'We praten liever dan dat we luisteren'

donderdag, 08 september 2011

Reacties2

In de eerste aflevering van de nieuwe tv-serie ‘Durf te Denken’ breken diverse gasten een lans voor het socratisch gesprek. Vaarwel debat en discussie, hallo open vragen.

Socrates was de eerste filosoof die de mens centraal stelde. Hij vond dat echte inzichten alleen van binnenuit kunnen komen. Die kunnen niet door anderen worden geleerd of opgelegd. Over Socrates en wat we anno 2011 nog aan zijn ideeën hebben, gaat de eerste aflevering van ‘Durf te Denken’.

Vragen stellen
“Dé methode van Socrates is vragen stellen”, zegt filosoof Miriam van Reijen. “Geen debat, geen discussie, niet proberen mensen te overtuigen. Kennis zit namelijk al in de mens, zei hij. Die moet alleen nog uit hem of haar worden gehaald.”

Dat dat niet zo eenvoudig is, blijkt wel als Van Reijen het studiopubliek in Durf te Denken in het kort kennis laat maken met de methode. Dat gaat via open vragen, zegt ze kordaat. “Dus verleid niet al in je vraag de ander tot een bepaald antwoord.”

Neiging tot oplossen
Filosoof Jos Kessels introduceerde het socratisch gesprek in het bedrijfsleven en bij grote organisaties. “We hebben de neiging om bij elkaar te komen omdat we een probleem willen oplossen”, vertelt hij. “Maar het socratisch gesprek is van een andere orde.”

Dat draait volgens Kessels namelijk om de visie waaruit je probeert zo’n probleem aan te pakken. “Het betekent dat je tijdelijk de oplossing van het probleem uit beeld moet laten. En dat is lastig, want we praten liever dan dat we luisteren.”

Socrates next generation
Voor socratische gesprekken wordt vaak ruim de tijd genomen, ze kunnen uren of zelfs dagen duren. Maar daar hebben we anno 2011 toch helemaal geen tijd voor? Kiki Verbeek en Mita Visser bedachten een oplossing en richtten het Filosofisch Laboratorium op.

Elke vrijdagochtend houden zij ‘aanschuifsessies’ waarbij mensen in 2,5 uur op zoek gaan naar antwoorden op hun vragen. Zal ik naast het opbouwen van mijn eigen zaak nog een baan zoeken, vraagt iemand zich af. Waarom wil ik per se dat het leven zin heeft, wil een ander weten.

Visser en Verbeek hebben een treffende methode gevonden om de cafébezoekers te helpen bij hun zoektocht naar antwoorden. Mita Visser: “Een van de onderdelen die we gebruiken is dat mensen ideeën en adviezen die ze aan een ander geven, op hun eigen bord terugkrijgen.” Kik Verbeek: “Er vinden prachtige doorbraken plaats bij mensen die al twee drie jaar met een vraag rondlopen en er hier in een paar uur uit zijn. Dit is Socrates next generation.”

Durf te Denken
In Durf te Denken staat elke week een bekende denker uit de Humanistische Canon centraal, naast Socrates bijvoorbeeld Benedictus de Spinoza, Multatuli en Hannah Arendt.

De twaalfdelige serie gaat in op hun betekenis anno 2011. Hoe kun je hun ideeën praktisch benutten? Hoe vind je hun gedachtegoed terug, om je heen, op straat?

Durf te Denken, vanaf zaterdag 10 september elke week om 14.55 uur uur op Nederland 2.

Volg Durf te Denken op Facebook en bekijk alvast de animatie over Socrates in drie minuten, verteld door Hadewych Minis.

Beeld: still uit de animatie over Socrates, gemaakt door Sverre Frederiksen.

Bron: Redactie Human.nl