Mediawijsheid 12+

Mediawijsheid 12+

In dit dossier vind je video's en lesmateriaal bij onderwerpen als privacy, nepnieuws, sexting en mediahypes. Het materiaal is geschikt voor het voortgezet onderwijs.

Privacy, veiligheid en online identiteit

Bestaat privacy op internet?
Wat kan er nou eigenlijk misgaan met de informatie die je zelf op internet zet? Je hebt toch niks te verbergen? Zo dacht Zaid (16) er ook over, toen hij voor 3FM Tussenuur werd gekoppeld aan twee ethische hackers.

Wie ben jij volgens Google?
Google weet meer over je dan je denkt. Maar er kan een hoop onzin tussen zitten. Annegien, Zaid en andere leden van het 3FM Tussenuur-panel vullen hun eigen naam in bij Google en kijken wat er gebeurt.

 

Privacy? Online en offline na-apers [fictie]
Mirre is door Anna uit de zee gered. Mirre is haar dankbaar, maar Anna zoekt sindsdien voortdurend contact met haar en weet alles van haar. Anna is een eenzame vrouw zonder vrienden en zou het liefste zoals Mirre zijn. Anna is op zoek naar haar identiteit, maar voor Mirre voelt het alsof haar identiteit wordt gestolen en ze voelt zich aangetast in haar privacy. Lukt het Mirre haar na-aper Marieke kwijt te raken?

Lesbrief - Je bent een beetje teveel

Leerlingwerkblad - Je bent een beetje teveel

Ben je online iemand anders dan offline? [fictie]
Mirre is via een datingapp in contact gekomen met Jan. De gesprekken werden steeds vertrouwelijker. Ze hebben afgesproken in de dierentuin om elkaar voor het eerst te ontmoeten. Jan is nergens te bekennen, maar er staat wel een BN’er... Zal Mirre van haar date Jan accepteren dat hij online al maanden liegt over wie hij is? En hoe zij jou reageren als je ontdekt

Lesbrief - Ik vind je gewoon stom

Leerlingwerkblad - Ik vind je gewoon stom

Hoe waarborg je je privacy op internet?
Over privacy in een toekomst waarin we altijd bekeken worden. Hoe gedraag jij je wanneer je weet dat je bekeken wordt? Denktankers Rui, Menno, Chantel en Iris bezoeken de zogeheten Mirror Room. Dit is een slimme ruimte waarin bezoekers, zonder dat ze dat weten, bekeken en gemeten worden. Door middel van facereader-software kunnen zelfs emoties worden waargenomen. Ook gaan ze langs bij een school waar veel vloggers actief zijn. Het valt de denktankers op dat de vloggers vaak een rol spelen en zo controle houden over wat ze laten zien. En hoe zit het met de bekende vlogger Furtjuh. Is hij helemaal zichzelf? Zijn er dingen die hij nooit zou filmen? En vindt hij het niet raar dat mensen veel van hem weten terwijl hij ze niet kent?

Daten via Grindr
Jelte begon op zijn 16e met daten via Grindr. Tegenover zijn dates liegt hij over zijn echte leven en verzint hij een eigen persoonlijkheid. Maar wat als je per ongeluk verliefd wordt en je leugens moet opbiechten?

Lesbrief - Daten via Grindr

Leerlingwerkblad - Daten via Grindr

Nepnieuws: nep vs. echt

Check, dubbelcheck en videomanipulaties
Hoe wapent de media in Nederland zich tegen nepnieuws en is de angst voor nepnieuws reëel? Presentator Cesar ging met Dennis (16) op pad om achter het antwoord te komen. Zo gingen ze langs Jeroen Gortworst, verslaggever bij NOS Stories. Jeroen vertelt over het belang van checken, dubbelchecken en bronnenonderzoek. En ze gingen langs bij Thomas Mensink, onderzoeker Artificial Intelligence aan de UvA. Thomas introduceert Dennis en Cesar in de wereld van deep fake, wat zoveel wil zeggen audio en video creëren door middel van kunstmatige intelligentie. Met deze technologie en software wordt het mogelijk om echte mensen dingen te laten zeggen die ze nooit hebben gezegd! 

Hoe maak je nepnieuws?
Hoe makkelijk is het om zelf nepnieuws te maken? Leerlingen van het St. Gregorius College ging samen met 3FM Tussenuur-host Joram Kaat en nepnieuws- en Ruslanddeskundige Ruurd Oosterwoud aan de slag met het maken van een eigen nepbericht. Wat zijn de krachten die loskomen als nepnieuws wordt opgepikt als echt nieuws?

 

 

 

 

Trollen ontmaskeren en geloven in nepnieuws
Menno (16) maakt zich zorgen over de hoeveelheid nepnieuws die via social media wordt verspreid. Denktankers Pratibha (15), Gideon (16), Mila (17) brengen samen met Menno een bezoek aan Robert van der Noordaa. Hij spoort nepnieuwsberichten op en probeert de trollen die deze berichten maken te ontmaskeren. Van hem krijgen de denktankers een spoedcursus 'trollenvangen'. Op het Oostvaarders College in Almere doen de denktankers mee aan een experiment dat laat zien hoe het kan dat iedereen in andere nieuwsberichten gelooft. En dat laat zien welke rol social media daarin kunnen spelen. 

Bestaat er iets als goed en fout nepnieuws?
Wanneer zelfs de Minister van Binnenlandse Zaken (Ollongren) waarschuwt voor nepnieuws, dan weet je dat het serieus is. Voor je het weet gaan buitenlandse partijen zich inmengen in de Nederlandse politiek door middel van het verspreiden van nepberichten.

Maar is nepnieuws altijd fout? Wanneer die berichten een hoger doel dienen, om iets op de kaart te zetten, mag het dan wel? Het Tussenuur-panel probeert antwoord te geven op deze en meer vragen.

Sexting en cyberpesten

De gevaren van online dating en sexting [fictie]
Aiko heeft sinds kort op social media een klik met een jongen, waarmee ze chat en foto’s uitwisselt. Ze heeft met hem afgesproken in een park. Aiko’s vader, Nasrdin, weet als ICT’er als geen ander de gevaren van Internet. Nu heeft hij een vals account gemaakt en contact gezocht met Aiko. En ze hapte…! Zal Aiko door de actie van haar vader inzien dat ze haar internetgedrag moet veranderen?

Lesbrief - Hij ging ineens foto's sturen

Leerlingwerkblad - Hij ging ineens foto's sturen

De gevolgen van sexting [fictie]
De mooie Vita is zestien en voor niemand bang. Ze heeft een hartsvriendin Shaira en verkering met Django. Als Shaira in een ruzie een sexy foto van Vita op instagram zet, provoceert Vita dat ze niets te verbergen heeft. Maar de gevolgen zijn groter dan de zelfbewuste, stoere Vita aankan. Vanbuiten houdt ze zich groot, maar vanbinnen slaan de fysieke vernederingen en de eenzaamheid toe. Zal het Vita lukken om overeind te blijven als ze door iedereen wordt buitengesloten en veracht?

Lesmateriaal Sex Ding (onderdeel van het project Film in de klas)

 

Online pesten op basis van seksualiteit [fictie]
Nils is op Twitter een haatcampagne begonnen tegen Faas, waarbij zijn homoseksualiteit het mikpunt is. Nu zitten ze in de gang van de school te wachten op een bemiddelingsgesprek. Kan Faas het Nils vergeven dat hij hem op Twitter voor gek heeft gezet?

Lesbrief - Vieze vuile homo

Leerlingwerkblad - Vieze vuile homo

 

De digitale schandpaal
Dingen als slutshaming, exposedgroepen en digitaal aan de schandpaal nagelen zijn aan de orde van de dag. Vandaar dat we van ons panel wilden weten hoe zij denken over online privacy.

Roy Donders bedreigde een stel dieven online te shamen als de gestolen waar niet als de sodemieter terugkwam naar zijn winkel.

Wat vindt het Tussenuurpanel daarvan? Heeft Roy gelijk om het recht in eigen hand te nemen? Of mag hij niet dreigen met de digitale schandpaal?

Medialogica: mediahypes en de werking van de publieke opinie

De invloed van de publieke opinie op besluiten
Nadat een gestrande bultrug op Texel sterft, ontstaat er een sociale mediahype. Mensen worden bedreigd, omdat zij schuldig worden bevonden aan de dood van het dier.

Lesbrief - In de ban van de bultrug

 

De kracht van social media
De oproep op Facebook voor een feestje was de aanleiding voor een totaal uit de hand gelopen toestroom van mensen naar het dorp Haren en de daaropvolgende rellen. In hoeverre hebben de media en journalisten bijgedragen aan de escalatie?

Lesbrief - Project X
 

Kritisch denken vs. complottheorie
Op 10 juni 2017 rijdt een man het Stationsplein in Amsterdam op. Hij raakt hierbij voetgangers en er vallen gewonden. De auto komt tot stilstand tegen de ingang van het metrostation. Wat is er precies gebeurd? En hoe berichtten de politie en verschillende media hierover? Is dit een aanslag?

Lesbrief - Aanrijding of aanslag?

Deze aflevering wordt aangeraden voor de bovenbouw.

De macht van de publieke opinie
In 2018 komt er een eind aan het imago van de Oostvaardersplassen als boegbeeld van de ongerepte natuur, waar de mens zo weinig mogelijk ingrijpt. Boswachters worden bedreigd, burgers gooien balen hooi over de hekken en delen op Facebook massaal foto's van vermagerde, grote grazers. Uiteindelijk besluit de provincie Flevoland, onder druk van de publieke opinie, om de dieren zelf bij te voeren. Hoe konden de gemoederen over de grote grazers zo hoog oplopen en wat waren de gevolgen daarvan voor de betrokkenen?

Lesbrief - Oostvaardersplassen

Deze aflevering wordt aangeraden voor de bovenbouw.

Privacy nabestaanden vs. publiek belang
Op 7 mei 2013 raakten de broertjes Ruben en Julian vermist. Hun vader is die ochtend dood gevonden. Hij had zelfmoord gepleegd. Twee weken lang werd er fanatiek naar de broertjes gezocht en er werden speciale burgerzoekacties opgezet. Uiteindelijk werden de broertjes dood gevonden. De zaak werd door verschillende media opgepakt. Er werd gesuggereerd dat de media op een respectvolle manier omgingen met de zaak, maar de moeder van Ruben en Julian denkt daar heel anders over. Haar privacy is door allerlei instanties geschonden. Wat was de rol van de media bij deze vermissing? En wat was de rol van de 'burger'?

Lesbrief - Heel Holland Zoekt

Deze aflevering is geschikt voor de bovenbouw. Voor de onderbouw is de aflevering ingewikkeld en kan het als schokkend ervaren worden.