Burgerschap 12+

Burgerschap 12+

In dit dossier vind je video's en lesmateriaal bij onderwerpen als pesten, multiculturele samenleving, levensbeschouwing en zelfontplooiing. Het materiaal is geschikt voor het voortgezet onderwijs.

Pesten

Zijn pesters eigenlijk altijd hufters?
Wat drijft iemand om een ander klein te houden? Waarom voel je jezelf beter door iemand anders uit te schelden, bang te maken of zelfs te mishandelen? Darshan (18) gaat in deze aflevering van KNOW SHIT met presentator Joram Kaat op zoek naar het antwoord op de vraag: Waarom pesten pesters?

"Het is een onbeschrijflijk gevoel"
Pim is gedurende zijn basisschool en middelbare schooltijd gepest. In deze video vertelt hij openhartig over deze periode en wat pesten met hem deed.

 

 

Zelfvertrouwen na pesten
Op de middelbare school was Elisa een periode onzeker, maar door gedichten te schrijven kon ze zich uiten. Nu gebruikt ze haar eigen vorm van Spoken Word om haar verhaal te delen en anderen te inspireren om met liefde naar zichzelf te kunnen kijken.

Lesbrief - zelfvertrouwen na pesten

Leerlingwerkblad - zelfvertrouwen na pesten

Hokjesdenken en vooroordelen
Als je iemand ontmoet plaats je diegene bewust of onbewust in een hokje en koppel je er bepaald gedrag of zelfs een waardeoordeel aan. Babette uit Zutphen vraagt zich af hoe de wereld eruit ziet als we niet meer in hokjes denken. Bij de Radboud Universiteit leren zij en Rens Polman dat hokjesdenken in het dagelijks leven eigenlijk heel nuttig is. Om te ervaren hoe het is als mensen vooroordelen over je hebben, zetten ze een Virtual Reality bril op. Met een spel ervaren ze hoe mensen je benaderen als je bijvoorbeeld homo bent, of een arts met een hoofddoek.

Diversiteit: multiculturele samenleving

Vluchteling in Nederland
Rami (19) is uit Syrië gevlucht. Twee jaar heeft hij in onzekerheid geleefd over zijn toekomst. Nu hij eindelijk in Nederland mag blijven, beseft hij dat hij nog een lange weg te gaan heeft. Waar gaat hij naar school? Kan hij hier een toekomst opbouwen?

Lesbrief - Vluchteling in Nederland

Leerlingwerkblad - Vluchteling in Nederland

 

Nieuwe Nederlanders
De voorspelling is dat in 2030 de Nederlandse bevolking is gegroeid met een miljoen mensen, vooral door de komst van vluchtelingen. En deze 'nieuwe Nederlanders' nemen andere normen en waarden met zich mee. Op de vraag aan denktankers Manal, Menno, Rui en Iris wat voor hen belangrijke Nederlandse eigenschappen zijn die ze beslist niet kwijt willen noemen ze o.a. vrijheid, democratie en vrijheid van meningsuiting. Maar kan je mensen opleggen dat ze tolerant moeten zijn, bijvoorbeeld ten aanzien van homo's?

 

Het inburgeringsexamen [fictie]
Isabelle is samen met haar ouders op driejarige leeftijd vanuit Oekraïne naar Nederland gekomen. Nu blijkt dat ze alleen een Oekraïens paspoort heeft en een inburgeringsexamen moet afleggen. Achmed, die vindt dat Nederland vol genoeg is, neemt het examen af.

Lesbrief - Rot op naar je eigen land

Leerlingwerkblad - Rot op naar je eigen land

Vreemdelingenbeleid [fictie]
Joes en zijn ouders zijn asielzoekers. Na vele jaren procederen worden ze het land uitgezet. Joes heeft een gesprek aangevraagd met de verantwoordelijke staatssecretaris Nasrdin.

Lesbrief - Voor mij ben jij... een nummer

Leerlingwerkblad - Voor mij ben jij... een nummer

 

Vechten in het Midden-Oosten [fictie]
Shahine’s broer, Achmed, vertrekt naar het Midden-Oosten om daar te vechten tegen IS. Shahine vindt het maar niks: ‘Denkt hij nu echt dat zijn aanwezigheid daar enig verschil zal maken, terwijl hij thuis zoveel verdriet veroorzaakt?’

Lesbrief - Ik wil jou niet verliezen

Leerlingwerkblad - Ik wil jou niet verliezen

Vluchteling in huis [fictie]
Omdat de gemeenteraad van zijn dorp de komst van een asielzoekerscentrum heeft weggestemd is Joes van plan zijn eigen kamer ter beschikking te stellen voor een vluchteling. Zijn vader is lid van die gemeenteraad en heeft om een politieke crisis te vermijden tegen het AZC gestemd. 

Lesbrief - We halen de oorlog binnen

Leerlingwerkblad - We halen de oorlog binnen

Liefde tussen verschillende culturen [fictie]
Joes is verliefd op het mooiste meisje van de klas en hij komt haar ophalen voor het schoolfeest. Hij is met extreem-rechtse ideeën opgegroeid en wordt geconfronteerd met Nasrdin, de Marokkaanse vader van het meisje.

Lesbrief - Ik hou van Meral

Leerlingwerkblad - Ik hou van Meral

Aanpassen voor de liefde [fictie]
Emma vindt Achmed, de broer van haar Marokkaanse vriendin, leuk en besluit een hoofddoek te dragen. Achmed zet hier zijn vraagtekens bij.

Lesbrief - Vind jij me mooi?

Leerlingwerkblad - Vind jij me mooi?

 

Radicalisering
Een vader probeert wanhopig te voorkomen dat zijn geradicaliseerde zoon vertrekt naar Syrië. Mag hij zijn zoon verraden om zijn martelaarsdood te voorkomen? Gebaseerd op waargebeurde verhalen van jonge jihadisten uit Nederland en hun ouders.

Lesbrief - Mijn zoon is jihadist

Diversiteit: zelfontplooiing

Je mening laten horen [fictie]
Shahine krijgt het steeds benauwder dat zijn vader alles voor én met hem doet. Nu is hij uitgenodigd om met een vriend te gaan snowboarden. Maar hoe zeg je dat tegen je vader met wie je samen op vakantie zou gaan?

Lesbrief - Ik wil zelf beslissen

Leerlingwerkblad - Ik wil zelf beslissen

Moet ik meedoen en ook een navelpiercing nemen? [fictie]
Bij Mirre op school zijn tatoeages en piercings een hype. Om erbij te horen, wil ze nu een navelpiercing laten zetten. Van haar ouders mag het niet, maar haar vrienden hebben haar opgejut om er toch een te nemen.

Lesbrief - Een jonge navel

Leerlingwerkblad - Een jonge navel

Verander je als je naar de middelbare school gaat?
In Dus ik ben (niet) mezelf staat de vraag van Manal (12) centraal. Ze gaat volgend jaar naar de middelbare school en dat vindt ze leuk, maar ook wel een beetje spannend. "Word ik dan een ander iemand? Ben ik dan nog wel mezelf?"

Innerlijk versus uiterlijk
Heeft je uiterlijk invloed op je innerlijk? Is er verschil tussen je een gothic voelen of een gothic zijn? Wanneer spelen we een rol en wanneer zijn we onszelf? Lotte vraagt zich af of je iemand anders wordt als je bijvoorbeeld een ander kapsel neemt.

Eigen keuzes maken [fictie]
Over een paar dagen barst het carnaval los en Joes is vastbesloten dit jaar mee te feesten. Zijn vader Stefan is een strenge dominee, die hier hele andere ideeën over heeft.

Lesbrief - Ons geloof, jouw geloof pa!

Leerlingwerkblad - Ons geloof, jouw geloof pa!

Mam, ik wil zonder jou op schoolkamp! [fictie]
Aiko gaat met haar klas op kamp en haar moeder is meegevraagd als hulp. Omdat ze er net lol in begint te krijgen om dingen steeds meer zonder haar ouders te doen, vindt Aiko dat helemaal geen leuk idee. Ze geniet van de vrijheid en zelfstandigheid.

Lesbrief - Niemand in mijn klas mag jou

Leerlingwerkblad - Niemand in mijn klas mag jou

Ik spijbel van school om te kunnen werken [fictie]
Benjamin wil liever niet meer naar school, maar meteen aan de koksopleiding beginnen. Hij spijbelt van school om in het geheim bij een eetcafé te werken. Benjamins vader is erachter gekomen en gaat met hem de confrontatie aan.

Lesbrief - Ik wil gewoon kok worden

Leerlingwerkblad - Ik wil gewoon kok worden

Japanse mangacultuur als hobby
Danielle's (14) hele kamer staat vol met Japanse popcultuur en ze loopt het liefst de hele dag rond in de kleding van haar favoriete anime personages. Waarom zou je dat doen? En hoe ver durf je te gaan om jezelf te zijn wanneer klasgenoten jouw passie maar raar vinden?

Lesbrief - Japanse mangacultuur als hobby

Leerlingwerkblad - Japanse mangacultuur als hobby

Diversiteit: gezin en familie

Je moeder helpen smetvrees te overwinnen [fictie]
Teuns moeder heeft smetvrees, waardoor zijn ouders ook zijn gescheiden. Hij vindt dat ze in therapie moet, maar z’n moeder gelooft daar niet in...

Lesbrief - Ik ben hier echt... echt klaar mee

Leerlingenwerkblad - Ik ben hier echt... echt klaar mee

Ik wil geen pleegzus [fictie]
Juna is enig kind en een tikkeltje verwend. Als er een pleegkind bij haar komt wonen, die ook nog eens dezelfde trui aanheeft als zijzelf, is Juna er klaar mee. Wie heeft hier de oudste rechten?

Lesbrief - Ik vind 't een verwend nest

Leerlingwerkblad - Ik vind 't een verwend nest

Hoe ga je om met een naderende scheiding? [fictie]
Shahine zijn ouders wonen sinds kort niet meer bij elkaar en hebben al twee jaar ruzie. Maar ze gaan maar niet scheiden. Shahine is die schijngezelligheid zat tijdens de feestdagen en vakanties. Lukt het Shahine zijn vader te dwingen om keuzes te maken in de relatie met zijn moeder?

Lesbrief - Ik wil met jou mee, nu!

Leerlingwerkblad - Ik wil met jou mee, nu!

Gescheiden ouders [fictie]
Na de scheiding van haar ouders verheugt Juna zich enorm op een vakantie samen met haar vader. Maar vader Stefan is een nieuw gezin begonnen en daar past Juna niet in…

Lesbrief - Troetel je nieuwe kind maar

Leerlingwerkblad - Troetel je nieuwe kind maar

 

 

Ik mis de liefde en opvoeding van mijn ‘echte’ vader [fictie]
De Egyptische vader van Shahine heeft hem, toen hij vijf was, ontvoerd naar zijn geboorteland. Na vele rechtszaken werd Shahine toegewezen aan zijn moeder. Hij heeft nu zonder medeweten van zijn moeder contact opgenomen met 'Spoorloos' om erachter te komen waar zijn vader is. Hij mist hem.

Lesbrief - Hij hield toch wel van me

Leerlingwerkblad - Hij hield toch wel van me

Hoe moet ik omgaan met een alcoholverslaafde ouder? [fictie]
Normaal wordt Marietje opgehaald door haar vader na musicalrepetitie, maar vanavond komt hij maar niet. Een man in niet al te frisse kleren zwerft van vuilnisbak naar vuilnisbak en komt steeds dichterbij. Durft Marietje deze man in vertrouwen te nemen en te vertellen dat haar vader alcoholverslaafd is?

Lesbrief - Ik wacht op m'n vader

Leerlingwerkblad - Ik wacht op m'n vader

Diversiteit: religie en levensbeschouwing

Atheïst
Op vijftienjarige leeftijd kwam ze erachter dat ze niet meer in de Islam geloofde, maar atheïst was. Toen haar ouders daarachter kwamen begon de ellende.

Lesbrief - Ik geloof niet meer

Leerlingwerkblad - Ik geloof niet meer

Gaan geloof en orgaantransplantatie samen? [fictie]
Shahine staat samen met zijn stiefvader Nasrdin voor een lastige keuze. Zijn moeder en zusje hebben een auto-ongeluk gehad. Zijn moeder gaat het niet redden, maar zijn zusje kan beter worden als ze de lever van haar moeder krijgt. Zijn stiefvader gelooft echter dat een orgaantransplantatie niet mag van God. Lukt het Shahine om toch toestemming te krijgen om het leven van zijn zusje te redden?

Lesbrief - Je houdt je vast aan het fucking lot

Leerlingwerkblad - Je houdt je vast aan het fucking lot

Democratie: vrijheid

Mensenrechten in ons dagelijks leven
In een voormalige technische school aan de oever van de Waal is Pand 9 gevestigd. Een vrijplaats voor maatschappelijke en culturele organisaties en een ontmoetingsplek voor Zaltbommelaars. Zo gevarieerd als de organisaties, zijn ook de bezoekers van het pand. Zo bezoekt bijvoorbeeld Ron ‘de weerman’ de sociale werkplaats waar hij gepassioneerd over het klimaat praat. Leert de negentienjarige Juanita niet alleen een vak in de wasserij, maar vindt ze er ook warmte en geborgenheid.

De reeks laat zien dat mensenrechten geen abstracties zijn, maar juist iedere dag vormgeven aan hoe wij in een ‘vrij land’ samenleven.

Democratie: verantwoordelijkheid voor de omgeving

Hebben dieren dezelfde rechten als mensen? [fictie]
Mirre wordt door haar vader betrapt als ze een reddingsactie van dieren aan het plannen is. Proefdieren redden in het holst van de nacht is geen goede manier om op te komen voor de rechten van de dieren volgens hem. Is het bevrijden van proefdieren echt de enige oplossing voor het dierenleed? Lukt het Mirre om haar vader te overtuigen dat mensen en dieren dezelfde rechten moeten hebben?

Lesbrief - 't zijn toch levende wezens

Leerlingwerkblad - 't zijn toch levende wezens

Dieren versus mensenrechten
Over de veranderende relatie tussen mens en dier: moeten dieren in de toekomst mensenrechten krijgen? In deze aflevering hebben we een heel bijzondere passagier in de Denktank-bus: Kip Kato. De vraag aan denktankers Menno, Manal, Thomas en Sofie is of we haar mogen doden en opeten. Om zich beter te kunnen verplaatsen in de positie van het dier spelen de denktankers een rechtszaak na waarbij Kato zelf haar verdediging mag voeren.Daarna bezoeken ze Alana en Dennis, twee studenten Dier- en veehouderij. Hoe denken zij over het houden en slachten van vee?

 

Hebben we het recht om dieren uit te laten sterven?
De jonge denktankers onderzoeken de vraag of de mens als meest machtige diersoort een bijzondere verantwoordelijkheid heeft binnen het dierenrijk. Hebben wij het recht om een dier als de das te laten uitsterven? Ze bezoeken Chris Verhoeven, universitair docent aan de TU Delft, die hen introduceert bij robotdieren, een door de mens gecreëerde nieuwe diersoort. Dat er diersoorten uitsterven hoeft volgens Verhoeven niet erg te zijn, deze nieuwe en slimmere diersoort komt ervoor in de plaats. Een robotdas zou bijvoorbeeld de verkeersregels snappen. In Drenthe gaat de Denktank met boswachter en dassenkenner André Donker op zoek naar de das. Hij is de tegenpool van een wetenschapper.

Natuur versus cultuur
Wat is dat eigenlijk: natuur? Een vraag die op het eerste gezicht niet zo lastig lijkt, maar toch knap ingewikkeld blijkt. In hoeverre creëren we natuur? Is een aangelegd park wel of geen natuur?

Menno wil weten waar de grens ligt tussen natuurlijk en onnatuurlijk. Hij wordt door Borre gezappt naar filosoof Koert van Mensvoort, oprichter van het platform Next Nature dat de veranderlijke relatie tussen mens, natuur en technologie onderzoekt. Midden in een prachtig duingebied bekijken ze wat volgens hen natuur is en wat niet. En ze staan stil bij een GSM-mast vermomd als boom.

Maatschappelijke ontwikkelingen: technologie

De toekomst van techniek
Denktanker Sam (12) fantaseert graag over de toekomst van techniek. Misschien hebben we straks allemaal een ingebouwde computer in ons lichaam...En als je later op vakantie gaat naar Frankrijk koop je gewoon een chip met de taal 'Frans' en plug je die eventjes in? Nooit meer Frans leren! Wel vet hoe de techniek zich steeds verder ontwikkelt.

 

Robots en het verdwijnen van beroepen
Over robots, de toekomst van vrije tijd en het verdwijnen van beroepen. Wat betekent dat voor wat je nu op school leert? Zullen robots het beroep overnemen waarvoor zij opgeleid willen worden? Mensen zullen in de toekomst ook over veel meer vrije tijd beschikken. Hoe gaan we daarmee om?

 

Alles automatisch?
Ben je de baas over je telefoon, of is de telefoon de baas over jou? We raken steeds afhankelijker van technologie; is dat erg? En wat valt er eventueel tegen te doen? Deze Denktank gaat over de mogelijkheid om onze intelligentie en zintuigen in handen van de techniek te leggen. En hoe ver willen en moeten we daar in gaan?

Filosofie

Van Aristoteles tot Kant: grote denkers hebben veel invloed gehad op hoe wij de wereld zien. Maar wat was de kern van hun boodschap?