Tijd voor humanistische idealen

Voordat u een keuze maakt voor een partij of een partijleider, stel u zelf eens de vraag: ‘In welk Nederland wil ik leven? Hoe ziet mijn land er over tien jaar uit en waarmee moeten we aan de slag voor een humane samenleving?”

Als humanist kijk ik met vertwijfeling terug op het eerste decennium van de 21^e eeuw.  Angst en wantrouwen gingen de boventoon  voeren. Het ideaal van een open democratische samenleving waarin ondanks culturele verschillen iedereen tot zijn recht kan komen, verschrompelde door toedoen van lompe politici tot het ideaal van een land zonder hoofddoekjes.  De ongelijkheid in inkomen nam eerder toe dan af, het ideaal van  kansen  voor iedereen raakte buiten zicht. We werden internationaal bekritiseerd omdat kinderen onrechtmatig het land werden uitgezet. Ons vrijheidsideaal wordt steeds vaker opgeofferd aan veiligheidsmaatregelen die de privacy ernstig aantasten. De eigen mening, hoe ongefundeerd ook, is belangrijker geworden dan de feiten. De humaniteit raakt in ons land in de verdrukking. Het is steeds meer ieder voor zich en een afwezige god voor ons allen.

Het wordt hoog tijd dat humanisten meer het geluid van de rede laten horen.  Hun waarden weer nadrukkelijk in het debat inbrengen: verantwoordelijkheid voor jezelf en anderen, gelijkwaardigheid en vrijheid. Ik zou een stip op de horizon willen plaatsen. Ik wil leven in een Nederland waar de toon wordt gezet door mensen met zelfkennis en zelfbeheersing die zich voor het algemeen welzijn inzetten. Door mensen die de principiële gelijkwaardigheid van iedereen onderschrijven, hoe verschillend zij ook mogen zijn. Die beseffen dat alle mensen zowel krachtig als kwetsbaar kunnen zijn. Wat zou het mooi zijn als we het komende decennium niet meer zouden accepteren dat een laag inkomen leidt tot gemiddeld 7 jaar korter leven.  Als het komende decennium Nederland socialer zou worden omdat  gemeenten hard gewerkt hebben om zich armoedevrij te kunnen verklaren.

Laten we ook in 2020 kunnen zeggen dat Nederland moedig genoeg is om over geografische grenzen heen te kijken. Weg met het bekrompen idee dat we het zonder Europese samenwerking of ontwikkelingssamenwerking zouden kunnen doen. Ik droom van een bevolking die bestaat uit wereldburgers die zich juist solidair tonen met mensen elders op de wereld en die verantwoordelijkheid nemen voor de natuurlijke omgeving.  Want Europa staat  voor duurzame economische voorspoed en culturele diversiteit, en niet voor bedreigingen.

Wij moeten, in ons aller belang, werken aan een gezonde toekomstgerichte economie. In het humanisme staat de mens centraal, maar onze gezondheid wordt door degradatie van het milieu bedreigd. Stop met de vergiftiging van de natuurlijke omgeving en de pak de klimaatproblematiek krachtig aan. Laat de economie draaien om mensen en niet om korte termijn winst. Verblind door geldelijk gewin en kortzichtig egoïsme hebben we ons doel, een welvarende wereldsamenleving, uit het oog verloren.

En dan de overheid. Die trad soms terug waar ze had moeten optreden. Ze blijft nodig voor een eerlijke verdeling van de welvaart onder de wereldburgers in eigen land en daarbuiten: sociale zekerheid moet niet het doelwit van afbraak-bezuinigingen zijn, maar een investering om mensen volwaardig te laten participeren in onze economie en samenleving.

Een gezonde economie en een doortastende staat kunnen alleen ontstaan wanneer onderwijs, kunst en wetenschap hoog in het vaandel  staan.  Het humanistisch ideaal van educatie en emancipatie kan ons ook hier de weg wijzen. We moeten onderwijs richten op een hoog kennisniveau, maar met aandacht voor vorming  waarbij elke leerling ertoe doet. We moeten inzetten op onderwijs verzorgd door gekwalificeerde en gemotiveerde leraren op alle niveaus, die alle leerlingen niet alleen voorbereiden op een passende rol in de toekomstgerichte economie, maar ook op een passende bijdrage aan een blijvend sterke samenleving als geheel. Onderwijs dat weerstand kan opbouwen tegen de verhuftering  van de samenleving.

Humanisten geloven in het leven voor de dood. Op 9 juni bepalen we samen in wat voor maatschappij dat leven zich zal afspelen.

Lodewijk de Waal
Voorzitter van de Humanistische Alliantie.

Klik hier voor de humanistische politieke meetlat op de website van het Humanistisch Verbond.