'Fahrenheit 451' van Francois Truffaut

dinsdag, 12 juni 2012
Bookmark and Share

"De geur van benzine. Voor mij is het als parfum." Dat zegt een brandweercommandant in 'Fahrenheit 451', Francois Truffauts verfilming uit 1966 van de gelijknamige roman van de vorige week overleden Ray Bradbury (1920). 

Zoveel dingen in roman en film zijn inmiddels gemeengoed in onze cultuur geworden. Dat bevestigt Bradbury's statement dat de kracht van de literaire sciencefiction, of 'speculatieve fictie' zoals Margaret Atwoord het genre noemt, vooral in het scheppen en becommentariëren van nieuwe ideeën ligt.

Truffauts filmversie van 'Fahrenheit 451' (1953) is een fabuleus voorbeeld hiervan. In het Bradbury’s gedroomde universum is literatuur subversief. Daarom worden boeken verbrand door brandweermannen als Guy Montag (Oskar Werner). Met deze stand van zaken zijn de meeste mensen dolgelukkig, zeker Montags echtgenote Linda (Julie Christie) die de hele dag niets anders doet dan voor haar televisiescherm hangen.

Het moderne aan roman en film ligt in de tegenstelling tussen individu en maatschappij, tussen het woord en het beeld. 

Het visuele staat gelijk aan 'samenleving'. Het kijken naar de schermen die iedereen aan meerdere muren in zijn huis heeft hangen is nastrevenswaardig; dat maakt van je een goed lid van de 'familie', zoals de gemeenschap wordt genoemd.

Wie daarentegen van boeken durft te houden krijgt een eigen, unieke identiteit; wie leest wordt dus een echt mens. Maar zo iemand vormt nu juist een ernstige bedreiging voor de stabiliteit van de samenleving.

Het is de omgekeerde wereld: de geur van benzine, niet van boeken, staat gelijk aan 'het hogere', aan cultuur.

Bradbury bewees met zijn vele romans, verhalenbundels en scenario’s dat 'speculatieve fictie' – sciencefiction – cultureel en artistiek essentieel is. En toch staat het genre constant onder druk zich te bewijzen als literair waardevol – een wrange constatering in de context van 'Fahrenheit 451'.

Een bespreking van Truffauts film en van de literaire nalatenschap van Ray Bradbury aanstaande woensdag in de Filmrubriek van OBA Live.