'Luisteren gaat niet over efficiëntie'

, Petra Platschorre

Schrijver, filosoof en programmamaker Stine Jensen doet ook mee met de Luistermarathon van Human, van 11 t/m 13 februari. Luisteren gaat volgens haar over gesprekken, klanken en in jezelf keren.

Wanneer spits jij je oren?

‘Ik spits mijn oren wanneer iemand een luistersignaal afgeeft. Dus als iemand een zin begint met: “Je mag dit niet doorvertellen” of: “Ik mag dit eigenlijk niet zeggen, maar…”. Ja, dan ga ik wel even goed luisteren. En ik spits ook mijn oren als iemand écht een goed idee heeft.’

Naar wie heb je het meest geluisterd?

‘Er zijn zoveel mensen en ik heb enorm veel geluisterd, dus dat vind ik een hele lastige vraag.  Maar ik moet wel meteen denken aan stemmen. Een stem op zichzelf. Ik kan in een mooie stem helemaal verdwalen. Je hoeft het niet per se te begrijpen, je hoeft alleen maar te luisteren. Ik denk hierbij aan Ralph Fiennes, hij heeft zo’n prachtige stem. In de film The English Patient is hij helemaal ingepakt als een soort mummie. Het visuele valt dus weg. Maar zijn stem blijft.

‘Luisteren gaat voor mij dus ook veel om klanken, en om hoe die klanken je verleiden. Ik heb dan ook veel naar muziek geluisterd. En ook daarin hoef ik niet altijd te begrijpen wat ze zeggen. Vroeger luisterde ik bijvoorbeeld naar Nick Drake, naar "Fruit Tree" bijvoorbeeld. Toen ik zestien was had ik geen idee wat hij bedoelde met de zin fame is but a fruit tree. Nu natuurlijk wel, maar daar ging het me toen niet om.’

Tekst gaat verder onder banner

VOORDAT JE VERDER LEEST

Human wil mens en wereld vooruithelpen met een gezonde dosis blikverruiming. Hersenvoer voor doendenkers, mensen die eerst vragen stellen vóór ze zich een mening vormen. En vervolgens ook echt iets doen voor de wereld.

Doe je mee? De wereld heeft mensen nodig.

Word vriend. Voor slechts 1 euro per maand krijg je meer stof tot nadenken.

Samen leven in een mooiere wereld. Dat is ons doel. Samen met jou én 149.999 anderen. Want met 150 duizend vrienden blijft Human als publieke omroep bestaan.

Wanneer had je eigenlijk moeten luisteren?

‘Tijdens een yoga-week over communicatie. De opdracht was dat je twee dagen stil moest zijn. Je bent dus als groep stil en je mag bijvoorbeeld ook niet bellen. Twee dagen is nog helemaal niet zo lang, dat is goed te doen. Er zijn namelijk ook retraites waar je tien dagen stil moet zijn.

'Maar ik vond het zó moeilijk om stil te zijn. Ik heb dus niet geluisterd naar de opdracht. Dan belde ik ’s avonds met mijn dochter en dan voelde dat ook echt alsof ik iets had onderbroken. Ik heb er best wel spijt van dat ik niet naar mijn yoga-leraar heb geluisterd. Want daardoor heb ik eigenlijk ook niet naar mezelf geluisterd. Ik heb de kans laten schieten om echt in mezelf te keren.

‘Ik werd me er toen wel bewust van hoe moeilijk ik het vind om te luisteren naar mezelf. Ik leef van de taal. Ik schrijf veel, ik spreek veel, maar er is enorm veel ruis. En daar word je bewust van als je een stilte inbouwt. Ik denk aan een quote van de Deense filosoof Sören Kierkegaard: “Ik ontdekte dat ik minder en minder te zeggen had, tot ik uiteindelijk stil werd en begon te luisteren.” Als je luistert ontstaat openheid.’

Wie of wat vind je moeilijk om naar te luisteren?

'Politici. Ze hebben altijd een ander doel met wat ze zeggen, bijvoorbeeld verkiezingscampagne voeren. Misschien dat Marianne Thieme een uitzondering is, omdat ik vind dat zij nog een bepaalde integriteit heeft. Maar verder vind ik het altijd moeilijk om naar politici te luisteren.'

'Ik ben ook ongeduldig. Ik kan er niet tegen als mensen niet to the point zijn. Ik kan daar niet naar luisteren, dan ga ik al veel invullen. Maar to the point is ook een valkuil: je slaat het praatje bij de bakker over. Ik ben dus heel efficiënt ingesteld, maar luisteren gaat niet over efficiëntie.'

'Luisteren omvat heel veel. Het gaat over lichaamstaal, of over dat wat niet wordt gezegd. Met die efficiëntie mis je dat.'

In hoeverre moeten we in Nederland meer luisteren?

'Ik denk dat we te maken hebben met een bepaalde luisterstoornis. We zenden heel veel, bijvoorbeeld door social media. Daarin krijgt ook het visuele de bovenhand op het auditieve. Aan de andere kant is er juist sprake van een overprofessionalisering van luisteren. Dit zie je bijvoorbeeld in het bezoeken van psychologen.

'Er zijn dus twee assen die een raar spanningsveld vormen. Aan de ene kant luisteren we te weinig, en aan de andere kant teveel of op een verkeerde manier.

'Dus eigenlijk is luisteren op zichzelf ook niet altijd per se goed. Echt luisteren hoeft niet te betekenen dat je stil bent. Echt luisteren leidt tot een dialoog, een gesprek. Ik houd van het gesprek.'