Valerii Kuvakin: humanistische gangmaker

dinsdag, 07 augustus 2012

Reacties1

Hij geeft me een laatste omhelzing, stapt in - ik zwaai - en rijdt weg: Valerii Kuvakin, de gangmaker van het Russische humanisme. Wat een geweldig aardige man is hij! En wat een energie heeft hij, terwijl hij al dik in de zeventig is.

Kuvakin schreef boeken over humanisme, vertaalde werken van de Amerikaanse humanist Paul Kurtz, zette een humanistisch huis op, bracht mensen bij elkaar en … zorgde goed voor me toen ik bij hem verbleef. Mijn logeerkamer was klaar, hij bakte aardappeltjes voor me en maakte me wegwijs in Moskou. En zo hij voor mij was, was hij voor alle deelnemers in de Summerschool waar ik de afgelopen tien dagen les gaf: een zorgzame, erudiete humanist.

Het humanisme is hard nodig in de Russische samenleving. Niet alleen als tegenwicht voor de gestoorde christelijk-orthodoxe kerk - een van de hoogste officials denkt dat hij direct contact met God heeft - maar vooral ook om de nieuwe middenklasse van een eigentijds en rationeel wereldbeeld te voorzien.

Ook Rusland is een kenniseconomie aan het worden en een steeds groter deel van de bevolking is hoger opgeleid. De mensen uit deze rationeel denkende middenklasse aanvaardt geen autoritair gezag meer van wereldse en religieuze autoriteiten. Ze willen argumenten horen en goede redenen. Ze willen meedenken en kritiek leveren.

Het gist in de middenklasse
Ondergronds gist het in Moskou, zoals ik zondagavond merkte toen ik aanwezig was bij een groep activisten. In een bar, in een gewelfd kelderzaaltje, zaten jonge mensen ernstig te delibereren over vrijheid, tolerantie en politieke eerlijkheid. Over hoe ze moesten omgaan met de arrestatie van een van hen, over hoe aan geld te komen voor advocaten.

Professor Kuvakin was 'half dissident' in de Sovjettijd en zegde op een gegeven moment zijn lidmaatschap van de Communistische Partij op. Hij wilde een ander Rusland, dat seculier zou zijn, vrij en humaan. Net als de jongste generatie die nu in zaaltjes, parken en huizen bij elkaar komt. Kuvakin, een pionier, gangmaker, een humanist.