Veiligheid lijkt alleen op papier een prioriteit voor defensie

, Josse Wiering

De veiligheid binnen defensie is niet op orde blijkt uit onderzoek van ons radioprogramma Argos. Sterker nog: bij het transport en de munitieopslag is het aantal overtredingen sinds 2009 explosief gestegen. Defensie belooft beterschap.

Veiligheid is topprioriteit, zegt Defensie. Na twee fatale incidenten in 2016 en een vernietigend oordeel van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, beloofde de krijgsmacht beterschap. Ondanks de inspanningen om de veiligheid te verbeteren, gaat er achter de schermen nog veel mis, blijkt uit de rapporten die Argos heeft bekeken. 

Toename overtredingen

"Veiligheid is een belangrijk thema bij defensie, maar af en toe zijn er nog incidenten," zegt Argos journalist David Davidson. Dat bracht hem op het idee om te onderzoeken of er wel een verbetering te zien is bij de veiligheid van het defensiepersoneel. "Wat wij zien in de documenten die we hebben opgevraagd, is dat het aantal overtredingen toeneemt, bij zowel het vervoer van gevaarlijke stoffen als bij de opslag van munitie," zegt Davidson.

In 2009 was nog negentig procent van de transporten die werden gecontroleerd op orde. Dat is gedaald naar 47 procent in 2018. Ook bij de munitieopslag was afgelopen jaar slechts 42 procent op orde.

Defensie is van deze cijfers op de hoogte en, zegt plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim in de studio van Argos. "daar moeten we wat mee. De kennis en kunde op de werkvloer is nu nog niet voldoende en ook het opleidingsniveau moet omhoog. Daar hebben we veel in geïnvesteerd." 

Zo is de opleidings- en trainingscapaciteit verdubbeld en is er steeds meer bewustwording over het belang van veiligheid onder het personeel, volgens Eichelsheim. Alleen dat betekent niet dat er gelijk veranderingen te zien zijn. "Dat heeft tijd nodig. Maar het moet en het kan beter."  

Tekst gaat verder na afbeelding

Onbewust bekwaam

Een controleur van het Korps Militaire Controleurs Gevaarlijke Stoffen (KMCGS) vindt de situatie nu "niet zoals het wezen moet. De kennis van gevaarlijke stoffen bij de mensen die daarvoor de verantwoordelijkheid krijgen, is marginaal." 

Dat het soms wél goed gaat, noemt de controleur "onbewust bekwaam". Mensen doen het alleen goed, omdat ze hun voorgangers nadoen. Maar zelf zitten ze niet altijd goed in de stof, meent de controleur.

Angstcultuur

Anne-Marie Snels, voorzitter van de Algemene Federatie van Militair en Burger Personeel (AFMP), schrikt van de rapporten. "Op papier lijkt veiligheid een topprioriteit te zijn, en in de praktijk zien we steeds dat het die prioriteit niet heeft."  

Snels hoort ook vanuit het werkveld dat mensen hierover praten. "Alleen de angstcultuur die nog steeds heerst binnen defensie, zorgt ervoor dat werknemers niet met journalisten willen praten," zegt Snels. Ze doen volgens haar niet gauw hun mond open over het werk waarvan de leiding vindt dat het beter achter de schermen kan blijven.

Luister hieronder de hele reportage van Argos