‘Mensenhandel is de ultieme onvrijheid’

Ze komen met een droom van een beter levennaar Nederland, maar belanden in een nachtmerrie van afhankelijkheid,onvrijheid en uitbuiting. In het boek van journalist Renate van der Zee ‘BitterAvontuur’ vertellen drie slachtoffers van mensenhandel hun verhaal.

Het boek wordt op 18oktober, de Europese Dag tegen mensenhandel, gepresenteerd tijdens een debat dat FairWork organiseert. Van derZee houdt zich al langere tijd bezig met onvrijheid en hoe dat mensen schaadt.Eerwraak en incest waren onderwerpen van eerder verschenen boeken.

“Hoe kan zoiets iets gebeuren? Met deze vraag begint elkboek dat ik ga schrijven.
Ik vind dat iedereen vrij moet zijn haar of zijn eigen leven te leiden.Mensenhandel, die heel vaak verborgen is, kun je zien als de ultiemeonvrijheid.“

Afhankelijkheid en uitbuiting

In haar boek beschrijftVan der Zee de levensverhalen van Narinda, Stella en Angiezka, drie jongevrouwen die met de valse beloftes  - wehebben een prachtige baan voor je - naar Nederland kwamen. De vrouwen kwamenechter al snel in een negatieve spiraal van afhankelijkheid en uitbuitingterecht. Ze werden onderbetaald, betaalden schandelijk veel huur voor eenschamel onderkomen en werkten lange dagen – meer dan 12 uur per dag - onderslechte arbeidsomstandigheden.

Branches waar veel uitbuiting voorkomt zijn de (gedwongen)prostitutie, de schoonmaakbranche, maar ook de horeca en de land- entuinbouwsector.
De mensen leven vaak in een isolement omdat ze illegaal zijn en in allesafhankelijk van hun werkgevers. Ze doen geen of vaak pas heel laat aangifte,vanwege schaamte en angst voor intimidaties.

Volgens FairWork zijn er, op basis van gegevens van ILO,in Nederland naar schatting 21.000 mensen slachtoffer van arbeidsuitbuiting. Inheel Europa gaat het om 880.000 mensen. Volgens het rapport ‘VerborgenSlavernij in Nederland’ dat door FairWork wordt gepresenteerd op 18 oktoberkomt slechts 1 procent van die slachtoffers in beeld bij de Nederlandseinstanties. Juridisch is er sprake van mensenhandel als er sprake is vanexcessieve schendingen van mensenrechten. Alleen onderbetaling is niet genoeg.

Verbijsterend

Wat Van derZee het meest schokt is dat er mensen zijn, ook mensen uit de rechterlijkemacht, die zeggen: ‘maar die mensen kiezen er toch zelf voor en ze verdienentoch veel meer dan in hun eigen land’. Verbijsterend, vind ik dat. We levenhier toch in een rechtsstaat leefden waarin gelijkheid is?”

Een kant-en-klare oplossing voor het probleem ziet Van derZee niet. “Ik denk wel dat vanaf 2005 politie en justitie zich meer bewust zijnvan het probleem. Maar er kan nog veel verbeterd worden in de signalering,opsporingen berechting. De samenwerking tussen de instanties (politie,vakbonden, arbeidsinspectie, gemeenten en hulpverlening) kan ook beter.”

En dan nog. Het zal een probleem blijven. “De echteoorzaak is natuurlijk ongelijkheid en overal ter wereld ter wereld zijn erschoften die mensen die zwakker zijn dan zij uitbuiten. Alleen dat het in eenrechtsstaat als Nederland gebeurt is heel schokkend. “