De God van de Granen

In de vijfde aflevering van Fresco’s Paradijs reist Louise Fresco naar Japan, waar het verbouwen van rijst nog sterk verbonden is met religie en rituelen. Fresco bekijkt het verschil tussen wetenschap en religie. In Mexico treft ze collega's, die daar het werk voortzetten van haar grote voorbeeld Norman Borlaug, die met zijn onderzoek naar tarwe en rijst hielp een miljard mensen van de honger te redden. Het produceren van voldoende basisvoedsel als tarwe, mais en rijst is nog steeds een van de grootste wetenschappelijke uitdagingen van deze tijd.

Sprookjesachtig zijn ze, de taferelen van het rijstfestival op Mount Haguro in Japan. Rijst en cultuur zijn er onlosmakelijk verbonden met religie, maar Fresco vindt dat religie onvoldoende te bieden heeft om de productie te vergroten. Toch komen de rituelen om een goede oogst af te dwingen vaak voort uit reële landbouwproblemen, zoals de mijten in het rijststro die vroeger ziektes verspreidden en nu op het festival nog steeds met feestelijke vuren bestreden worden.

Rijst behoort net als tarwe en maïs tot het basisvoedsel van de mens. In Mexico bezoekt Fresco het wetenschappelijk onderzoekscentrum CIMMYT, waar genetisch onderzoek wordt gedaan naar tarwe en maïs. Het was de uitvalsbasis van een van Fresco's grote voorbeelden: Norman Borlaug. Borlaug is de enige landbouwwetenschapper die ooit de Nobelprijs in ontvangst mocht nemen en de eerste met het inzicht dat soorten gekruist moesten worden om zo de beste eigenschappen te verkrijgen. Zijn onconventionele praktische aanpak en creatieve experimenten stonden aan de basis van de groene revolutie en hebben – zo wordt gezegd – een miljard mensen van de hongersnood gered. Voldoende betaalbaar basisvoedsel als rijst, tarwe en mais is mede de basis voor politieke stabiliteit op deze wereld en op het CIMMYT werken ze daar met alle macht aan.

Een andere tak van wetenschap, robotica, zal in de toekomst ook steeds belangrijker worden in de landbouw- en voedselsector, onder andere om het gebrek aan menskracht in de landbouw op te lossen. In het Miraikan Museum van wetenschap in Tokio dartelt Fresco vrolijk rond tussen de nieuwste foefjes, terwijl ze de lof bezingt van de technologische en digitale vooruitgang

Donderdag 28 augustus 2014, 11.00 uur op NPO 2