Leo Polak

Strijden tegen noodlot en slechtheid, dat was de morele opdracht voor elk weldenkend mens, vond Leo Polak. De mens moet zichzelf en anderen uittillen boven de ogenschijnlijke onvermijdelijkheid van onrechtvaardigheid in het menselijk bestaan. De Joodse rechtsfilosoof, vrijdenker en humanist Leo Polak was een verbindende schakel tussen het vooroorlogse vrijdenken en het naoorlogse humanisme.

De essentie van zijn vrijdenken en humanisme getuigt van het besef van de verbondenheid van alle mensen als wezens die zich zo volledig en harmonieus mogelijk moeten kunnen ontplooien. Leo Polak heeft aan de schepping van een vernieuwde humanistische wereld- en levensleer op tal van manieren bijgedragen, net als hij dat deed aan de bestrijding van elke levensbeschouwelijke uiterlijke dwang. Polak formuleerde in 1931 de nieuwe statuten van de vrijdenkersvereniging De Dageraad als volgt: 'De Dageraad stelt zich ten doel de bevordering der vrije gedachte, tot zuivering en verdieping van 's mensen zedelijk en verstandelijk besef. Zij plaatst zich op de wetenschappelijke wijsgerige grondslag van de soevereiniteit en autonomie der rede. Mitsdien aanvaardt zij als grondslag voor wereld- en levensleer uitsluitend de normen van het redelijk en zedelijk bewustzijn en de gegevens der ervaring, onder afwijzing en bestrijding van elk geloofsdogma of bindend gezag van kerk of persoon, schrift of overlevering.'

Volksverheffing en algemene vorming
Polak was behalve als wetenschapper bekend geworden als militante voorman van de vrijdenkerij. In 1913 komen we hem voor het eerst als spreker voor De Dageraad tegen in Amsterdam, waar hij ook een van de initiatiefnemers voor de Volksuniversiteit was. Volksverheffing was een van de rode draden in Polaks leven.

Lees verder in de Humanistische Canon

Lees verder