Hoe liberaal is de VVD?

maandag, 17 september 2012
Bookmark and Share

Nadat de VVD voor de tweede, aansluitende keer de grootste partij van Nederland is geworden, lijkt het mij nuttig om de historische verhouding tussen de VVD en de humanistische beweging eens nader te beschouwen: hoe liberaal is de VVD?

Geschiedkundig gezien links
De humanistische (levensbeschouwelijke) stroming is dankzij de Verlichting nauw verwant met de liberaal- en sociaal-democratische (politieke) stromingen. In die zin zijn zij geschiedkundig gezien links omdat zij voortkomen uit de idealen van de Franse en Bataafse Revolutie: vrijheid, gelijkheid en broederschap. 

Dat hedendaagse VVD'ers (en vele anderen) de VVD als rechts betitelen, geeft uit cultuurhistorisch oogpunt dan ook te denken. Het is een aanwijzing dat het Nederlandse liberalisme kennelijk een verzamelplaats is geworden van lieden die zich van de historische wortels niet goed bewust zijn. En dat is toch merkwaardig voor een partij die nu door een historicus geleid wordt. In het Engels is het begrip 'liberal' terecht nog wel progressief gekleurd. 

Verwantschap
Mijn voorgangers als voorzitters van het Humanistisch Verbond, Jaap van Praag (1946-1969) en Max Rood (1969-1977), waren zich zeer bewust van de verwantschap tussen humanisme en liberalisme. En zij zagen heel goed in dat de strijd voor gelijkberechtiging van het humanisme een samenwerking tussen liberaal- en sociaal-democraten noodzakelijk maakte tegen de toenmalige meerderheid van christelijke partijen. In de VVD werd dat niet altijd voldoende onderkend. Voor de toenmalige vice-voorzitter van het HV, Hein Roethof (1921-1996) was dat in 1964 een reden om van de VVD over te stappen naar de PvdA, waarvoor hij van 1969-1982 en van 1986-1989 Tweede Kamer-lid was. 

Dieptepunt
Hoe weinig liberaal (delen van) de toenmalige VVD was, blijkt uit het feit dat het Eerste Kamer-lid Haya van Someren-Downer (1926-1980) in de jaren zeventig de liberalisatie van de abortuswetgeving wist tegen te houden. 

Voor mij als voorzitter van het HV van 1977 tot 1987 was dat dieptepunt de aanleiding om stelselmatig te trachten de betrekkingen tussen VVD en HV te verbeteren. Als PvdA-lid werd mij dat door veel partijgenoten en medehumanisten niet in dank afgenomen. Maar dankzij VVD-ers als Annelien Kappeyne van de Coppello (1936-1990), Loes (1926-) en Henk Vonhoff (1931-2010), Hans Dijkstal (1943-2010), Frits Bolkestein (1933-) en Anneke Krijnen (1943-) is het in de jaren tachtig en negentig toch gelukt om door liberaal- en sociaal-democratische samenwerking een einde te maken aan de onevenredig grote politieke macht van de christelijke partijen in Nederland. 

Ik ben benieuwd of de humanistische beweging ook in de komende jaren de VVD bij de liberale les zal houden. De slechte score van de VVD op de humanistische meetlat geeft helaas te denken...

Geschreven door Rob Tielman (oud-voorzitter HV en HHC)


kleiner | groter

security image
Schrijf de security code over


busy