Poetins onzichtbare oorlog

2Doc: Schimmenspel

Poetins onzichtbare oorlog

2Doc: Schimmenspel

Hoe hard is het bewijs voor de Russische agressie op het wereldwijde web?

Mark Rutte kent geen twijfel. Vladimir Poetin voert via het internet een oorlog tegen Europa en ook Nederland is een doelwit. Extra bevoegdheden voor onze inlichtingendiensten zijn daarom hard nodig, aldus de premier. Vandaar zijn pleidooi voor een ja-stem in het 'sleepwet'-referendum.

Maar waaruit bestaat die Russische agressie op het wereldwijde web? En hoe hard is het bewijs? Human zocht in Parijs, Gotenburg, Moskou en Amsterdam naar frontlinies in de nieuwe ondergrondse oorlogvoering.

In Parijs ontmoeten we Yves Bigot, directeur van TV5Monde. De Franse Tv-zender gaat in 2015 op zwart, enkele maanden na de aanslag op Charlie Hebdo. Aanhangers van IS eisen de aanval op de zender op, maar jaren later blijkt het spoor van de daders naar Moskou te leiden: "Mensen vragen me altijd of iedereen dit kan overkomen. Ja, dit kan iedereen gebeuren," aldus Bigot.

Aanslag Göteborg

In Gotenburg komen we erachter dat Rusland zich niet langer beperkt tot een digitale oorlogsvoering. Pookte Rusland tot nu toe via de digitale wereld in de meest gevoelige kwesties die er spelen in Europa, de laatste tijd wordt ook de echte wereld deel van het strijdtoneel. Zo plegen twee neonazi’s in Zweden bomaanslagen op asielzoekers, nadat ze in Rusland leerden hoe je een bom moet maken. "Hun bezoek aan Rusland was op zijn minst een inspiratie voor de aanslagen," aldus Mats Ljungqvist, de Zweedse openbaar aanklager.

De Zweedse veiligheidsdienst SäPo waarschuwt voor infiltranten. Neem het verhaal van Egor Putilov, die niet bleek te zijn wie hij zei dat hij was. De in Rusland geboren Zweed schopt het tot fractiemedewerker in het Zweedse parlement. Ondertussen publiceert hij in vrijwel elke grote Zweedse krant, telkens onder een valse naam. Een vastgoeddeal met een schimmige Russische zakenman met goede contacten bij de Russische overheid kost hem uiteindelijk de kop. De zes ton die hem die deal oplevert maakt Putilov volgens veiligheidsexperts chantabel. Reden voor Putilov om ontslag te nemen als fractiemedewerker. "Een wijze beslissing," aldus de Zweedse minister van Defensie Peter Hultqvist.

Ondanks de ferme opstelling van premier Rutte ten aanzien van deze nieuwe Russische oorlogsvoering, gaat ook Nederland niet vrijuit. Ons land blijkt een springplank te zijn voor Russische hackers. Zij maken dankbaar gebruik van Nederlandse computerservers. Pal onder de neus van onze veiligheidsdiensten.

Door Jacco Versluis en Luuk Mulder