Hoe ontwikkel je je op seksueel gebied in een wereld waarin naaktvideo’s en foto’s massaal in WhatsApp-groepen worden gedeeld? Dat onderzoekt Anne van Campenhout in haar docu 'Voorspel', waarin ze voorlichting op de middelbare school volgt en scholieren interviewt over seksualiteit. "Een meisje zag een vrouw zo schreeuwen in een video, dat ze er dagen van wakker lag. Zou seks zo pijnlijk zijn?"

De leeftijd dat we voor de eerste keer seks hebben verschuift, blijkt uit onderzoek van Rutgers. In 2017 bleek dat de helft van de achttienjarigen ervaring met seks in had, in 2012 was dat de helft van de zeventienjarigen. Maar het aantal seksfilmpjes en foto’s die via Whatsappgroepen, Snapchat en Instagram worden gedeeld, is in de afgelopen jaren alleen maar gegroeid. Is er een relatie tussen deze twee thema’s?

Dat en meer onderzoekt Anne van Campenhout in haar nieuwe documentaire 'Voorspel'. Omdat ons jongerenplatform '3FM Tussenuur' jaarlijks aandacht vraagt voor betere voorlichting met de actie #kutvoorlichting, spraken ze met Campenhout over haar documentaire.

Anne van Campenhout

Wat zien we in je film?

"In de film zie je hoe jongeren op vijf verschillende middelbare scholen seksuele voorlichting krijgen. Je hoort wat ze allemaal bespreken en ziet de reacties van de leerlingen. Alle emoties komen voorbij: geïnteresseerd, lacherig, verbaasd.

Tussen de beelden van de les hou ik interviews met groepjes scholieren. Ik stel ze vragen als 'Wat valt je op aan filmpjes van seks die je online hebt gezien?' of 'Kijk je uit naar seks?'"

Wat is je favoriete scène?

"De scène waar ik met een jongen praat over seksuele intimidatie. Ik vraag of hij denkt dat zoiets hem zou kunnen overkomen. Daarmee bedoelde ik dat hij iets bij een meisje zou doen.

Maar in zijn antwoord vertelt hij wat hij zou doen als hij zelf slachtoffer zou zijn. Dat confronteerde mij met hoe ik denk over de rollen van mannen en vrouwen als het gaat om seksuele intimidatie."

Hebben sociale media invloed op seksuele ontwikkeling?

"Ik denk dat sociale media een grote rol spelen. De meeste jongeren hebben al heftige porno gezien voordat ze aan seks beginnen. Een meisje zag een vrouw zo schreeuwen in een video, dat ze er dagen van wakker lag. Zou seks zo pijnlijk zijn?

Ook vroeg een jongen zich af of porno echt is, of gespeeld. Het lijkt soms namelijk alsof er een verborgen camera hangt. Porno kan een referentiekader zijn voor hoe seks in het echt werkt.

Ik sprak ook twee meiden die vertelden dat ze bij de eerste keer seks niet willen dat er telefoons in de slaapkamer zijn. Ze zijn bang dat er stiekem video’s of foto’s van ze worden gemaakt, die later weer ingezet worden als wraakporno. Ongewenste sexting komt zo veel voor dat veel jongeren de telefoon echt als bedreiging zien. Dat vind ik wel heftig. Dan heb je de eerste keer seks en durf je nog niet iemand helemaal te vertrouwen."

Een still uit de documentaire 'Voorspel'

Hoe was jouw seksuele voorlichting?

"Mijn voorlichting ging alleen maar over rampenbestrijding: soa’s en zwangerschappen. Op de scholen in mijn film gaat voorlichting verder dan het biologieboek. Daar gaat het ook over sexting en over vrouwelijk genot.

Maar ik besef dat dat niet overal het geval is. De scholen waar ik welkom was, behandelen meer dan alleen het biologieboek. Bij deze scholen zag ik dat als de docent er open over sprak, de leerlingen dat ook durven."

Waarom wilde je deze film maken?

"Met deze film wil ik de ontdekking van seksualiteit, en alle complexe gevoelens die daarbij horen, in beeld brengen. Ik wil bijdragen aan het inzichtelijk en bespreekbaar maken van dit proces, zodat jongeren weten dat de onzekerheid en schaamte die ze voelen door velen gedeeld wordt."