10 Vragen

1. Wat is humanisme?
Het woord ‘humanisme’ is afgeleid van het Latijnse ‘humanitas’. In het woord zitten twee betekenissen vervat, namelijk 'mens-zijn' en 'het streven naar menselijkheid'. In het humanisme staan beide elementen centraal.
Lees meer over humanisme op de site van het Humanistisch Verbond.

2. Hebben humanisten bijzondere feestdagen?
Humanisten kennen eigenlijk geen gezamenlijke feesten. Eens per jaar wordt wereldhumanismedag gehouden. Het is een multicultureel feest waarbij iedereen welkom is, humanist of niet. Er wordt gediscussieerd met politici en bekende Nederlanders over actuele onderwerpen. Er worden workshops gegeven en allerlei humanistische organisaties presenteren zich.

Wat doen humanisten dan wel gezamenlijk? Het Humanistisch Verbond is georganiseerd in afdelingen, plaatselijke groepen in steden en provincies. Deze groepen zijn actief in het organiseren van de meest uiteenlopende activiteiten zoals lezingen, filmavonden, discussies, museumbezoek, thema-avonden of gewoon informele contactavonden. Het verenigingsleven speelt zich dus grotendeels af in de afdelingen.

3. Welke rituelen hebben humanisten?
Ook humanisten willen graag belangrijke momenten markeren, stilstaan bij bijvoorbeeld een overgang in het leven (geboorte, dood) of bij een belangrijke relatie (relatieviering). Mensen willen deze ervaring vaak delen met een groep kennissen, vrienden of familieleden. Een ritueel is een mooie manier om dit ‘samen delen’ mogelijk te maken.

Het Humanistisch Verbond beschikt over een aantal diensten om mensen behulpzaam te zijn bij het bedenken en vormgeven van rituelen. Meestal gaat het dan om diensten rond een overlijden (uitvaartbegeleiding), partnerverbintenissen (relatie-viering) en geboortes. Kijk op de site van het Humanistisch Verbond voor meer informatie over humanisme en rituelen.

4. Hebben humanisten een kerk?
Humanisten zijn buitenkerkelijk en kennen dus geen kerk. Dit wil niet zeggen dat humanisten per definitie a-religieus zijn. Er zijn ook religieus humanisten maar ook deze bezoeken doorgaans geen kerkvieringen. Wie zijn deze religieus humanisten en hoe denken ze over religie? Meer informatie over religieus humanisten is te vinden in het boekje 'Een mantel met sterren. Religieus humanisme in het Humanistisch Verbond', geschreven door Wouter Kuijlman, deel drie in de reeks Humanistisch Erfgoed. ISBN: 90 73742 04 8. Klik hier voor meer informatie over humanisme, atheïsme en religieus humanisme. 

5. Zijn er humanistische scholen?
Speciale humanistische scholen voor het lager of middelbaar onderwijs zijn er niet. Over het wel of niet oprichten van specifiek humanistische scholen woedt al decennia een discussie. Op veel openbare lagere en middelbare scholen wordt het vak humanistisch vormingsonderwijs (hvo) gegeven door docenten die hiervoor speciaal zijn opgeleid.
Er is echter wel een humanistische universiteit. De Universiteit voor Humanistiek (UvH) is gevestigd in Utrecht. Humanistiek is een wetenschap die onder andere bestaat uit de vakken filosofie, pedagogiek, psychologie en religie- en cultuurwetenschappen. 

6. Zijn er materialen of voorwerpen die met het humanisme te maken hebben?
Het humanisme heeft niet, zoals bijvoorbeeld in het christendom of de islam, een heilig boek en geen gebruiksvoorwerpen voor een eredienst. Humanisten hebben ook geen specifieke gebouwen die met hun levensovertuiging te maken hebben zoals kerken. Er zijn geen voorwerpen die specifiek humanistisch zijn. Het enige internationale humanistische symbool is de ‘happy man’. U vindt het teken ook op deze pagina. De 'happy man' wordt in een aantal variaties als logo op briefpapier gebruikt. En er zijn een aantal beeldjes van gemaakt. Kijk hier voor een kort verhaal over de geschiedenis van het humanistische logo.

7.  Is er een humanistische politieke partij?
Er bestaat een Humanistische Partij (HP). Echter het Humanistisch Verbond heeft niets met deze partij te maken. Volgens het Verbond heeft de HP weinig met humanisme van doen. Kijk hier voor meer informatie over deze partij.

Humanisten houden zich traditioneel bezig met ethische kwesties zoals abortus, euthanasie, de wet gelijke behandeling en het homohuwelijk. Een kernwaarde in de humanisme levensbeschouwing is het begrip ‘zelfbeschikking’. ‘Zelf denken, samen leven’ is het motto van het Humanistisch Verbond. Uitgangspunt is dus dat mensen zélf moeten kunnen beslissen over hun eigen leven en de keuzes die ze hierin maken. De afgelopen zestig jaar zijn humanistische ideeën en normen en waarden over zelfbeschikking in de politiek verdedigd. Humanistische waarden vind je dus terug in de niet-godsdienstige partijen zoals de PvdA, VVD en D66, GroenLinks en SP. 

Veel politici hingen en hangen de humanistische levensovertuiging aan, zoals Hein Roethof (PvdA), Max Rood (D66), Jan Glastra van Loon (D66), Klaas de Vries (PvdA), Jacob Kohnstamm (D66), Roger van Boxtel (D66), Loes Vonhoff (VVD) en Frits Bolkestein (VVD). 

8. Hoe denken humanisten over de dood?
De meeste humanisten geloven dat het leven ophoudt bij de dood. Daarmee vormt een leven na de dood niet het eerste onderwerp van hun belangstelling. Alhoewel… rastwijfelaars, die veel humanisten toch zijn, sluiten niet uit dat er misschien toch iets is, maar het is over het algemeen geen leidraad voor hun leven. Er is immers zoveel dat wij mensen niet weten. Het mysterie van het bestaan vormt in hun ogen een puzzel, die misschien stukje bij beetje ontrafeld wordt door o.a. de wetenschap. De meeste humanisten zijn er echter van overtuigd dat ze gedurende hun aardse leven er niet achter zullen komen hoe het werkelijk zit. Zij aanvaarden het niet-weten als een gegeven en de meesten gaan niet op zoek naar antwoorden die ze toch niet kunnen verifiëren.

9. Heeft het humanisme een leider of belangrijke personen?
In alle tijden en culturen hebben mensen zich aangetrokken gevoeld tot het humanistische gedachtegoed. Daar zijn vele grote namen bij, van zowel geestelijke als maatschappelijke en politieke voorlieden. Soms noemen mensen zichzelf humanist, soms worden ze door anderen humanist genoemd en soms is humanisme een term die pas achteraf wordt gebruikt om het denken in een bepaalde periode mee te benoemen. Kijk bij het Humanistisch Verbond voor meer informatie of op de website van het Humanistisch Archief voor een kort overzicht van belangrijke personen.

10. Hoe denken humanisten over het ontstaan van de wereld?
Het humanistisch denken is vooral door filosofen en wetenschappers vormgegeven. Humanisten geloven niet in een bijbels scheppingsverhaal. De wetenschap gaat ervan uit dat de kosmos, de aarde en de mens een evolutionaire ontwikkeling doormaken. Humanisten stellen de mens centraal. Klik hier voor meer informatie.

Heeft u meer vragen over humanisme? Kijk dan op de site van het Humanistisch Verbond.