Dus ik ben op: home ›› meedenker ›› chris van der heijden

Meedenker uitgelicht

Chris van der Heijden

Chris van der Heijden

Chris van der Heijden (1954) is een Nederlandse historicus en schrijver. Hij doceert aan de School voor Journalistiek in Utrecht en schrijft over historische, culturele en politieke onderwerpen voor diverse media, zoals Vrij Nederland, NRC Handelsblad en Algemeen Dagblad.

Sinds begin 2010 heeft hij een column over media in
De Groene Amsterdammer. Van der Heijden is regelmatig te gast in HUMAN's radioprogramma 'OBA Live'.

23 februari 2010

Ik ben, dus ik ben

Schrijver en historicus Chris van der Heijden maakte deze foto in Bombay toen hij een boek schreef over armoede. Hij was verontwaardigd over de ongelijke verdeling van geluk, maar hij kwam tot de conclusie dat de wereld uiteindelijk niets is opgeschoten met zijn boek. Van der Heijden: “Maar we kunnen het ook niet laten, hè? Schrijven, denken, doen. Net zomin als een vogeltje het kan nalaten om te zingen en te vliegen.”

Waarom dit beeld?
“Dit beeld staat op de cover van mijn boek ‘Een dollar per dag‘ en is een foto die ik zelf heb genomen in Bombay. De foto illustreert mijn onvermogen om bij die ander, dit meisje, te komen. De kloof tussen haar en mij is enorm.

Op moment van fotograferen zit ik in Bombay in zo’n klein taxietje waarin ik vanwege mijn lengte alleen liggend pas. Het meisje vroeg me door het raam om geld, maar omdat ik liggend niet in mijn zak kon schudde ik mijn hoofd. Zij draaide direct haar gezicht weg. ‘Rijke klootzakken’, sprak haar gezicht veelzeggend.

Mijn hart brak op dat moment en ik viste toch nog snel een paar dollar uit mijn zak. Meteen riep het kind heel hard: ‘Mamma!’ Het was hartverscheurend mooi. De taxichauffeur begon weer te rijden, ik zag hem glimlachen terwijl hij zacht herhaalde: ‘Mamma.’”

Wat zie je? Vertel…
“Je ziet hier dat dit meisje is opgesloten in haar eigen wereld. En daarmee sluit ze ook mij op zoals ik haar weer opsluit. Dit prachtige kind met die schitterende ogen en dat mooie haar, die kapotte vinger, ze draait zich van me af. Het is alsof we allemaal in ons eigen plastic, glazen kamertje zitten. Opgesloten.

Daarnaast zie je het gebrek aan hoop bij dit meisje; zonder aarzelen, zonder aandringen, wendde ze haar hoofd af, want ze ziet geen enkel perspectief meer.”

Jij koos dit beeld. Wat zegt dit beeld over jou?
“Ik ben me erg bewust van mijn eigen onvermogen. Ik ken mijn beperkingen, mijn ‘opgeslotenheid’, mijn lulligheid. Feit dat ik dit beeld kies zegt veel over mijn relativering van alles, ondermeer van mijn eigen idealisme.

Ik schreef een boek over armoede, omdat ik verontwaardigd was over het geluk dat ik heb. Maar ik ben tot de conclusie gekomen dat mijn bijdrage zo weinig voorstelt: ík heb veel aan het boek overgehouden, maar de wereld is er niets mee opgeschoten. Als ik echt wat voor die arme mensen had willen doen, dan had ik beter 100 mensen blij kunnen maken met het geld dat ik voor dat boek heb gebruikt. Maar ik ben nou eenmaal een schrijver. En daarom schrijf ik.

Bovendien kwam ik er tijdens het schrijven achter dat ik vooral observeerde hoe ik zelf met die armoede omging en niet zozeer met die ander bezig was. Ik was - en ben - opgesloten in mijn eigen wereld. Op het moment van fotograferen had ik het gevoel dat het kind dat ook zo ervoer. Een groot gevoel van eenzaamheid.”

Wat zegt dit beeld volgens jou over onze samenleving?
“Deze foto zegt wat over de over de enorme verschillen tussen arm en rijk in de wereld. Je kunt geluk hebben, zoals jij en ik, maar de meeste mensen hebben dat geluk niet. Je kan wel iets verbeteren in de wereld, maar vooral heel veel niet.”

Welke vraag, welk dilemma, roept dit beeld op over ons mens-zijn?
“Het is het dilemma van schrijvers en intellectuelen. Ze doen hun werk, net als ik, denkende dat ze iets nuttigs doen maar dat is niet zo. De invloed van intellectuele producten is bovendien heel erg moeilijk te meten.

In onze calvinistische cultuur hebben we snel hoogdravende gedachten over onze daden. Je leeft met de illusie een steentje te kunnen bijdragen, maar uiteindelijk doe je gewoon werk waarmee je jezelf onderhoudt.

En we kunnen het ook niet laten, hè? Schrijven, denken, doen. Net zomin als een vogeltje het kan nalaten om te zingen en te vliegen.”

Vul in: Ik …, dus ik ben.
“Ik ben, dus ik ben."

Je bent toevallig op deze aardkloot in deze periode, op deze plek en in dit lichaam. Meer kan je er eigenlijk niet over zeggen. Alles wat ik eromheen vertel is versiering.

Mijn scepsis is waarschijnlijk geboren uit de neiging me af te zetten tegen alle franje. Maar uiteindelijk is het heel simpel: je bent hier statistisch gezien een jaar of 80 en maakt ondertussen mooie en vreselijke dingen mee. Niet meer en niet minder. Punt.”

Reacties

  • Geweldig Blog! Heeft u suggesties voor aspirant-schrijvers? Ik hoop dat ik mijn eigen website da ¨ s te starten, maar ik ben in de war over alles. Zou je adviseren om te beginnen met een gratis platform zoals Wordpress of ga voor een optionele tegen betaling? Er zijn zoveel keuzes die er zijn dat ik volledig ben overweldigd ..
    Cheap Viagra Online

    Reactie door RAIMOND - 9 september 2011 - 19:07
  • HxfH4w , [url=http://vnpagytxpwat.com/]vnpagytxpwat[/url], [link=http://ipwhhtdfvero.com/]ipwhhtdfvero[/link], http://pzdrtewruvhq.com/

    Reactie door DDqUExqKgrzZhZh - 29 augustus 2011 - 14:02
  • ab517D pzhpomzxqrpj

    Reactie door nfutmOlnrZ - 18 augustus 2011 - 13:01
  • 9vx1XS , [url=http://iypjirjkbwgb.com/]iypjirjkbwgb[/url], [link=http://abjunghfczfb.com/]abjunghfczfb[/link], http://smeeqsihqvxb.com/

    Reactie door lmORRnEJlRSuzeN - 16 augustus 2011 - 17:05
  • uHih17 tearcxosdkaf

    Reactie door XfoVIeRm - 16 augustus 2011 - 11:11
  • Super jazzed about getintg that know-how.

    Reactie door XfsZrkmpRSIoA - 15 augustus 2011 - 23:11
  • Henk Visser ervaar ik als een heerlijke vrijzinnige geest,met veel ben ik het volkomen eens.
    Echter; ik zie de mens als een uitstraling van de universele geest niet als wat anders. De ervaringen die mensen doorleven,hetzij bitter of zoet, maakt deel uit van de schepping, zij doet de
    bewustwording van de geest toenemen en verandert daardoor uiteindelijk de schepping.
    Zoals een lichaam één organische éénheid is zoook de universele geest,iedere uitstraling heeft een kern van
    bewustwording en dat neemt via ervaringen toe.Alles voegt zich uiteindelijk tot verzorgende liefde.

    Reactie door Geert Nijboer - 24 maart 2010 - 11:11
  • Geestelijke energie is ook voor mij een mysterie,maar wij leren uit dat wat wordt opgeroepen,daaruit ontstaat beweging en kennis.
    Door tegengestelde gedachten en gevolgen leren wij onze oorsprong uiteindelijk kennen.
    Het vertrouwen in de lichtzijde zal toenemen en daardoor ook een persoonlijke zelfbewustwording..

    Reactie door Geert Nijboer - 23 maart 2010 - 17:05
  • Het bewustzijn speelt een centrale rol bij,,Dus ik ben,,.Bewustzijn is geestelijke uitstraling.Zijn wij mens en er hapert
    iets aan het organisme dan komt de geest niet over,ik denk dan aan een korte of langdurige bewustloosheid.
    Als de dood intreed vind er een splitsing plaats van energiën. Er bestaan vele soorten van geluiden zo ook van energie.
    Er zijn energiën die zorgen voor ontbinding en geestelijke energie passen de doorgemaakte ervaringen in.
    Geestelijke energie is het beginsel en het eeuwigeleven,, de daarvan uitstralende vormen,de materie,zijn tijdelijk.
    Alles is uit de geest ontstaan en is dus eeuwig naarmate het bewustzijn zich heeft ontwikkeld.
    De aarde is een vormend en school gebied om zelfbewustwording te ontwikkelen(dat is het hoogste).
    Bewustwording kent meerdele fasen o.a. beginnende met aantrekken en afstoten,dan onbewuste prikkels,daarna
    ontstaat er een bewustworden van prikkels(dit zie ik als een donkere zijde)er bestaat nog geen scheppende controle.Naarmate de mens zich bewustword van de lichtzijde(dit gebied noem ik het Goddelijke),ontstaat er eerst innerlijke strijd,maar daar volgd op een bewuste keus voor het licht OF HET MEERDERE IS DAN HERKENT.
    Deze persoonlijke visie is niet het opdringen van een geloof,maar komt uit mijn vrijzinnigheid naar boven,dit moet u zien als een spontane aanbieding.

    Reactie door Geert Nijboer - 23 maart 2010 - 11:11
  • Het "ik ben" is niet in woorden te beschrijven. Het heeft geen naam. Het is tijdloos en ruimteloos, het is niet geboren, het voegd niets toe, het sterft niet en heeft geen oorzaak.
    Alle verschijnselen ontstaan uit het lichaam-geest organisme, het denken, het gevoel en emoties. Niets heeft een ego. Alle verschijnselen zijn ego-loos.
    Dit is niet uitteleggen of te beschrijven. Dit is alleen te ervaren door alles los te laten. Je hele vereenzelviging met je eigenbeeld loslaten. Zoals de kinderen, toen ze nog onbevangen waren en niet geconditioneerd met z.g. "normen en waarden" .
    Soetra: " Dat ik genade mag bekomen om alles los te laten en mag ontwaken in de Diepe Stilte van hier en nu"

    Reactie door Henk Visser - 27 februari 2010 - 16:04
  • Ik merk een grote mate van egocentrisme bij dit wereldbeeld. Het is misschien verfrissend om eens boven je eigen ik uit te stijgen en dan nog eens naar de wereld te kijken.

    Reactie door JGD - 27 februari 2010 - 11:11