Angst in onze wereld

woensdag, 26 september 2012
Bookmark and Share

"In hoeverre ben ik verantwoordelijk voor mijn omgeving?" Aldus een vraag gesteld uit het publiek tijdens 'Gawie Weet Raad Live', uitgezonden als onderdeel van de eerste proefuitzending van 'Het Filosofisch Kwintet Radio'. 

De vraag is des te meer brandend na de veldslag in Haren. De discussie over het incident spitst zich toe op de rol van massa- en sociale media in het verspreiden van het nieuws. Maar hierdoor blijft de kern onderbelicht, namelijk de verhouding tussen de viraal opgetrommelde mob en hun omgeving, het Groningse stadje dat kort en klein werd geslagen.

Met de publieke zaak hadden de relschoppers weinig op. De massale vechtpartijen in de holst van de nacht werden gedreven door hedonisme en nieuwsgierigheid en anarchie, en inderdaad, tussen deze dingen vallen weinig aanknopingspunten te ontdekken. Dat maakt niet uit. Want er overheersten maar twee dingen in Haren: de shock van plotselinge angst en geweld in de publieke ruimte.

Wegvallen van veiligheid
We zijn dat niet gewend: het wegvallen van een van de basisvoorwaarden van de beschaving, namelijk een gevoel van veiligheid en geborgenheid. De vraag is wie voor dat gevoel verantwoordelijk is, wie ervoor moet 'zorgen'.

Een politieagent is misschien wel de belangrijkste icoon van publieke dienst. Hij of zij symboliseert verantwoordelijkheid, plicht, normen en waarden. De agent representeert alles wat goed is of zou moeten zijn in ons, burgers van de maatschappij. 

Ethan
Neem Ethan Bishop. Zijn leven lang woonde hij in de omgeving van het dertiende politiedistrict in South Central Los Angeles. Op zijn eerste dag als luitenant krijgt hij de opdracht toe te zien over het sluiten van het plaatselijke politiebureau. Juist op die avond slaat de vlam in de pan: een straatbende zint op wraak nadat zes van zijn leden in koelen bloede werden neergeschoten, blijkbaar door politieagenten.

Tot de tanden toe gewapend trekt de gang door de buurt. Onschuldige voorbijgangers worden neergeschoten. Wanneer het doel, het bureau, is bereikt, blijkt dat Ethan vrijwel alleen staat tegenover een overmacht aan aanvallers, met slechts een secretaresse en twee gevangenen om hem bij te staan.

Dan besluit een van de gevangenen, Wilson, het bureau te helpen verdedigen. Een keerpunt. Waarom doet hij dat? 


John Carpenters 'Assault on Precinct 13' uit 1976 reikt oplossingen aan voor de vraag wat we ertegenover kunnen of moeten stellen wanneer anarchie zich in de publieke ruimte manifesteert. 

Inderdaad, verantwoordelijkheid nemen. Maar Carpenter ironiseert dit motief. Wilson, de schurk, realiseert zich dat hij een plicht heeft het politiebureau, symbool van normen en waarden, te verdedigen. Hij doet dat niet omdat hij denkt de samenleving iets verschuldigd te zijn, maar omdat hij weet dat hij zijn eigen principes zou verloochenen als hij niet zou meehelpen.

Geen keuze
Agent Bishop daarentegen is een 'public servant', een gerechtsdienaar. En ook hij heeft géén keus. Zijn gevoel van zorg voor zijn omgeving zit diep bij hem. Daarom verdedigt hij het bureau tegen duistere krachten in de gedaante van relschoppers die gespeend zijn van het laatste greintje normaliteit. 

Aan het einde vinden de individualistische Wilson en de geëngageerde Bishop elkaar. Ze lopen samen naar buiten, wetende dat ze hun eigen menselijkheid veilig hebben gesteld – door verantwoordelijkheid te nemen voor zichzelf en hun wereld.