Hoe voorkom je zelfmoord in de ggz?

Argos

Er is te weinig aandacht voor zelfmoordpreventie in de geestelijke gezondheidszorg (ggz), volgens experts. Terwijl ongeveer de helft van alle patiënten in de ggz wel eens serieus aan zelfmoord denkt. "Het moet meer op het netvlies staan."

"Wij zijn er van overtuigd dat we veel meer zouden kunnen doen aan suïcidepreventie, als de opleidingen beter in staat zouden zijn om studenten en jonge artsen op te leiden tot deskundigen in dit opzicht," vertelt emeritus hoogleraar suïcidepreventie Ad Kerkhof in 'Argos'. Kerkhof is één van de initiatiefnemers van een petitie met dit doel, die op 8 oktober werd aangeboden aan minister Blokhuis van Volksgezondheid.

Cecile Exterkate is ook te gast in de studio van 'Argos'. Exterkate is klinisch psycholoog en voorzitter van de vereniging Landelijk Overleg Geestelijke gezondheidszorg Opleidingsinstellingen (vLOGO). Volgens haar is er in de opleidingen vooral focus gekomen op sneller en korter opleiden, waardoor opleidingen keuzes in onderwerpen moeten maken. "Een gedeelte van die aandacht kunnen de opleidingsinstellingen in kiezen, en dan kan het zo zijn dat er voor suïcidepreventie te weinig aandacht is." 

Heb je behoefte aan een gesprek, of heb je zelfmoordgedachten? Bel dan nu Stichting 113 Zelfmoordpreventie op 0900-0113.

Het verhaal van Orlando

In juni 2019 berichtte 'Argos' al over Orlando, die op de gesloten GGZ-instelling Lentis was opgenomen. "In eerste instantie was ik best wel gerust," zegt Marga, de moeder van Orlando in 'Argos'. "Ik dacht: Daar wordt tenminste op hem gelet. Hij is van de straat." Na een aantal maanden op de gesloten afdeling, wordt Orlando naar de open afdeling geplaatst.

Orlando voelt zich er niet op zijn gemak, en zegt dat zijn zelfmoordgedachten sterker worden. Hij vertelt ook op welke manier hij zelfmoord zou willen plegen. Twee dagen later, op 22 december, realiseert het personeel van de afdeling van Orlando zich dat hij niet aan tafel zat bij het avondeten. Hij is dan al anderhalf uur niet gezien. Na een zoektocht vindt het personeel Orlando dood op zijn kamer.

Tekst gaat door na afbeelding

Inspectie geeft aanwijzing

Het verhaal van Orlando is geen uitzondering. "Er was sprake van gebrekkige communicatie tussen hulpverleners op die afdeling," vertelt verslaggever Judith Konijn aan presentator Eric Arends in 'Argos'. "In de periode rondom deze uitzending heeft die specifieke kliniek in Groningen een aanwijzing gekregen van de inspectie. Dat is vrij ernstig.

"De inspectie eist dat er flinke verbetermaatregelen worden getroffen," aldus Konijn. De inspectie sprak van ernstige risico's voor de veiligheid en continuïteit van zorg. Ondanks dat er wel wat verbetermaatregelen zijn getroffen, oordeelde de inspectie dat aan een deel van hun aanwijzing niet voldoende is voldaan. Inmiddels heeft de kliniek daarvoor een dwangsom van de inspectie ontvangen.

Betere scholing

De inspectie drong in de aanwijzing onder meer aan op meer scholing. Daar moet volgens Ad Kerkhof, emeritus hoogleraar suïcidepreventie ook buiten deze instelling meer aandacht aan worden besteed. Dat daar nog te weinig aandacht voor is, is volgens Kerkhof "een uitvloeisel van een taboe, en een onmacht om [met suïcide] om te gaan." 

"In veel opledingen zegt men: 'Als mensen eenmaal suïcidaal zijn, kun je dat toch niet meer voorkomen'," aldus Kerkhof in 'Argos'. Een andere uitdaging is dat hulpverleners suïcide een probleem voor bij de psychiater vinden. 

Klinisch psycholoog Exterkate vindt dat suïcide een probleem is dat vooraan op het netvlies moet staan. "Daar moeten we echt aandacht voor hebben. Het moet wat minder weggestopt in de diagnoses zitten." Daarmee doelt Exterkate op het feit dat suïcide vaak alleen wordt behandeld als mogelijkheid bij een ziektebeeld. Volgens Exterkate moet er juist apart aandacht besteed worden aan het onderwerp, los van andere diagnoses.

Luister de hele aflevering van Argos hieronder terug.

Behoefte aan hulp?

Heb je behoefte aan een gesprek of heb je een vraag of probleem waar je met iemand over wil praten? Neem dan contact op met MIND →

Heb jij zelfmoordgedachten? Bel dan nu Stichting 113 Zelfmoordpreventie op 0900-0113.