Levensles 7: Humor biedt soelaas

woensdag, 15 augustus 2012

Reacties0

Renate de Haan (woonplaats onbekend) roert in een brief aan 'Gawie Weet Raad' het motief van de moeder aan. Haar vraag: is er een filmische verbeelding over het vergeven of juist niet vergeven van de ontaarde moeder door het verlaten kind?

Renate, het grote thema van schuld en vergiffenis in de relatie tussen moeder en kind komt vaak voor in de cinematografie, niet in de laatste plaats in het werk van de 'Master of Suspense', Alfred Hitchcock, bij wie 'moeder' centraal staat. Vandaar: 'Gawie Weet Raad' neemt je vraag verspreid over twee afleveringen onder de loep.

De isolatie van Hitchcock
Hitchcock werd als kind al getroffen door gevoelens van isolatie. In de biografieën vallen twee incidenten op: in het eerste werd hij op een zondagavond angstig wakker met het besef dat hij alleen in het huis was, zonder vader of moeder; in het tweede liet zijn vader hem op zijn zesde in een cel in het plaatselijke politiebureau opsluiten als straf voor iets stouts dat hij gedaan had.

Biograaf John Russell Taylor concludeert in 'The Life and Times of Alfred Hitchcock' (1978): "Hij had geen ongelukkige jeugd, maar zijn herinneringen zijn doorspekt met eenzaamheid ... niet voor niets is angst de drijvende kracht in zijn films."

Moeders
Vaders zijn dikwijls afwezig in zijn films, moeders staan des te meer centraal. Curieus - en mooi - is het idee van de moeder als instrument met een duister randje omzoomde 'comic relief' in 'To Catch a Thief' (1954). 

In deze film, waarin Hitchcock meer dan ooit duivelse humor als stijlelement gebruikt, is Grace Kelly een soort maagd-moeder die de 'zoon', Grant, haast op een speelse manier dwingt seks met haar te hebben. Het is alsof ze hem wil 'leren' hoe je een lichamelijke liefdesrelatie met een vrouw moet hebben.

Ik heb Grants personage in deze film altijd fascinerend gevonden. Hij is John Robie, een gepensioneerde dief, die ergens in een kapitale villa aan de Rivièra woont met slechts zijn huishoudster (alweer een moeder-figuur) als gezelschap.

Impotentie
Je zou kunnen zeggen dat zijn zelfgekozen, rustige leventje een gevolg van impotentie is, zeker gezien de wijze waarop Grace hem later moet begeleiden bij het versieren. Maar waar komt dat vandaan? Is 'To Catch a Thief' dan toch het product van Hitchcocks verlatingsangst, waarvan de wortels te vinden zijn in zijn kinderjaren? 

Humor
Ik denk het wel. Hitchcock was het typische verlaten, eenzame kind. En dat keert terug in zijn werk. De genialiteit van 'To Catch a Thief' ligt in de wijze waarop Hitchcock dit zware thema speels en met humor behandelt. Later, bijvoorbeeld in 'Psycho', gaat het er natuurlijk heel anders aan toe (maar dat is voor een volgend blog).

Aan het einde van 'To Catch a Thief' heeft de herstelde Robie niet een, maar drie (!) moeders die bij hem wonen: Kelly, háár moeder en de huishoudster. Robie/Hitchcock krijgt hiermee de warmte waarvan de jonge Alfred slechts kon dromen. 

Volgende week: deel twee van de moeders van Hitchcock.