Europees humanisme Bookmark and Share

Optimisme, hoop en vertrouwen. Dat is de kop van de eerste paragraaf over 'Centraal Europa' in de Humanistische Canon. We schrijven rond 1900. In 2012 zijn we pessimistisch, angstig en vol wantrouwen. Europa zwenkt in haar historie van 'himmelhoch jauchzend' naar 'zum Tode betrübt'. Hoe nu verder?

"Europa moet weer humanistisch worden", dat is de oplossing die Sophie in 't Veld tijdens tijdens haar lezing op de EHF-conferentie in Utrecht opperde. Ze hield een vurig pleidooi voor de Europese humanisten. Het idee 'Europa' ligt weliswaar vast in documenten en verklaringen, maar wordt nauwelijks gedragen door burgers, aldus In 't Veld. En we zien een ferm democratisch tekort.

Bovendien wordt de mooie humanistische waarden het ook niet altijd even nauw genomen. Zelfs basiswaarden als vrijheid van pers, gelijkheid voor de wet en onafhankelijke rechtsspraak worden geschonden zonder al te veel sancties. De Europese Commissie beperkt veel van haar werkzaamheden tot economische regels, en op cultureel gebied horen we conservatieve waarden veel vaker dan humanistische.

Volgens In 't Veld wordt het tijd Europa echt democratisch en humanistisch te maken, op alle gebieden. Dat zal niet eenvoudig zijn en de nodige confrontaties opleveren, maar onze stem wordt nu nauwelijks gehoord.

Het hoogtepunt van de geschiedenis
Dat is niet altijd zo geweest. In de Canon vindt u het venster Centraal Europa. Het gaat over het Europees Humanisme in de Oosterijks-Hongaarse Dubbelmonarchie tussen 1870 en 1914. Europa floreerde. Het Centraal Europees humanisme werd in hoge mate gekleurd door de seculiere joodse cultuur. Men streefde humanistische waarden na, had een kosmopolitische oriëntatie en een vertrouwen in een verlichte internationale gemeenschap. Er heerste een optimisme en vooruitgangsgeloof: men dacht het hoogtepunt van de geschiedenis te beleven.

Lees verder het artikel Wordt  het nog wat met Europa? van Esther Wit (hoofdredacteur Humanistische Canon) of kijk in de Humanistische Canon.
Lees meer over Europees Humanisme en over Stefan Zweig.

Lees verder