'Ik word snel ongeduldig'

, Jules Ruijs

Damiaan Denys is filosoof, en als psychiater hoofd van de academische afdeling psychiatrie van het Amsterdam UMC. Hij is één van onze ambassadeurs voor de Luistermarathon van 11 t/m 13 februari. Maar hoe goed kan hij eigenlijk zelf luisteren?

Wanneer spits jij je oren?

'Als ik denk dat er iets bijzonders staat te gebeuren. Bijvoorbeeld als ik met een persoon spreek en ik denk dat ik verrast ga worden. Vaak is dat op het moment dat iemand mij live, in persoon, iets gaat leren. Iets wat ik nog nooit eerder gehoord had, of iets waar ik me niet bewust van was.'

Naar wie heb je het meest geluisterd?

'Dat moet toch wel mijn grootvader zijn geweest. Hij was als een mentor voor mij. Mijn grootouders woonden aan zee en ik herinner me veel momenten dat wij over het strand liepen. Hij dacht veel na en vertelde dan vaak waar hij mee worstelde. Hij vroeg zich vaak af of hij wel op het goede spoor aan het denken was.

Actieve en worstelende denkers zijn voor mij ook wel de meest interessante denkers. Mensen die vragen oproepen in plaats van dat zij de waarheid in pacht hebben. Ik wil in die zin ook in beweging blijven en luisteren naar antwoorden die eindigen met een vraagteken, of die tot een nieuw vraag leiden. Ik zou bijvoorbeeld ook goed kunnen luisteren naar Nietzsche, dat was ook zo’n denker.'

Wanneer had je eigenlijk moeten luisteren?

'Ik herinner me heel veel momenten waar ik achteraf spijt had dat ik niet zo goed heb geluisterd. Maar dat kwam dan altijd te laat - en daar hield ik dan ook veel schuldgevoel aan over en dat ik dacht: Ik had moeten zwijgen. Ik herkende dan dat ik een onnozele houding had aangenomen.

Betweterigheid, of andere onnozelheid - maar altijd te laat. Ik spreek ook wel graag, vind het moeilijk mijn mond te houden. Maar naarmate ik ouder ben geworden, is dat wel gemilderd. Ongeïnspireerdheid kan ik overigens nog steeds niet goed naar luisteren. Ik word snel ongeduldig en moet wel geprikkeld blijven.

Gijs Scholten van Aschat vind ik in dat opzicht heel bijzonder. Hij spreekt uiterst zorgvuldig. Hij denkt bijzonder goed na over de woorden die hij spreekt. In één zin kan hij heel technisch een hele bijzondere spanningsboog bouwen. Hij kan echt de aandacht naar zich toe zuigen. Ik verheug me dan ook enorm op een uur luisteren naar hem.'

Tekst gaat verder onder banner

VOORDAT JE VERDER LEEST

Human wil mens en wereld vooruithelpen met een gezonde dosis blikverruiming. Hersenvoer voor doendenkers, mensen die eerst vragen stellen vóór ze zich een mening vormen. En vervolgens ook echt iets doen voor de wereld.

Doe je mee? De wereld heeft mensen nodig.

Word vriend. Voor slechts 1 euro per maand krijg je meer stof tot nadenken.

Samen leven in een mooiere wereld. Dat is ons doel. Samen met jou én 149.999 anderen. Want met 150 duizend vrienden blijft Human als publieke omroep bestaan.

Wie of wat vind je moeilijk om naar te luisteren?

'Het belangrijkste vind ik authenticiteit die achter het spreken schuilgaat. Als iets niet authentiek is, vind ik dat echt onuitstaanbaar. Politici ben ik ook heel snel beu. Ze zeggen dingen niet naar hun hart, maar ze zeggen wat ze horen te zeggen. Ambtenaren kunnen ook op een hele artificiële manier spreken.'

In hoeverre moeten we in Nederland meer luisteren?

'Nederlanders zijn een volk dat graag spreekt. Het tempo ligt hoog en ze onderbreken ook graag. Het laten uitspreken is wat dat betreft heel erg voor verbetering vatbaar. Ik zit hier ook wel redelijk op mijn plek, terwijl ik uit Vlaanderen kom.

Wat mij wel ontzettend stoort is dat mensen wel zeggen te luisteren, maar dat ze niet meer luisteren om echt te horen. Tijdens het luisteren krijgen ze het laatste deel van de zin al niet meer mee, omdat ze zo bezig zijn met het antwoord. Mensen luisteren om te repliceren.'