De werkelijkheid in realtime

woensdag, 31 oktober 2012
Bookmark and Share

"Kan je van een relatie spreken als je geen intens contact hebt?"

Beste Anoniem (zo ondertekende je het briefje dat je mij in de hand stopte bij een recent 'Gawie Weet Raad' tijdens een proefuitzending van 'Het Filosofisch Kwintet Radio'), je vraag doet mij denken aan Georges en Anne Laurent.

Ze wonen in een chique appartement in Parijs. De muren van de woning zijn overladen met boeken en films en platen, zoveel dat ze lijken te vervagen tegen de achtergrond van alle verhalen die zich meester hebben gemaakt van het dagelijks bestaan.

Mysterie van de surveillance
En dan arriveert er een videoband in de post. Op de band staat geen fictie, maar de werkelijkheid in realtime: een geheime verfilming van de voorzijde van het appartement.

Door het mysterie van deze surveillance worden Georges, presentator van een succesvol boekenprogramma op tv, en Anne, literair uitgever, gedwongen hun relatie onder ogenschouw te nemen. Ook hun tienerzoon, Pierrot, raakt betrokken als hij blijkbaar als enige door heeft dat zijn moeder gevoelens voor andere mannen koestert.

Georges trauma, het geheim uit zijn verleden dat de sleutel tot de gebeuren in het heden bevat, draait om zijn relatie met een Algerijns jongetje dat jaren geleden bij zijn familie woonde. Het jongetje, Majid, had de kans door Georges' gezin geadopteerd te worden, maar door een leugen van Georges ging dat niet door.

Pijnlijk is de wijze waarop Georges geen enkele vertrouwen in Anne blijkt te hebben – hij durft haar niet over destijds te vertellen. 


Met 'Caché' (2005) schetst Michael Haneke niet alleen een pijnlijk beeld van Europese schuld over het koloniale verleden, hij vertelt een tragisch verhaal over de onmogelijkheid van echt contact in een liefdesrelatie.

'George' en 'Anne'
Opvallend is dat hij de namen van zijn personages, 'George' en 'Anne', opnieuw gebruikt in zijn laatste film, 'Amour', over twee geliefden die aan het einde van hun leven geconfronteerd worden met aftakeling, verlies en sterfelijkheid. (Een bespreking van deze film volgt binnenkort in de rubriek 'Gawie Keyser over film' en in het radioprogramma 'OBA Live'.)

Haneke kille stijl – lange takes, geen muziek en constante waarneming door een statische camera – legt de leegte van moderne menselijke relaties bloot. Georges en Anne hebben in 'Caché' ogenschijnlijk alles wat je zou willen in een huwelijk, behalve één ding: intens contact.

Wantrouwen
Zelfs als Georges leven uit elkaar lijkt te vallen kan hij het nog niet opbrengen Anne in vertrouwen te nemen. Razend van frustratie verzucht zij: "Maar getrouwde stellen práten toch met elkaar!"

Wantrouwen, angst, paranoia en de tirannie van kijken en bekeken worden – Haneke visie op het moderne leven is weinig hoopgevend. Als er geen contact is kan er nooit sprake van een echte relatie zijn en komt de mogelijkheid van liefde onder een ondraaglijke spanning te staan. 

Dat maakt de titel van zijn nieuwste film zo intrigerend: 'Amour'.

Wordt vervolgd, Anoniem.