MENU

   BOEK

   BESTELLEN

   LITERATUUR

DE
HUMANISTISCHE
OMROEP

Aan de orde komen vragen als: wat is 'moraal', welke waarden en normen staan centraal in de moraal van het humanisme, en hoe verhouden die waarden en normen zich ten opzichte van elkaar (bijv. 'mensenrechten' en 'autonomie', of 'vrijheid' en 'verbondenheid').
In de humanistische levensbeschouwing staat de kwaliteit van het eigen leven en dat van anderen centraal. Een oriëntatie op een mogelijk leven naast de waarneembare werkelijkheid valt buiten de humanistische belevingswereld. Wat overigens niet wil zeggen dat alle humanisten zo'n `bovenaards' leven ontkennen. Zij doen er alleen geen uitspraken over en ontlenen er evenmin inspiratie of inzichten aan.

De waarden en normen die met deze opvatting samenhangen, komen tot uitdrukking in ethiek en moraal. Ethiek verwijst naar een filosofische (waarheid zoekende), systematische doordenking van een per definitie `gekleurde' moraal. Moraal bevat namelijk de op grond van een bepaalde levensbeschouwing als goed, mooi, rechtvaardig (of slecht, lelijk, onrechtvaardig) beleefde waarden (richtingwijzers voor wat van centraal belang wordt geacht in een cultuur) en normen (gedragsregels op grond van die waarden).

Het woord `moraal' heeft in de huidige tijd voor velen een negatieve klank. Het wordt dan in verband gebracht met zedenmeesterij en betutteling. Voor een uit de tijd geraakte, verouderde moraal is dit juist. Maar op zichzelf is `moraal' een neutraal begrip. Het krijgt pas betekenis door de inhoud van de opvattingen waarnaar het verwijst.

Wat is de moraal van het humanisme? De kwaliteit van het leven staat centraal in de humanistische belevingswereld. Menselijke waardigheid vormt hierbij het perspectief. De mens is kostbaar. Centrale begrippen die daar nadere invulling aan geven, zijn `mensenrechten' en `autonomie', `vrijheid', `verantwoordelijkheid' en `zelfontplooiing'. Het zijn deze hoofdwaarden en -normen die, in samenhang met elkaar, voor humanisten het richtsnoer vormen voor de beoordeling van persoonlijke en maatschappelijke vraagstukken. Humanisten proberen hun gedrag in overeenstemming te brengen met de door hen beleden waarden en normen. Overigens moet opgemerkt worden dat veel van die waarden en normen gedeeld worden door mensen die een andere levensbeschouwing aanhangen. Uiteraard doen ook zij moeite daarnaar te leven. Voorts zijn in de loop van de tijd telkens andere accenten gelegd, ook in het humanisme.

Het begrip 'moraal' heeft in de huidige tijd voor velen een negatieve klank. Hoe denkt de heer Duyndam daar over? Hij zegt o.a.: 'We kunnen niet zonder!'.

De discussievraag bij dit deel luidt: Welke 'waarden' in de humanistische moraal vindt u het belangrijkst, en waarom?