Ruzie in top justitie over vervolging Wilders

zaterdag, 10 december 2011

Reacties3

Hooggeplaatste openbaar aanklagers mochten PVV-leider niet vervolgen.

HILVERSUM – Voormalig topman Harm Brouwer is in de aanloop naar het proces tegen Geert Wilders in botsing gekomen met toenmalig minister Hirsch Ballin van Justitie. Ook werden twee hooggeplaatste openbaar aanklagers die Wilders wilden vervolgen, door het College van procureurs-generaal teruggefloten. Dat blijkt uit het tweede deel van de documentaireserie Het Proces Wilders van de omroep HUMAN, dat maandagavond 12 december wordt uitgezonden op Nederland 2.

College-voorzitter Brouwer wilde de PVV-leider niet vervolgen, maar minister van Justitie Hirsch Ballin dacht daar anders over. NRC Handelsblad bericht vanochtend dat de minister Geert Wilders wilde vervolgen vanwege zijn film Fitna. Die suggestie wordt echter niet gewekt in de uitzending van HUMAN.

Brouwer raakte niet alleen met de minister in conflict over de vraag of Wilders moest worden vervolgd. Uit onderzoek van HUMAN blijkt dat het College van procureurs-generaal in het najaar van 2008 ook in botsing kwam met twee hooggeplaatste openbaar aanklagers die vonden dat Wilders moest worden vervolgd.

Het gaat om de toenmalige hoofdadvocaat-generaal Peter van Kesteren en advocaat-generaal Ank Kengen van het ressortsparket Amsterdam. Zij kwamen in het najaar van 2008 tot de conclusie dat het OM eerder ten onrechte had besloten Geert Wilders niet te vervolgen.

De twee moesten hun standpunt terugnemen na ingrijpen door het College van procureurs-generaal. Brouwer, destijds voorzitter van het college, heeft toenmalig minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin niet over het interne conflict geïnformeerd.

Hirsch Ballin zegt in de uitzending dat een minister van Justitie niet ‘bij brokstukken’ mag worden geïnformeerd over de redenen van het Openbaar Ministerie om niet te vervolgen: “Dan komt de minister van Justitie in een onmogelijke positie, als die politieke hamvraag komt: ‘Neemt u dit voor uw politieke verantwoordelijkheid’?”

Bezwaar
Advocaat-generaal Kengen, specialist op het gebied van discriminatiezaken van het Amsterdamse ressortsparket kreeg in september 2008 met de zaak Wilders te maken nadat klagers bezwaar hadden gemaakt tegen het besluit van het Openbaar Ministerie om Wilders niet te vervolgen. Kengen concludeerde dat de klagers gelijk hadden en dat Wilders alsnog moest worden vervolgd. Haar leidinggevende, hoofdadvocaat-generaal Peter van Kesteren, was dat met haar eens.

Toen het College van procureurs-generaal hoorde van het voornemen van Van Kesteren, werd hem te verstaan gegeven dat hij zich moest voegen naar de lijn die in eerste aanleg was gevolgd: Geert Wilders moest niet worden vervolgd. Van Kesteren handelde de zaak daarna zelf af en betoogde tijdens een besloten zitting van het Gerechtshof Amsterdam op 8 december 2008 –tegen zijn eigen overtuiging in- dat Wilders niet moest worden vervolgd. Uiteindelijk bepaalde het Gerechtshof Amsterdam op 21 januari 2009 dat het Openbaar Ministerie Wilders alsnog voor de strafrechter moest brengen.

Officier van Justitie Paul Velleman die de zaak Wilders behandelde, bevestigt in de uitzending van HUMAN dat er binnen het OM onenigheid bestond over de vraag of Wilders moest worden vervolgd. “Dat betrof ook mensen van andere afdelingen en ook mensen die behoorlijk kennis van zaken hadden. Ik denk niet dat ik iedereen heb overtuigd.”

Een woordvoerder van het OM ontkent de feiten niet en laat in de uitzending weten: “Het standpunt van het OM is in geen enkele fase de persoonlijke opvatting van een individuele professional geweest. Uiteindelijk is het College van procureurs-generaal - zoals in elke zaak - eindverantwoordelijk.”

De toenmalige voorzitter van het College van procureurs-generaal Brouwer wil niet op camera reageren in de uitzending van HUMAN en verklaart: “Weg is weg.”

Botsing
De botsing tussen hoofdadvocaat-generaal Van Kesteren en het college van procureurs-generaal vond plaats in het najaar van 2008. Eerder dat jaar kwam het al tot een confrontatie op het hoogste niveau tussen super-PG Brouwer en verantwoordelijk minister van Justitie Hirsch Ballin. Dat bevestigen verschillende direct betrokkenen van het Openbaar Ministerie tegenover HUMAN.

Brouwer en Hirsch Ballin voerden in februari en maart 2008 een serie gesprekken over de zaak Wilders. De gesprekken vonden aanvankelijk plaats onder vier ogen in de werkkamer van de minister, maar later schoof ook procureur-generaal Han Moraal aan. Het College wilde Geert Wilders niet vervolgen, maar Hirsch Ballin dacht daar anders over. Daarop stelde Brouwer voor dat Hirsch Ballin een zogenoemde aanwijzing tot vervolging zou geven en dat het OM die aanwijzing vervolgens loyaal zou uitvoeren. Dat deed de minister niet.

Hirsch Ballin bevestigt in de uitzending dat hij geen zogenoemde ‘aanwijzing tot vervolging’ heeft gegeven: “Dit is trouwens ook een zaak waarin ik me niet zou kunnen voorstellen dat ik daar een aanwijzing zou geven. De uitkomst van het gesprek was een beslissing van het OM die ik voor mijn verantwoording heb genomen. Die ik ook voor mijn politiek verantwoordelijkheid is gekomen, en dat blijft zo.”

In de driedelige documentaireserie Het Proces Wilders wordt een reconstructie gemaakt van het strafproces tegen PVV-leider Wilders aan de hand van interviews met direct betrokkenen. Zo werken vier hoofdrolspelers van het Openbaar Ministerie mee aan de reconstructie van de strafzaak. Ook voormalig raadsheer van het Amsterdamse gerechtshof Tom Schalken spreekt voor het eerst op televisie over zijn rol in het proces. Schalken werd ongewild een hoofdrolspeler toen tijdens het proces bleek dat hij aanwezig was geweest bij een etentje met een getuige-deskundige

'Het Proces Wilders', maandag 12 december, 23.00-23.50 uur op Nederland 2.