op de weg naar het ouderschap. Een avontuur dat aanzet tot nadenken over hoe modern en inclusief onze samenleving eigenlijk is.

Geboren in het verkeerde lichaam; tot in de jaren zeventig was er veel onbegrip en onkunde over trans personen. Artsen die wilden helpen, werd verweten dat ze sneden in een gezond lichaam. Hun patiënten zouden geestelijk in de war zijn en dus voer voor psychiaters, niet voor hormoonartsen en chirurgen. Pesterijen en vernedering waren voor sommigen een bijna dagelijkse praktijk. Halverwege de jaren ’70 veranderde alles snel. De pioniers van toen vertellen hun soms schokkende verhaal.