Wat hoop je en hoe geef je daar invulling aan? In navolging van Plato gelooft presentator Arie Boomsma dat een groot deel van onze identiteit wordt bepaald door het antwoord op die vraag. Arie koos een animatiefilmpje aan de hand van een speech van Harvey Milk (1930 - 1978), een van de eerste openlijk homoseksuele politici in de Verenigde Staten. Milk benadrukt dat een bestaan zonder hoop het leven niet waard is. Arie: “Ik hoop, dus ik ben.”
Waarom dit beeld?
"Het lijkt misschien tegenstrijdig een beeld te kiezen uit de jaren zeventig om de huidige tijd te duiden, maar ik koos dit filmpje juist om te illustreren dat er thema’s zijn die in alle tijden terugkomen en steeds weer hyperactueel zijn. Emancipatie is er daar één van. In dit geval van homo’s, maar Harvey Milk geeft in zijn speech al aan dat de strijd voor de emancipatie van homo’s eigenlijk dezelfde strijd is als die voor de emancipatie van minderheden. Ik koos dit filmpje omdat het duidelijk maakt met welk wapen die strijd gevoerd moet worden: hoop."
Wat zie je?
"Dit YouTubefilmpje is een animatie door CauseCast aan de hand van een speech van Harvey Milk, een van de eerste openlijk homoseksuele politici in de Verenigde Staten. Je hoort hem vertellen over een jong kind in de staat Texas; terwijl hij de woorden uitspreekt, zie je tekeningen die zijn tekst verbeelden. De illustraties zijn eenvoudig maar duidelijk. Op de juiste momenten zwelt de muziek aan of hoor je applaus, maar vaak krijgen de woorden van Milk extra duiding door de inzet van die animaties. Als hij vertelt over het kind dat van de omgeving niet openlijk homoseksueel mag zijn, zie je de opties die zo’n kind heeft teruggebracht tot animaties: een kastdeur, een drugsspuit, een strop, een zonnebril en een luidspreker.
Later heeft Milk het over twee nieuwe opties die zich presenteren als het kind hoort dat ergens in Amerika een homoseksuele politicus is opgestaan; het kind kan dan verhuizen naar de staat van die politicus of in de eigen omgeving blijven om strijd te voeren. Op het moment dat Milk het woord ‘fight’ uitspreekt zie je een getekende vuist in beeld komen en voel je de drang om zelf in actie te komen, het op te nemen voor anderen.
Vlak daarna komt het gedeelte waar het mij om gaat: hoop. Milk zegt dan dat een mens niet van hoop alleen kan leven, maar dat een bestaan zonder hoop het leven niet waard is. Hij stelt de strijd voor homo-emancipatie eerst gelijk aan die voor minderheden, ouderen en gehandicapten, en daarna aan het leven van de Amerikaanse burger. Het filmpje eindigt met de woorden “You, you, you… gotta give them hope”. De woorden komen een voor een in beeld, grote gekleurde letters om te duiden dat wij in een samenleving verantwoordelijk zijn voor elkaar, voor het welzijn van de ander."
Jij koos dit beeld. Wat zegt dit beeld over jou?
"Mijn optimisme grenst aan onverantwoordelijkheid. Ik laat mij door dit soort beelden of filmpjes graag opzwepen in mijn idealisme. Termen als vechtlust, verantwoordelijkheid en compassie, zijn snel cliché, maar in de juiste context ben ik een ’sucker’ voor clichés. Het is niet eenvoudig zulke grote woorden waar te maken, maar dit filmpje, de historische context, spoort mij aan te blijven strijden voor gelijkwaardige behandeling van derden. Het verhaal van Harvey Milk is inspirerend, maar het krijgt extra waarde wanneer je de boodschap van hoop toepast op andere situaties in onze samenleving. De manier waarop islamitische Nederlanders behandeld worden bijvoorbeeld."
Wat zegt dit beeld volgens jou over onze samenleving?
"Dat emancipatie niet snel voltooid is. Er zijn nu meer vormen van slavernij dan vroeger. Discriminatie is een monster, dat zijn klauwen zet in alle hoeken en lagen van onze samenleving. Homo’s worden in elkaar geslagen. Moslims worden vernederd. Dit filmpje laat zien dat er altijd hoop is. Dat wij ervoor verantwoordelijk zijn anderen hoop te geven, het voor elkaar op te nemen. Dat hoopvol leven zinvol is."
Welke vraag, welk dilemma roept dit beeld op over ons menszijn?
"Ach, laat ik ook maar eens met een filosoof smijten; Plato zei dat het ‘zijn’ van de mens bepaald is door wat hij hoopt en hoe hij hoopt. Daar ligt je identiteit: wat hoop je en hoe geef je daar invulling aan? Harvey Milk daagt uit anderen hoop te geven op een mooiere samenleving, waarin gelijkwaardige behandeling van alle mensen centraal staat. Misschien is dat een utopie, maar daar gaat het juist om bij hoop. Hoop is een streven, een verwachtingsvol uitkijken naar de horizon.
Als dit YouTube-filmpje ergens toe oproept is het dit: formuleer een hoopvolle visie op de samenleving en doe vervolgens wat binnen jouw mogelijkheden ligt om die visie realiteit te maken. Daarbij gaat het om dat streven, de poging, ongeacht succes, omdat je binnen dat streven gericht bent op de ander."
Vul in: Ik …, dus ik ben.
"Ik hoop, dus ik ben."