Feiten zijn de nieuwe hit

donderdag, 13 september 2012

Reacties0

Ze zijn weer voorbij: de verkiezingen. De strijd had ook dit jaar weer een hoog soap-gehalte: wie doet het met wie, waarover gaat de interne familieruzie, wie draagt de leukste kleren en wie heeft wat achter welke schuifdeur met wie waarom gedaan? Toch ben ik optimistisch. Een nieuw fenomeen deed dit jaar zijn intrede: het Feit!

Ik schrijf het Feit met hoofdletter. Feiten zijn de Alpha en Omega van een fatsoenlijke democratie. Ze waren een tijd uit de mode. Feiten waren gewoon een soort meningen en daar kon iedereen dus het zijne van denken. Maar ze zijn hervonden tijdens deze verkiezingen: de Feiten.

Welke krant u ook opensloeg en welk politiek programma u ook zag: er verscheen plotseling een fact-check. U hoorde Henk Krol beweren dat ouderen zijn ondervertegenwoordigd in de politiek. Vervolgens kwam een feiten-controle. Vijftigplussers blijken niet onder- maar oververtegenwoordigd, Krol vertelde een fabel. Pechtold beweerde dat we meer aan Europa verdienen dan dat we er aan uitgeven. Dat hangt er maar net van af, bijvoorbeeld of de noodleningen terugbetaald worden. Pechtold sprak een wens uit, geen feit. Opstelten beweerde dat het aantal overvallen is gedaald en dat klopte dan weer wel.

Francis Bacon
Feiten dus. De zestiende eeuwse Canon-denker Francis Bacon vond ze noodzakelijk om vooruitgang te boeken. Na een politieke carrière legde hij zich toe op het ontwikkelen van een goede wetenschappelijke methode. We kennen deze methode onder de naam 'inductie'. 

Als we kennis zoeken, beginnen we met onze zintuiglijke waarneming en niet met een idee of een intuïtie. En we proberen zoveel mogelijk denkfouten te voorkomen. Niet voor niets noemde Bacon deze denkfouten 'idolen'. Idolen komt van het Grieks 'eidolon', wat beeld, schaduw, schim en fantoom betekent. Idolen hebben wel iets te maken met de realiteit, maar dan vervormd en verduisterd. Het zijn beelden van de realiteit en met die beelden kan een hoop mis gaan. Beeldvorming noemen we dat. De idolen van Bacon zijn 'drogbeelden'.

Francis Bacon

Lees voor het volledige blog verder op de site van het Humanistisch Verbond. Lees verder over Francis Bacon in de Humanistische Canon.

Foto Esther Wit: Copyright Ilona van Egdom - www.ilonavanegdom.nl