'De karikatuur van de atheïst doorbreken'

Datum: 18 juli 2012
'De karikatuur van de atheïst doorbreken'

Dat je atheïsten doorgaans kan vertrouwen en dat zij, net als anderen, van hun kinderen houden is evident voor de meeste Nederlanders. Maar in de VS is dat niet vanzelfsprekend. Harvard Humanist of the Year 2008, Dale McGowan, probeert met 'Atheism for Dummies' de karikatuur van atheïsten te doorbreken. 

In Nederland is atheïst zijn totaal niet shockerend. Hoe zit dat in de Verenigde Staten?
"De reacties lopen uiteen. Van het ene uiterste: dat mensen enkel verbaasd reageren als iemand zegt dat hij niet in een God gelooft, naar het andere uiterste: mensen worden er om uit hun familie verstoten. 

In een van mijn workshops over opvoeden zonder religie vertelde een man dat hij verlaten was door zijn mormoonse vrouw en drie kinderen. Dat gebeurde in de nacht dat hij aan zijn vrouw had verteld dat hij niet meer religieus wilde zijn.

Het ligt ook aan waar je bent. In Manhattan bijvoorbeeld, is het meestal geen 'big deal'. Maar in het Zuiden van Amerika,  dat religieus en voor een deel zelfs evangelisch is, ligt dat anders."

Wat denken theïsten over atheïsten?
"Atheïsten zijn de minst vertrouwde minderheid in de Verenigde Staten. Vaak wordt over hen gezegd: 'ik vertrouw ze niet, omdat ze mijn waarden niet delen'. Ze hebben het idee dat voor atheïsten niet duidelijk is wat goed of slecht is. Dat horen ze ook vaak, impliciet of expliciet, als ze naar de kerk gaan.

Toch verandert het langzaam. Er is een onderzoek gedaan of mensen überhaupt overwegen om te stemmen op een presidentskandidiaat die atheïst is. In 2002 overwoog 44 procent dat, nu circa vijftig procent."

Hoe zou jij jezelf labelen?
"Ik noem mijzelf een seculier humanist. Atheïsme gaat over niet geloven in een God. Seculier humanisme zijn de duizend stappen die daarna komen, de filosofie die volgt uit de gedachte dat er geen God is. Bijvoorbeeld dat mensen voor elkaar moeten zorgen, omdat er immers geen God is die dat voor hen doet."

Waarom is dit voor Dummies boek nodig?
"Een kort antwoord op deze vraag is: daar ben ik voor gevraagd door de uitgever van de Voor Dummies-serie. Blijkbaar is er steeds meer interesse in atheïsten in de VS. Maar ik vind het zelf ook belangrijk om dit boek te schrijven. Bij atheïsten denken theïsten vaak aan types als Richard Dawkins en Christopher Hitchtens. Er wordt, zoals meestal met groepen, gekeken naar hun hardst schreeuwende woordvoerders. Ik ga proberen met het boek de karikatuur van atheïsten weg te halen. Dit zal overigens voor veel lezers ook de eerste keer zijn dat hen de term 'humanist' wordt uitgelegd."