Haagse rechter onder vuur na onthullingen Argos

, Jules Ruijs

Rechter Jan Wolter Wabeke ligt onder vuur vanwege zijn rol in een vermeende misbruikzaak waarin ook een topambtenaar van justitie wordt genoemd. Argos ontdekte dat Wabeke en de topambtenaar elkaar persoonlijk kennen, terwijl Wabeke dat eerder ontkende. Na een eerste uitzending over de zaak, ontving Argos een foto die nieuwe feiten aan het licht brengt.

In december 2018 vertelde Argos het verhaal van ‘Lisa’. Ze is 15 jaar als ze bij de politie aangifte doet van seksueel misbruik door haar vader en andere mannen in de Nieuwe Scheveningse Bosjes en in een café in Den Haag. Ze noemt namen van advocaten, een Chief Information Officer van een groot bedrijf en een topambtenaar van het ministerie van Justitie.

Bevallen van kind

Lisa vertelt gruwelijke details. Haar verklaring is door de expertisegroep Bijzondere Zedenzaken van de politie onderzocht. Zij zien nog wel een paar onderzoeksmogelijkheden, maar adviseren het onderzoek niet verder door te zetten: ‘Dit zal naar verwachting geen onderbouwing bieden van de beschuldigingen.’

Uit correspondentie tussen een forensisch arts van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en de speciale onderzoeksgroep blijkt dat de arts van het NFI aangaf dat extra onderzoek zinvol zou zijn. ‘Het verschil zal wel degelijk een bepaalde bewijswaarde hebben en ondersteunend zijn voor het ene of het andere scenario,’ aldus de arts in de Argos-uitzending van december. 

Maar bij een eerste onderzoek naar de vorm van de baarmoedermond rent Lisa huilend de onderzoeksruimte uit. Later wordt het onderzoek onder narcose uitgevoerd in het HagaZiekenhuis, waaruit blijkt dat Lisa is bevallen van een kind. In het politiedossier vindt Argos een briefje waaruit blijkt dat de huisarts zelfs nog heeft gebeld naar de politie om te wachten op de uitkomsten van dit onderzoek. Toch sluit de officier van justitie het dossier voordat die uitkomsten binnen zijn.

Tekst gaat verder na afbeelding

Aangiftes afgewezen

De moeder van Lisa ontdekt dat haar ex-man inmiddels een relatie heeft met een rechter in Den Haag. Daarop dient ze een klacht in; ze vindt dat de zaak niet in Den Haag behandeld mag worden. Die klacht wordt echter ongegrond verklaard.

Advocaat Noorduyn van NVVS Advocaten doet opnieuw aangifte van seksueel misbruik, en stuurt twintig bijlagen mee waaronder het rapport van de gynaecoloog over de baarmoedermond van Lisa en rapporten van de traumatherapeut van Lisa. Ze vraagt expliciet of de aangifte behandeld kan worden door een nieuwe officier van justitie.

Ook dat dat verzoek wordt afgewezen, net als de aangifte. ‘Er is medegedeeld dat er geen onderzoek komt,’ zegt de advocaat afgelopen december. ‘In grote lijnen omdat de officier van justitie alles wat wij hebben opgesomd niet overtuigend vond. Bovendien vond de rechter dat er nog steeds geen direct bewijs was dat Lisa is overkomen wat ze zegt dat haar is overkomen.’

De reactie van het OM: ‘De stelling dat het de vader van Lisa moet zijn geweest, is net zo weinig bewijsbaar als dat het welke andere man dan ook zou zijn.’ Volgens advocaat is dat in theorie waar. ‘Wij kunnen niet bewijzen dat die zwangerschap is veroorzaakt door de vader.’ 

Tekst gaat verder na banner

Voordat je verder leest

Human wil mens en wereld vooruithelpen met een gezonde dosis blikverruiming. Hersenvoer voor doendenkers, mensen die eerst vragen stellen vóór ze zich een mening vormen. En vervolgens ook echt iets doen voor de wereld.

Doe je mee? De wereld heeft mensen nodig.

Word vriend. Voor slechts 1 euro per maand krijg je meer stof tot nadenken.

Samen leven in een mooiere wereld. Dat is ons doel. Samen met jou én 149.999 anderen. Want met 150 duizend vrienden blijft Human als publieke omroep bestaan.

Schijn van vooringenomenheid

Via zogeheten artikel 12-procedures probeerde de moeder van Lisa de zaak alsnog open te breken. Met zo'n procedure kan worden afgedwongen dat het openbaar ministerie alsnog een zaak voor de rechter brengt. De artikel 12-procedure werd beoordeeld door het Hof in Den Haag. Daar kregen ze weer nul op het rekest. Maar er is iets vreemds aan de hand.

In 2013 besloot datzelfde Hof een artikel 12-procedure om een topambtenaar te vervolgen voor seksueel misbruik van twee minderjarige jongens in het buitenland, door te verwijzen naar een ander Hof. Volgens het Hof kenden alle Haagse raadsheren (al dan niet beroepsmatig) de beklaagde topambtenaar. Om de schijn van vooringenomenheid te voorkomen, werd de klacht doorverwezen. In de zaak van Lisa ging het om dezelfde topambtenaar, hoewel het in haar geval geen reden was om de klacht door te verwijzen.

De voorzitter namens het Hof bij Lisa’s zaak was Jan Wolter Wabeke. Zijn naam werd een paar maanden eerder genoemd tijdens voorlopige getuigenverhoren bij de rechtbank in Utrecht. Die verhoren waren bedoeld om meer te weten te komen over seksfeestjes met jonge jongens eind jaren negentig. De naam van Wabeke worden in één adem genoemd met de topambtenaar die Lisa ook noemde, in die in 2013 dus reden was om een klacht door te verwijzen naar een ander Hof.

Tekst gaat verder na afbeelding

Paleis van Justitie in Den Haag

Wabeke: ‘Onheuse roddels’

De moeder van Lisa diende een klacht in bij de president van het Haagse Hof, omdat Wabeke volgens haar niet onpartijdig genoeg was. Hij kende immers de topambtenaar en werd in die eerdere misbruikzaak zelf genoemd. Hoewel het Hof in 2013 oordeelde dat alle Haagse raadsheren de betreffende topambtenaar kennen, wees de president dit keer de klacht van de moeder af als ‘niet onderbouwde beschuldigingen.’

Het OM besloot na het onderzoek de topambtenaar niet te vervolgen voor misbruik in het buitenland. Daarnaast onderzocht de Rijksrecherche in Nederland alle signalen van seksueel misbruik door de topambtenaar. Ook dit heeft volgens het OM geen strafbare feiten opgeleverd. Maar dat was op het moment van het antwoord van de president aan de moeder van Lisa nog niet bekend.

Voor de beschuldigingen aan het adres van Wabeke met betrekking tot die seksfeestjes is nooit hard bewijs gekomen, maar dat deed de beschuldigingen niet verdwijnen. Volgens Wabeke waren het ‘onheuse roddels’. In een interview in november 2018 in de Volkskrant gaf Wabeke aan dat hij zaken betreft kindermisbruik niet behandelt. ‘Want je weet bij voorbaat na al die onheuse roddels: je bent de kop van Jut.’

‘Topambtenaar logeerde soms bij Wabeke’

Wabeke wilde in de eerste uitzending van Argos niet reageren. Over zijn oordeel in de zaak van Lisa zei hij wel dit: ‘Dat was geen kindermisbruikzaak, maar een technische procedure om te controleren of het Openbaar Ministerie een juiste beslissing heeft genomen om niet te vervolgen.’

Daar voegde hij aan toe dat hij ‘de topambtenaar helemaal niet kent.’ Toen Argos doorvroeg zei hij: ‘Ik kende hem natuurlijk wel uit de wandelgangen, van mijn tijd als hoofdofficier bij justitie. (…) Af en toe vakoverleg.’

Na de eerste uitzending legde Argos de hand op een foto waarop Wabeke en de betreffende topambtenaar te zien zijn tijdens een privé-etentje, ergens in de jaren negentig in het huis van Wabeke in Best. Een van de aanwezigen bij dat etentje heeft, onder ede, een verklaring afgelegd bij de notaris. ‘De heer (topambtenaar) werd mij door de gastheren voorgesteld als een goede vriend van hen. Er is mij ook verteld dat (de topambtenaar) vaker in het huis van de heer Wabeke en zijn partner in Best kwam, en daar ook soms logeerde.’

‘Kennelijk niet echt gekend’

In een nieuwe reactie zegt Wabeke: ‘Ik ben al geruimde tijd geleden tot de conclusie gekomen dat ik (topambtenaar) kennelijk niet echt heb gekend.’ Vervolgens geeft hij aan dat hij ‘ruim vier jaar af en toe een ontmoeting op kantoren of elders’ heeft gehad met de topambtenaar, maar dat hij de laatste twintig jaar geen enkel contact heeft. ‘Ik kan en wil dan ook echt niet zeggen dat ik deze man ken. Van zijn privéleven heb ik al heel lang geen kennis meer.’ Wabeke vindt het nog steeds geen probleem dat hij de zaak van Lisa heeft behandeld.

Argos heeft het OM meer dan dertig vragen voorgelegd. In een algemeen antwoord schrijft het OM dat de sepots in uitvoerige brieven zijn toegelicht aan moeder. Om privacyredenen willen ze niet verder in gaan op de brieven.

Lees hier de volledige reactie van het Hof Den Haag en het Openbaar Ministerie op de eerste uitzending.

Eerder ook al teruggetrokken

Wabeke kwam in september 2018 ook al in het nieuws toen hij zich terugtrok als rechter in de strafprocedure die Bénédicte Ficq tegen de tabaksindustrie had gestart. Ficq verzocht zijn terugtrekking, omdat zij van een ‘goede bron’ had vernomen dat Wabeke op een privé-etentje zich had uitgesproken over de eigen verantwoordelijkheid van mensen met betrekking tot roken.

Volgens Ficq was hij daardoor niet langer neutraal. Wabeke zegt later in Trouw zich niet precies meer te herinneren wat hij tijdens het betreffende privé-etentje had gezegd, maar hij trok zich toch terug.

Luister terug

Let op: Het verhaal van Lisa bevat schokkende details, expliciete beschrijvingen van seksuele handelingen en geweld.

Lisa is niet de echte naam van het meisje.

Mocht u naar aanleiding van deze uitzending behoefte hebben aan een luisterend oor, dan kunt u op werkdagen bellen met Stichting Korrelatie op telefoonnummer 0900-1450 of via mindkorrelatie.nl.