Occupy en Maagdenhuisbezetting

vrijdag, 13 januari 2012
Bookmark and Share

De locatie van het Amsterdamse kamp van de Occupy-beweging ligt slechts op loopafstand van de plek van een andere beroemde en beruchte bezetting, die van het Maagdenhuis in mei 1969. Was de Maagdenhuisbezetting wellicht een voorloper van Occupy? 

Jaap van Praag
In dit honderdste geboortejaar van Jaap van Praag en het 65-jarig bestaan van het Humanistisch Verbond is het aardig om daarbij in het kort stil te staan. Natuurlijk niet omdat het jaar 1969 in 2011 in enig opzicht een jubileumjaar is, maar in dat jaar nam Jaap van Praag afscheid als voorzitter van het Humanistisch Verbond. 

Het congres van dat jaar was én in Amsterdam, én in mei, én slechts enkele weken daarvoor! Het is slechts toevallig ook relevant dat toenmalig rector magnificus van de Universiteit van Amsterdam juist prof. mr. A.D. Belinfante was, die nog maar net daarvoor, tot 1967 voorzitter van Humanitas was geweest.

Column Anton Constandse
In het Humanistisch Verbond maakte de Maagdenhuisbezetting ook het nodige los. In de meest publieke vorm kwam dit naar voren in de column 'Maagdenhuis' van Anton Constandse in het Humanistisch Verbond-blad Mens en Wereld, van 14 juni 1969. Constandse stelde daarin dat de bezettende studenten het niet alleen ging om inspraak en democratie binnen de campus, maar ook te typeren was als "(…) een maatschappelijk protest tegen de poging, intellectuelen als bedienden van economische en politieke machten te gebruiken en ook de wetenschap daaraan dienstbaar te maken."

D66
In de column verwees Constandse naar D66 die net als hem de actie in hoofdzaak kon billijken, ondanks de kraak en de bezetting, want het doel heiligde bovenal de middelen. In het nummer van Mens en Wereld van 19 juli 1969 stond hierover één afwijzende brief. Meer volgde in het nummer van 16 augustus 1969, waarin het hoofdbestuur van het Humanistisch Verbond een reactie plaatste op het toen gaande rechtbankproces tegen de bezetters. 

Waarom was er geen vervolging tegen verwante actievoerders aan de Tilburgse universiteit, en wel die in Amsterdam? Het proces was verder "een massaproces (…) aangespannen, in naam op aanklacht van lokaalvredebreuk, terwijl het in feite de functie heeft in te grijpen in een politieke strijd voor hoogstnoodzakelijke democratisering van het universitaire onderwijs".

Maagdenhuisbezetting
De gehele ingezonden brievenrubriek in dat nummer wordt verder met de Maagdenhuisbezetting gevuld. Daaronder was ook een reactie van Constandse, die zijn mening over de bovenliggende betekenis van het protest nog eens herhaalde. Daarmee was de discussie gesloten - althans in Mens en Wereld.

Occupy duiden
Het is nog erg vroeg om de betekenis van de Occupy-beweging te duiden, en nog lastiger is te voorspellen waarop die zal uitlopen. Wat echter bij deze protestbeweging meer dan eens naar voren komt in de publiciteit is mogelijk iets soortgelijks dat wat Constandse al in juni 1969 aanvoelde over de eisen van de Maagdenhuisbezetters. En dat bijna op dezelfde plek in Amsterdam!

Ruurd Ouwehand (medewerker HHC)