Waarom China aan het winnen is

De wereld heeft sinds kort een nieuwe grootmacht: China. Wat kunnen we van deze wereldspeler verwachten? Filosoof Haroon Sheikh vertelt over de geschiedenis en stijl van het land.

Rijke mensen over de hele wereld trekken naar China en leren hun kinderen Chinees. Toch wordt China nog te vaak onderschat. Het zou het land van de goedkope namaak zijn. Kopiëen van het Westen. Dat is een groot misverstand.

China kent een beschaving die thuishoort in het rijtje naast het oude Egypte, de Grieken en Romeinen. Maar als enige leeft de oude Chinese beschaving nog voort. De oude taal, het schrift en de cultuur zijn voor hedendaagse Chinezen nog begrijpelijk, wat voor geen van die andere culturen geldt. De Chinese beschaving is massief, en lijkt iets eeuwigs te hebben. Wat is het geheim van China’s duurzaamheid?

(tekst gaat verder onder video)

Het geheim van China is het staatsexamen. In grote delen van de wereld lag het bestuur van een rijk in handen van de adel. In veel Europese landen bleef dat tot in de 19e eeuw het geval. In China echter, werd de adel al heel vroeg vervangen door ambtenaren die gekozen werden op basis van hun vaardigheden. Deze ambtenaren werden geselecteerd door het staatsexamen: In kamers, afgesloten van de buitenwereld, moesten zij hun kennis van het rijk en de klassiekers opschrijven. De zware examens werden blind nagekeken. Wilde je opklimmen in de bureaucratie moest je opnieuw examen doen in een complex systeem dat door de eeuwen heen is geperfectioneerd.

Zo ontwikkelde het oude China de meest capabele overheid van de wereld, een bureaucratie die de Muur maakte, maar ook het Grote Kanaal dat noord en centraal China aan elkaar verbond. Zongguo, koninkrijk van het midden, en zo heet het land nog steeds. Geleerde ambtenaren bewaakten een gemeenschappelijke cultuur en bewaarden de eenheid in het immense land, ondanks invallen van buitenaf.

Het Westen mocht tijdens het kolonialisme even de baas spelen. Land werd afgestaan in ongelijke verdragen, tijdens de eeuw van vernedering. Maar nu is het grote China weer terug.

In plaats van direct met anderen te botsen, omzeilt China ze door een alternatieve orde te bouwen. Internationaal bouwt het de nieuwe zijderoute – verbindingen over de Euraziatische vlakte en over zee via spoorwegen, havens en glasvezel. Hier zien we de hand van de oude Chinese staatskunst. Die leert dat de strijd het beste te winnen is zonder te vechten.

Van investeringen in Afrika tot de haven Piraeus in het door crisis getroffen Griekenland. Er zijn plannen voor kanalen in Thailand en Nicaragua die door Amerika gedomineerde zeestraten omzeilen.

Paden door Myanmar en Pakistan heen moeten China met de Indische Oceaan verbinden. Spoorwegen via Rusland en het Midden-Oosten banen een weg naar Europa. De wereldwijde invloed van het Westen en haar idealen zullen afzwakken.

Wat is de grootst fout die we kunnen maken? Als we China blijven onderschatten en ons niet aanpassen, dan zal de wereldwijde invloed van het Westen en haar idealen verzwakken. Als we willen meespelen, moeten we beseffen: Chinezen zijn lange termijn schakers.

Met meer vertrouwen dan ooit kijkt China terug naar de eigen traditie en weer zal het een stempel op de wereld drukken. China wordt wederom het centrum van de wereld.