Stine Jensen
Bookmark and Share

Hoe worden humanisten wijs en gelukkig? En hoe helpt het humanisme om dat te bereiken? We vragen het in de serie 'Geluk en wijsheid' aan mensen die het humanisme een warm hart toedragen. Deze week vertelt schrijfster en filosofe Stine Jensen waarom het wijs is van gedachten te veranderen, waarom vrijheid de moeder van alle waarden is en hoe geluk het gevoel geeft dat je leven openbarst.

Wat betekent humanisme voor je? 
Vooral dat de mens centraal staat, dus ik denk direct aan autonomie, zelfontplooiing, ontwikkeling en opvoeding en vrijheid van denken. Erasmus is belangrijk geweest, hoewel hij nog geworteld was in het christendom. Het humanisme betekent voor mij los zijn van de noodzaak een houvast te hebben. Ik zie mezelf als atheïst, zonder dat ik de behoefte heb me tegen godsdiensten af te zetten. Ik ben er echter van overtuigd dat we zelfstandig een seculiere moraal kunnen vaststellen.

Hoe heb je het humanisme geïntegreerd in je leven? 
Nou, naast dat ik me bewust ben van de waarden in het humanisme, werk ik voor HUMAN mee aan OBA live; ik ben iedere maand gastredacteur en heb ook een filmpje gemaakt. Dat was erg leuk om te doen.

Wat betekent wijsheid voor je?
Wijze mensen zijn voor mij mensen die van gedachten durven te veranderen. De mens is immers geneigd bevestigd te zien wat hij al weet of denkt. Daarbij past dat je niet te snel een moreel oordeel velt. Dat zie ik toch  heel vaak gebeuren. Terwijl een zekere openheid belangrijk is. Filosofe Donna Haraway heeft eens gezegd dat het denken begint, daar waar zich tegenstrijdigheden voordoen. Daar kan ik me in vinden.

Wat betekent geluk voor je? 
Geluk is niet iets waar je naar kunt streven. Het is iets wat samen valt met het hier en nu, los zijn van toekomst en verleden. Het zijn ook niet de momenten waarop je hersenen optimaal werken.
Het zijn de momenten waarbij je het gevoel hebt dat je leven openbarst. Daarbij kom je los van de dingen waar je mee bezig bent, de dagelijkse sleur. Ik kan intens gelukkig zijn als ik op reis ben of als ik vreselijk moeten lachen met mijn vriend, of samen ben met familie of andere mensen.

Wat beschouw je als een goed en zinvol leven voor jezelf? 
Dat vind ik een moeilijke. Filosoof Jeremy Bentham zei dat je leed moet beperken en geluk moet maximaliseren, dat vind ik wel een mooie gedachte. Ik vind reizen leuk en belangrijk, omdat het me bewust houd van het feit dat er niet één juiste vorm van leven of cultuur is. In principe leef ik in Amsterdam, dat is het centrum van mijn leven. Maar ik realiseer me ook dat er veel meer is dan dat. De balans tussen lichaam en geest vind ik ook belangrijk, daar probeer ik voor te zorgen.

Welke waarde vind je belangrijker dan andere waarden? 
Vrijheid. Het is de moeder alle waarden. Sociale betrokkenheid, tolerantie, behulpzaamheid of respect etcetera, ze zijn daar allemaal van afgeleid. Het is belangrijk dat je handelingen niet door een autoriteit worden afgedwongen. Bij godsdiensten is dat vaak wel het geval. Maar je ziet het eigenlijk overal waar sterke identiteiten worden ontwikkeld. Dan wordt het te veel zwart-wit. Denk bijvoorbeeld aan de 'Partij voor de Dieren' die uitgaat van het principe 'de mens is slecht en de dieren goed' of de SP die focust op verschillen tussen arbeiders en rijke(re) mensen. Daarom is het denk ik heel goed als het humanisme een open beweging blijft, zonder een te sterke identiteit die zich afzet tegen religies.

Door wie word je geïnspireerd? 
Films. Van François Ozon tot Woody Allen en van Almodovar tot de documentairemaker Werner Herzog. Een van zijn films, Grizzly man, vond ik fascinerend. Alles zit erin. De gekte van de mens, de relatie tussen mens en dier, natuur en cultuur, individu en samenleving, fictie en non-fictie, was is leugen en wat de waarheid. Herzog geeft ook toe vaak te manipuleren in zijn films om het verhaal beter te kunnen vertellen. Of zoals Nietzsche zei: 'Soms moet je de waarheid liegen'.

Welke filosofen vind je wijs of niet wijs? 
Deleuze is een postmodernist die ik onbegrijpelijk vind. Foucault heeft zinnige dingen geschreven over macht en onderdrukking en ook dat we ons niet altijd bewust zijn van disciplinering die onze identiteit bepaalt. En dat is nog steeds zo. In 2009 is het de beeldcultuur, de reclame en de media die mede vormgevend zijn. Dat is interessant. Daarom doe ik ook graag mee aan www.dusikben.nl een project over filosofie, beeldcultuur en identiteit.

Meer informatie 

Meer informatie op www.dusikben.nl. Stine wordt op 24 juli geïnterviewd tussen 19.00 en 20.00 uur door Stephan Sanders bij OBA Live. 
Columns en interviews met Jensen leest u op www.stinejensen.nl

Lees verder