'Onuitzetbaren zijn de regie over hun leven kwijt'

Datum: 11 mei 2012
'Onuitzetbaren zijn de regie over hun leven kwijt'

Wat gebeurt er met uitgeprocedeerde asielzoekers die niet terug kunnen naar hun eigen land? In 'Verloren Levens', gemaakt door Kees Vlaanderen, vertellen deze en andere 'onuitzetbaren' hun levensverhaal: waarom zij ooit weg moesten uit hun land en wat hen in Nederland overkwam. Regisseur Kees Vlaanderen: "De mensen raken de regie over hun leven kwijt". 

Je zegt dat mensen de regie over hun leven kwijt raken. Hoe uit zich dat?
Kees Vlaanderen: "Dat zag ik bijvoorbeeld bij Sushan uit Azerbeidzjan. In haar thuisland behoorde ze tot een minderheid etnische Armeniërs. Spanningen in het land leiden tot de pogrom van Sumgait. Haar ouders werden vermoord en ze vluchtte eerst naar Armenië en dan naar Nederland. Daar ontmoette ze een andere asielzoeker, Eduard, hij heeft een vergelijkbaar verhaal. Ze werden in Nederland verliefd op elkaar en nu verwacht Sushan een tweede kind in een asielzoekerscentrum in Rotterdam. Enkele maanden voor haar bevalling krijgt ze te horen dat ze wordt overgeplaatst naar Ter Apel (Groningen) terwijl haar man Eduard in de gevangenis wordt gezet. Toen ik haar vroeg wat ze hiervan vond zei ze dat ze zich erbij had neer te leggen. Haar reactie was ongelooflijk mat."

Hoeveel onuitzetbaren zijn er in Nederland?
"Dat is heel erg lastig te achterhalen. Ik weet dat er 17 000 mensen in 2010 asiel hebben aangevraagd. Daarvan worden er zo'n 6000 toegelaten en zo'n 11 000 afgewezen. Van de mensen die worden afgewezen kan zo'n zestig procent niet terug naar eigen land. Er wordt gezegd dat er rond de 100 000 illegalen in Nederland zijn. 

Veel mensen vluchten hun land uit zonder papieren van land van herkomst. Als ze uitgeprocedeerd worden, moeten ze bij aankomst in hun geboorteland kunnen bewijzen dat ze daar echt vandaan komen. Soms zijn er ook andere redenen waardoor asielzoekers niet worden toegelaten, bijvoorbeeld omdat het land niet veilig is. China laat helemaal geen asielzoekers meer terugkeren. Deze mensen komen klem te zitten."

Wat gebeurt er met onuitzetbaren in Nederland?
"Sommige mensen worden opgepakt en opgesloten in de gevangenis om ze voor uitzetting beschikbaar te houden. De overheid wil niet dat de asielzoekers 'onvindbaar' worden. Zo'n detentie kan negen maanden duren en zelfs worden verlengd tot achttien maanden. In de gevangenis mogen de asielzoekers geen opleiding volgen of werken. 

Andere mensen worden vaak op straat gezet. Ze mogen niet werken, geen opleiding volgen en hebben dus geen inkomsten of onderdak. Ze worden uitgesloten van de Nederlandse samenleving."

Is er genoeg aandacht voor dit probleem?
"Ik wist het eigenlijk ook niet voordat ik hieraan begon. Veel mensen gaan ervan uit dat iedereen in Nederland wel wordt opgevangen. Maar onuitzetbaren hebben vaak geen inkomen, geen vast onderdak en geen medische voorzieningen. Ik denk dat de meeste mensen zich dit niet realiseren."

'Verloren Levens' wordt maandag 14 mei om 22.55 uitgezonden op Nederland 2. 

Bekijk alvast de promo: