De fake is gevallen

vrijdag, 26 oktober 2012

Reacties0

"Als je geen buitengewoon talent hebt, is je leven dan nog wat waard?" Aldus een op een papieren briefje geschreven vraag aan 'Gawie Weet Raad'. Afzender onbekend.

Neem Quiz Kid Donnie Smith. Die dénkt dat hij een buitengewoon talent heeft. Als kind won hij een populaire game show voor kinderen. Daar teert hij zijn leven lang op, ook al was zijn winst destijds op weinig meer gebaseerd dan wat algemene kennis.

Jaren later realiseert hij zich dat zijn beroemdheid niets had opgeleverd – juist omdat hij geen talent had. Zijn leven blijkt opeens niets meer waard. 

"Ooit was ik slim", zegt hij, "nu ben ik alleen maar stom".

Om de leegte in zijn leven op te vullen maakt Donnie (William Macy) zichzelf wijs dat hij verliefd is op een mooie, jonge barman met een beugel. Maar is hij verliefd of ziek of melancholiek of depressief? Quiz Kid Donnie Smith heeft zelf geen idee, want zijn hele leven is niets meer dan een idee.

'Magnolia', Paul Thomas Andersons ensemblefilm over de cultuur van oppervlakte die de jaren negentig kenmerkte, zet het idee van authenticiteit op zijn kop.

In de hele film is er geen echte personage te bekennen. Iedereen, Quiz Kid Donnie Smith voorop, is een namaaksel, een 'simulacrum' in het jargon van Jean Baudrillard, een kopie van iemand die misschien ooit echt heeft bestaan.

De grootste fake is Frank (Tom Cruise), een soort sekstherapeut die mannen hun gevoel van eigenwaarde wil teruggeven. Belangrijkste les: hoe te doen alsof je leuk en verzorgend bent. Je hoeft niet echt talent te hebben of zelfs een eigen, echt leven te leiden, je hoeft alleen maar te doen alsof. 

'Magnolia', gemaakt aan het begin van het nieuwe millennium, rekent genadeloos af met het postmoderne idee van een leven in en als 'namaak'.

In de film komt de fake ten val. De beroemde scène van kikkers die uit de lucht komen vallen representeert een moment van apocalyptische loutering. Vanaf nu zullen alle personages, maar vooral Quiz Kid Donnie Smith, echt moeten leven. Donnie zal niet meer ermee kunnen wegkomen dat hij in werkelijkheid geen talent heeft. In dit besef vindt hij bevrijding. 

Eigenwaarde ligt niet in het wel of niet hebben van talent. Eigenwaarde ligt in het onder ogen zien van de echte werkelijkheid. Dat ondervindt ook Quiz Kid Donnie Smith wanneer hij gewoon Donnie Smith wordt, iemand zonder een groots en meeslepend leven. En zonder noemenswaardig talent.