Hoe gevaarlijk zijn Nederlandse IS-vrouwen?

(leestijd: 5 minuten)

Hoe moeten we omgaan met Nederlandse IS-vrouwen? Zijn dit terroristen net zoals mannelijke IS-leden, of hebben zij vooral het huishouden gedaan en de kinderen verzorgd, zonder van de gruweldaden af te weten? 'Argos' bespreekt deze kwestie met vier bijzondere gasten.

Luister hier naar de hele podcast van Argos

Ze verblijven nu nog in Noord-Syrië, in totaal zo’n 35 vrouwen, onder slechte omstandigheden in de kampen Al Roj en Al Hol. Maar voor hoe lang? Het kabinet maakt geen aanstalten om ze terug te halen, maar de coalitie is verdeeld. "Ze terugnemen is de enige realistische optie", liet de Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra zelfs optekenen. Het Nederlandse Openbaar Ministerie zit ook op die lijn en doet steeds meer verzoeken tot repatriëring van vrouwen en kinderen.

Klopt het beeld van de ‘onschuldige’ vrouw, die alleen maar haar man zou volgen en ver achter de linies van de gewapende jihad het huishouden deed? En wat was hun rol tijdens de periode van vijf jaar in het ‘kalifaat’ van terreurbeweging IS in Syrië en Irak?

In de podcast van 'Argos' spreken twee ouders over hun dochters die naar Syrië zijn vertrokken. Via Whatsapp, filmpjes en audio-opnames hebben zij altijd contact gehouden met de vrouwen, waardoor ze zich een beeld kunnen vormen van wat hun dochter daar deed.

Verder komen journaliste Judit Neurink, die in Iraak-Koerdistan woonde, en oorlogsfotograaf Eddy Wensink, die de uittocht vast van jihadisten uit het laatste IS-bolwerk Baghouz vastlegde, aan het woord. Zij zagen dat IS-vrouwen ook andere taken hadden dan alleen het huishouden.

Met de kinderen naar de speeltuin

"Ik heb een beeld gekregen van een huisvrouw die voor de kinderen zorgt en met ze naar het speeltuintje ging," zegt moeder Linda (gefingeerde naam, haar identiteit is bekend bij de redactie). Haar dochter is een Nederlandse vrouw die samen met haar toenmalige man naar Syrië is vertrokken. "Ze wilde gewoon een heel religieus leven gaan leiden, ze is daar niet heen gegaan om te gaan vechten en strijden". Linda denkt dat haar dochter in Nederland niet genoeg vrijheid ervoer om haar religie uit te oefenen zoals ze wilde. Soms werd ze er zelfs om bespuugd. In Syrië werd ze wel geaccepteerd.

Ook de dochter van Houssein gaf het beeld van een vrouw die het huishouden deed en genoot van de Syrische landschappen. Maar hij weet ook dat hij misschien niet alles heeft gehoord. "Misschien zeggen ze niet wat ze willen zeggen en wordt er meegeluisterd. In sommige gevallen bleek dat zo te zijn."

Linda merkte eveneens een beperkte vrijheid in de communicatie met haar dochter. "Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik moest uitkijken wat ik via whatsapp aan haar stuur." Als ze de verkeerde vragen stelde, was ze bang het contact met haar dochter helemaal te verliezen.

"Vrouwen waren erger dan mannen"

De journalisten Neurink en Van Wessel weten door alles wat ze hebben gezien en uit de gesprekken die zij gevoerd hebben, dat vrouwen in het kalifaat ook andere taken hadden dan alleen huishoudelijke. "In het begin zag je dat IS-vrouwen zich bezighielden met de werving, met name de buitenlandse vrouwen werden ingezet om via internet in hun eigen land andere vrouwen te overtuigen om naar hun toe te komen," zegt Neurink. Later werden vrouwen ook actief bij de Al Khansaa-brigade, de vrouwelijke zedenpolitie van IS. Volgens Neurink zijn ze direct betrokken geweest bij de slavernij en ontberingen van yezidi-vrouwen (yezidi’s zijn een minderheidsgroep in het Midden-Oosten, red.).

Van Wessel vertelt ook over de behandeling van yezidi’s door IS-vrouwen: "Er was een yezidi-vrouw die werd geïnterviewd en zij vertelde dat de vrouwen veel erger waren dan de mannen. De vrouwen zagen haar als concurrent, want de mannen verkrachtten haar, zij was een seksslavin." In de vrouwengevangenissen die veelal door vrouwen werden gerund, ging het er eveneens wreed aan toe.

Geen rechtstreekse betrokkenheid

Van Wessel verwacht niet dat de IS-mannen meer kunnen aanrichten dan de vrouwen. Een vrouw die terugkeert uit het kalifaat en haar radicale geloof niet heeft afgezworen, zal haar gedachtegoed immers eerder overbrengen op haar kinderen, denkt Van Wessel. "Dus als instrument voor de langere termijn is zo’n vrouw gevaarlijker dan een man."

Hoe het zit met specifiek de Nederlandse vrouwen is voor de journalisten niet duidelijk. Aanwijzingen voor Nederlandse vrouwen bij de zedenpolitie, of voor rechtstreekse betrokkenheid bij de onmenselijke behandeling van yezidi’s, zijn er vooralsnog niet. 

Luister hier naar de hele podcast van Argos