Overheidsinspecties rammelen aan alle kanten

Pieter van Vollenhoven pleit in Argos voor een kritische waakhond

Giftige matrassen, schoenen, kleding, speelgoed en medicijnen. Al meer dan tien jaar geleden maakte Argos hier uitzendingen over, die door media en politiek werden opgepakt. Maar toch lijkt niets veranderd.

Zo’n tien procent van de containers die aankomen in Rotterdam bevat giftige gassen boven de grenswaarde. Dat gaat dan over meer dan een half miljoen containers.

Het onderzoeksjournalistieke platform Argos  maakt tussen 2007 en 2010 meerdere uitzendingen over het onderwerp. Het begint in april 2007, als Argos een uitzending maakt over gas in containers. Containers worden bewerkt met bestrijdingsmiddelen om zo insecten te weren.

In de uitzending van 2007 spreekt Argos  met Wim Veldman, die al jaren waarschuwde voor de gevaren van gifcontainers. Veldman is dan inspecteur bij de toenmalige VROM-inspectie, de inspectie van ministerie van Infrastructuur en Milieu. In 2000 deed Veldman al onderzoeken naar giftige gassen in containers.

In 2002 werd door minister Jan Pronk een wetsvoorstel opgesteld om het probleem van giftige gassen in containers tegen te gaan. Dat voorstel verdween in een la, de VROM-inspectie werd op een zijspoor gezet, en de controle van containers overgeheveld naar de arbeidsinspectie.

Onuitgevoerde motie

Later in 2007 maakt Argos  een uitzending over giftige matrassen. De uitzending leidt tot veel mediaaandacht, kamervragen, kamerdebatten, en een hoorzitting. Achter de schermen blijkt een strijd gaande tussen ministeries: niemand wil het probleem hebben.

Toch wordt in 2008 unaniem een motie aangenomen die de verantwoordelijke minister dwingt minstens duizend containers per jaar te controleren. In 2009 blijkt de motie niet volledig te worden uitgevoerd en nog een jaar later stopt uitvoering van de motie helemaal.

Ziek door matras

De controle op gifcontainers is verwaterd, ondanks de ernstige gevolgen. In de uitzendingen spreekt Argos  met meerdere gedupeerden. Een van hen, Mervin Barron, werd ernstig ziek na het openen van een container met glas. Hij raakte drie dagen in een coma, en heeft tot op de dag van vandaag gezondheidsproblemen.

Maar ook consumenten worden getroffen. Zo spreekt Argos  met broer en zus Stefan en Leonie Koopman. Ze kregen klachten als moeheid, hoofdpijn, duizeligheid en werden van het kastje naar de muur gestuurd. Geen van de artsen wist wat er aan de hand was. Tot hun moeder bedacht dat de twee allebei een nieuwe matras hadden gekregen. Zodra deze de deur uit gingen, verdwenen de klachten.

Het zijn oude gevallen. Hoe vaak het nu misgaat weet niemand, dat wordt nauwelijks bijgehouden. Negen jaar later vraagt Argos  zich af hoe het ervoor staat. Het blijkt dat verantwoordelijke inspecties ook geen duidelijk beeld hebben van de situatie. De laatste jaren wordt in de politiek niet meer over het probleem gepraat.

Toch zijn er ook recente gevallen, die Argos  op een rijtje heeft gezet.

Waakhond veiligheid

Argos  stelt dat dit verhaal een voorbeeld is van wat het betekent als de verantwoordelijkheid bij het bedrijfsleven wordt gelegd en er op de inspectiediensten wordt bezuinigd. In de Argos-uitzending pleit Pieter van Vollenhoven, oud-voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, voor een kritische waakhond voor de veiligheid.

Tweede Kamerlid Cem Lacin (SP) reageert in de uitzending. Hij noemt de reportage zorgelijk. ‘Inspectiediensten wijzen allemaal naar elkaar: “We zijn allemaal een beetje verantwoordelijk, dus niemand is verantwoordelijk.”’

Lacin zal binnenkort aandacht vragen voor het onderwerp in aankomende Kamer-debatten over chemische stoffen.

Luister hier de Argos-uitzending: