'Ik mis een moreel appel'

woensdag, 18 januari 2012

Reacties1

De Nederlandse jongere heeft een te 'dik ik' en dat is slecht voor samenhang in de samenleving, vindt hoogleraar aan de UvH Wiel Veugelers. Morele vorming in het onderwijs moet daarom belangrijker worden. Veugelers houdt op 18 januari de Hanze Jeugdlezing.

"Nee, het tijdperk van het dikke-ik, zoals mijn UvH-collega Harry Kunneman dat zo mooi heeft geschetst in zijn vermaarde boek, is nog niet voorbij, vertelt Veugelers. Uit Veugelers onderzoek blijkt dat jongeren autonoom en zelfbewust zijn. Sociale betrokkenheid is wel belangrijk, maar dan vooral gericht op de eigen omgeving. "Een sterke persoonlijke autonomie is positief voor de eigen ontwikkeling, maar niet zo goed voor samenhang in een democratische samenleving", meent Veugelers.

Het gesprek over normen en waarden in het onderwijs moet weer terug op de agenda komen. Maar in de post-moderne samenleving zijn gemeenschappelijke waarden en normen moeilijk vast te stellen. Het positieve is dat je autonoom bent om zelf te bepalen wat goed of fout is. De moeilijkheid is: welke waarden moet je kiezen? "Iedereen moet dat op een persoonlijke manier kunnen doen. Het liefst op basis van humanistische uitgangspunten zoals gelijkwaardigheid en dialoog. Dat is goed voor burgerschapsvorming."

Burgerschapsvorming
Veugelers maakt zich daarover wel zorgen. "Uit de International Civic and Citizenship Education Study (ICCS) uit 2010 blijkt dat Nederlandse jongeren niet goed scoren als het gaat om kennis en vaardigheden voor actief burgerschap. Ze hebben minder kennis over democratische principes dan in andere Europese landen. Daarnaast denken ze veel negatiever over gelijke rechten voor migranten. De oorzaak is volgens Veugelers dat in de pedagogiek het kind erg centraal staat. Vergeten wordt dat je altijd een ander nodig hebt om over jezelf na te kunnen denken."

Morele educatie werkt het  beste door samenwerkend leren. "Het leren in groepen heeft een positief effect op morele oordeelsvoming. Ik pleit voor een interlevensbeschouwelijke aanpak. Daarbij is het van belang dat leerlingen zelf gaan nadenken over wat goed is, zodat ze het persoonlijk kunnen toepassen.”

Moreel appel
Veugelers vindt dat er te weinig gedaan wordt om morele vorming te verbeteren. “Ik mis een moreel appel. Ik ben het niet eens met de analyse (in De Volkskrant) van minister Van Bijsterveldt van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de rol van ouders bij de opvoeding, maar zij zet het wel op de agenda. Ik zie bij progressieve partijen, met name bij de PvdA, schroom zich uit te spreken over waarden en normen. Ze laten niet zien dat er andere visies op waarden en normen zijn, zoals een humanistische!"

Lees het volledige artikel op de website van het Humanistisch Verbond. Meer informatie over de Hanze Jeugdlezing vind je op de site van de Hanzehogeschool Groningen. Meer weten over humanistische opvoeding? Kijk eens op de site van het Humanistisch Vormingsonderwijs