Bij de politie ontbreekt moreel besef

Argos

, Roberto Lobosco

Afscheidsfeestjes van 57.000 euro, seizoenskaarten bij Ajax en Feyenoord, kookcursussen voor de politietop; Argos ontdekte dat het representatiebudget de afgelopen jaren met miljoenen is overschreden. Hoe kon dit?

Abonneer je hier op de podcast

Het kwam niet per se uit de lucht vallen. De afgelopen jaren is de politietop meerdere malen in opspraak geraakt. Twee jaar geleden werd de onderzoekscommissie Ruys opgetuigd, om uitgaven van de ondernemingsraad van de politie te onderzoeken, die uiteindelijk onrechtmatig bleken. Een jaar later werd de Amsterdamse politiechef Ad Smit ontslagen vanwege zeer ernstig plichtsverzuim

En waar korpschef van de Nationale Politie Erik Akerboom bij zijn aantreden aangaf hard op te treden tegen dit soort incidenten, leek het Argos-journalist David Davidson een goed plan om via een WOB-verzoek de representatiekosten bij de politie op te vragen. Dat leverde een ontieglijk lange lijst op met tienduizenden uitgaven uit de jaren 2013-2017 van alle politie-eenheden.  

Verhaal gaat verder onder afbeelding

Een lijst met representatiekosten

Meer soberheid betrachten

Uit die stukken bleek onder andere dat het totale representatiebudget in 2017 van 11,5 miljoen met twee miljoen euro werd overschreden. "Onder de post representatie worden allerlei uitgaven weggeschreven," reageert Robbert Salome in de uitzending, woordvoerder van de politie. "We zijn bezig het begrip representatie duidelijker af te bakenen en gedane uitgaven nader te analyseren."

Geen overbodige luxe om dingen beter af te bakenen, als je beseft dat het afscheidsfeest van Gerard Bouman 57.000 euro kostte, terwijl een afscheidsfeest volgens de richtlijnen bij de politie 1200 euro mag kosten. Volgens Salome erkent de korpsleiding dat de uitgaven deels 'niet doelmatig' zijn en dat in de toekomst 'meer soberheid' wordt betracht. Toch mag er volgens Salome best verschil zitten in de hoogte van een bedrag voor een afscheidsfeest. 

Verhaal gaat verder onder afbeelding

Emeritus-hoogleraar Hans van den Heuvel bij de presentatie van het rapport van de Commissie Operatie Schoon Schip, die de bestuurscultuur in Noord-Holland tussen 2003 en 2011 onderzocht.

Zelf bijpassen

“Dat is nog maar de vraag, of dat anders mag zijn,” reageert emeritus hoogleraar Van den Heuvel in Argos. Tijdens het telefoongesprek tussen presentator Eric Arends en woordvoerder Salome zit Van den Heuvel met plaatsvervangende schaamte te luisteren. "Dat hoort mijns inziens niet bij een politie-organisatie, waar de normen nu eenmaal strak moeten zijn en waar vooral het moreel besef erg hoog moet zijn. Bij iedereen, van hoog tot laag. Die verschillen moeten uit de boze zijn juist." 

Het kan volgens Van den Heuvel niet zo zijn dat bij de één tienduizenden euro's worden uitgegeven en dat een wijkagent wordt afgescheept met een boekenbon als hij afzwaait. Als voorbeeld haalt hij zijn eigen organisatie aan, de VU in Amsterdam. "Bij ons geldt de regel dat als je weggaat, dan krijg je als hoogleraar een receptie van duizend euro. En als het meer wordt, moet je het zelf bijpassen."   

Ho ho, het stuk is nog niet afgelopen; dat loopt verder onder de foto namelijk

Ronald van Raak, kamerlid voor de SP

Hofgedrag aan de top

Ronald van Raak, kamerlid van de SP, onderschrijf in Argos het standpunt van Van den Heuvel. "Er is een groot gebrek aan moreel besef bij de top van de politie. Vroeger hadden we 25 corpsen en dat waren 25 koninkrijkjes, waar aan de top hofgedrag plaatsvond. Mede daarom hebben we in 2013 de Nationale Politie ingericht, om de cultuur aan de top teveranderen. Maar dit onderzoek laat zien dat die cultuur onvoldoende is veranderd." 

Zo'n cultuur vindt zijn weerslag in de hele organisatie, volgens Van Raak. Het vertrouwen van agenten in de korpsleiding is volgens onderzoeken van de SP laag en er wordt een grote afstand tot die top ervaren.

Slecht voor het moraal

Dat vindt ook Jan Struijs van de Nederlandse Politiebond, die in de uitzending van Argos wordt gebeld.  "Politiemensen die aan de frontlijn werken zullen hier zeer verontwaardigd op reageren. Je moet je voorstellen dat we om elke centimeter hard moeten vechten, als het gaat om salaris en pensioenen. Wij moeten daar actie voor voeren. We doen ons stinkende best en willen een stukje erkenning, steun en waardering en als je dan dit ziet, dan is dat slecht voor het moraal van de troepen." 

Struijs snapt het gewoonweg niet. Dan heb je net de Commissie Ruys achter de rug, en dan moet je als agent via de media vernemen dat het eigenlijk helemaal niet is verbeterd in je organisatie. "Het gaat niet alleen om het geld, het gaat erom dat je als politietop het goede voorbeeld moet geven. Je bent al een keer gewaarschuwd, we hebben een zware affaire achter de rug met het verspillen van geld en als je dan ziet welke bedragen er nog worden uitgegeven, dan moet je als politieleiding goed in de spiegel kijken."