het filosofisch kwintet

Wie is op het wereldtoneel nog vriend en vijand? Bondgenootschappen blijken minder duurzaam dan gedacht. Oude vijanden worden zonder veel gêne omarmd. Welke logica valt er op het wereldtoneel nog te ontwaren, wanneer verhoudingen zo moeiteloos kantelen?

De overgang van gezondheid naar ziekte - en vice versa - is onvermijdelijk voor de mens. Tijdens ons leven worden we allemaal weleens ziek, de één ernstiger dan de ander. Maar wat is ziekte eigenlijk?

Bijna de helft van alle Nederlanders is ervan overtuigd dat kunstmatige intelligentie hun baan deels kan overnemen. Vooral waar werk zich laat herhalen, in regels en data past en voorspelbaar is, wint AI terrein. En zeg nou zelf: als je al het ongemak van zelf nadenken kunt vermijden, is de verleiding groot om dat aan computers uit te besteden. Maar wat levert het ons eigenlijk op, en wat raken we ongemerkt kwijt? Zijn we nog in staat autonoom te blijven, als de belangen van grote techbedrijven onze denkwereld binnensluipen? En waar gaat de mens over in de machine, en misschien nog onvermijdelijker, de machine in de mens?

Hoe weten autocraten de macht te grijpen en anderen voor hun karretje te spannen? Volgens Bettina Stangneth zijn zij bij uitstek meesters in de kunst van het liegen. Maar iedere leugenaar, stelt Stangneth, heeft ook een gelover nodig. Zelfs wanneer we de beloften van autocraten als leugens herkennen, kiezen we er soms voor om ons achter hen te scharen. HUMAN sprak met Stangneth, te gast in de vierde aflevering van dit seizoen, over opportunisme, hoop en hoe iedere tijd zijn eigen autocraten baart.

Zijn wij natuur of staan we erboven? En hoe maken we van ons afval weer iets vruchtbaars? HUMAN spreekt filosoof Jasmijn Leeuwenkamp voor 'Het filosofisch kwintet', waar ze te gast is, over het onderscheid tussen mens en natuur en Donna Haraway's idee van 'staying with the trouble'.

Wie bestempelen we als monster, en waarom? Volgens filosoof Marli Huijer hebben monsters een duidelijke functie: ze laten zien waar onze grenzen liggen, wat we normaal vinden en waar we bang voor zijn. We spreken Huijer voor 'Het filosofisch kwintet', waar ze te gast is, over hoe we 'monsters' onder ogen kunnen komen.