Bijwonen tv-opnamen Het Filosofisch Kwintet

Reactie op de uitzending van vandaag:
Het blijkt eens te meer hoe belangrijk het is om te weten hoe de persoon in kwestie aankijkt tegen zijn eigen gezondheidssituatie op dat moment. De afstemming tussen de behandeld arts, de patiënt en de dierbaren in relatie met de mogelijkheden en wenselijkheden van behandelen.

J.M.J. Kool van den Berg

15 juli 2012

De ziel van de verzorgingsstaat?
Het nieuwe seizoen van Filosofische Kwintetten gaat over de Verzorgingsstaat. De start werd gedaan in de nacht van de filosofie met een boeiende discussie over "de ziel" van de verzorgingsstaat. Het is buitengewoon inspirerend om een jongere generatie in retrospectief een ontwikkeling te horen interpreteren die je zelf als proces hebt meegemaakt. Het bestaande als reflectiekader voor de geschiedenis. Filosofisch denk je dan aan wat met "de ziel" kan worden bedoeld. DNA werd op gegeven moment door Clairy Polak gezegd. Dat verwijst naar de genetische structuur, de vrijwel onveranderlijke basis, de kern. Maar het kan ook als "bezieling" worden gezien, als naar de onderliggende motivatie, de beweegredenen. Dat is belangrijk, omdat in de casuïstiek snel naar het uiterlijke, de verschijningsvorm wordt gekeken. En is, filosofisch gezien, het begrip "verzorgingsstaat" een juiste beschrijving? Na de Tweede Wereldoorlog was er een soort brede consensus dat twee zaken nooit meer mochten voorkomen. Met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens spraken we een morele veroordeling uit over de gruwelen en de ontmenselijking van die oorlog, met de verplichting die morele noties in rechtsstelsel te incorporeren. Ook wilden we geen herhaling meer van de direct aan die oorlog voorafgaande "Crisis". Binnen de context van een democratische rechtsstaat wilden we een gezamenlijke verantwoordelijkheid vorm geven voor een basisniveau van welvaart en welzijn voor allen. De dynamiek van een democratische rechtsstaat maakt het mogelijk dat – gegeven de zich wijzigende omstandigheden en bevolkingssamenstelling – die verantwoordelijkheid telkens opnieuw moet worden waargemaakt. Dat kan je als "de ziel" van de verzorgingsidee omschrijven. Zijn wij die fundamentele beweegreden nu kwijtgeraakt? Die verantwoordelijkheid, het permanent antwoord geven op de vraag naar het "waarom" van het handelen op een voor alle betrokkenen aanvaardbare manier, lijkt in de loop der ontwikkeling teloor te zijn gegaan. Politiek wordt die verantwoordelijkheid niet meer gepraktiseerd; waarom niet? In de discussie passeert het bekende rijtje verschijnselen de revue: bureaucratisering, ideologisering, marktadaptatie, ontzuiling, professionalisering, verwatering van de solidariteit, verwetenschappelijking, etc. Over de oorspronkelijke doelstelling is niet gesproken. Is die gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een basisniveau van welvaart en welzijn voor allen een onhaalbare doelstelling gebleken? Of wordt die "ziel" niet meer herkend en erkend? Is de verstatelijking van die verantwoordelijkheid door het politieke toedoen de ondergang van diezelfde verantwoordelijkheid gebleken? Laten we hopen dat de voortzetting van de discussie in juni nog aan dit soort vragen toekomt en de opnamen nog niet zijn voltooid.

Pieter Fokkink

08 juni 2012